Phát triển dịch vụ fintech hỗ trợ du lịch thông minh tại Việt Nam

Tóm tắt:

Tại Việt Nam, xu hướng thanh toán không tiền mặt, ví điện tử, ngân hàng số và các nền tảng tài chính số đang ngày càng phổ biến, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp du lịch mở rộng dịch vụ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, quá trình phát triển fintech phục vụ du lịch vẫn còn nhiều hạn chế như hạ tầng công nghệ chưa đồng đều, rủi ro bảo mật dữ liệu và thói quen sử dụng tiền mặt của một bộ phận người dân. Bài viết phân tích thực trạng phát triển dịch vụ fintech hỗ trợ ngành du lịch thông minh tại Việt Nam, chỉ ra những cơ hội và thách thức, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy sự liên kết giữa fintech và du lịch theo hướng hiện đại, bền vững.

Từ khóa: fintech, du lịch thông minh, thanh toán số, chuyển đổi số, tài chính công nghệ.

1. Đặt vấn đề

Du lịch đang trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng của Việt Nam với tốc độ tăng trưởng nhanh và khả năng lan tỏa mạnh đến nhiều lĩnh vực khác. Cùng với xu hướng chuyển đổi số toàn cầu, khái niệm du lịch thông minh ngày càng được quan tâm như một hướng đi tất yếu nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, tối ưu trải nghiệm du khách và tăng hiệu quả quản trị điểm đến.

Song song với đó, sự phát triển của fintech đã tạo ra bước thay đổi lớn trong hoạt động tài chính hiện đại. Các dịch vụ như thanh toán điện tử, ví số, ngân hàng trực tuyến, bảo hiểm số và cho vay công nghệ đã giúp quá trình giao dịch trở nên nhanh chóng, minh bạch và thuận tiện hơn. Đối với ngành du lịch, fintech không chỉ hỗ trợ thanh toán mà còn góp phần xây dựng hệ sinh thái số toàn diện từ đặt phòng, mua vé, thanh toán dịch vụ đến hoàn thuế, bảo hiểm và quản lý chi tiêu du lịch.

Tại Việt Nam, nhu cầu ứng dụng fintech trong du lịch ngày càng rõ nét khi lượng khách quốc tế tăng trở lại sau đại dịch và xu hướng tiêu dùng số ngày càng phổ biến. Nhiều doanh nghiệp lữ hành, khách sạn và khu nghỉ dưỡng đã tích cực tích hợp các nền tảng thanh toán số nhằm nâng cao năng lực phục vụ. Tuy nhiên, việc phát triển lĩnh vực này vẫn còn chưa tương xứng với tiềm năng thực tế. Vì vậy, nghiên cứu phát triển dịch vụ fintech hỗ trợ du lịch thông minh có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn trong giai đoạn hiện nay.

2. Thực trạng phát triển dịch vụ fintech hỗ trợ du lịch thông minh tại Việt Nam

Những năm gần đây, sự phát triển của công nghệ tài chính đã tạo ra thay đổi rõ rệt trong hoạt động du lịch tại Việt Nam. Fintech không còn chỉ giới hạn trong lĩnh vực ngân hàng mà đã mở rộng sang thanh toán dịch vụ lưu trú, đặt vé máy bay, bảo hiểm du lịch, quản lý chi tiêu cá nhân và hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp du lịch. Đây được xem là nền tảng quan trọng thúc đẩy hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh.

Giá trị giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 gấp khoảng 28 lần GDP, vượt xa mục tiêu đặt ra. Số lượng và giá trị giao dịch trị giao dịch thanh toán không dùng tiền bình quân hàng năm tăng lần lượt 58,86% và 24,36%. Giao dịch qua internet tăng bình quân 60,6% về số lượng và 31,92% về giá trị; qua điện thoại di động tăng 73,32% về số lượng và 52,55% về giá trị; riêng giao dịch qua QR Code tăng trên 100% cả về số lượng lẫn giá trị, vượt các chỉ tiêu đã đề ra (Anh Minh, 2026). Điều này cho thấy, xu hướng tiêu dùng số đang diễn ra mạnh mẽ, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp du lịch triển khai mô hình thanh toán hiện đại. Đối với khách du lịch, việc sử dụng mã QR, ví điện tử và thẻ thanh toán quốc tế đã trở thành thói quen phổ biến tại các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Nha Trang. Nhiều khách sạn, nhà hàng, khu nghỉ dưỡng và điểm tham quan đã tích hợp thanh toán số nhằm rút ngắn thời gian giao dịch, hạn chế rủi ro tiền mặt và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

Các nền tảng du lịch trực tuyến cũng đang tích hợp sâu với dịch vụ fintech. Khách hàng hiện có thể đặt vé máy bay, phòng khách sạn, tour du lịch và thanh toán trực tiếp trên cùng một ứng dụng mà không cần qua nhiều bước trung gian. Các doanh nghiệp như Traveloka, Agoda, Booking hay các nền tảng nội địa đều kết nối với ngân hàng số và ví điện tử để xử lý giao dịch gần như tức thời. Một số đơn vị còn triển khai hình thức mua trước trả sau giúp khách hàng có thể chia nhỏ chi phí du lịch, đặc biệt phù hợp với nhóm khách trẻ có nhu cầu du lịch thường xuyên nhưng khả năng tài chính ngắn hạn còn hạn chế.

Bảo hiểm du lịch số cũng đang trở thành một mảng mới của fintech trong ngành du lịch thông minh. Trước đây, khách hàng phải thực hiện nhiều thủ tục giấy tờ khi mua bảo hiểm du lịch, nhưng hiện nay nhiều công ty bảo hiểm đã cho phép đăng ký trực tuyến, thanh toán điện tử và xử lý bồi thường trên nền tảng số. Điều này không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn tăng tính minh bạch và khả năng tiếp cận dịch vụ. Với khách quốc tế, việc có thể mua bảo hiểm nhanh chóng trước chuyến đi giúp nâng cao cảm giác an toàn và thúc đẩy quyết định lựa chọn điểm đến.

Không chỉ hỗ trợ khách du lịch, fintech còn góp phần nâng cao hiệu quả quản trị cho doanh nghiệp du lịch. Nhiều doanh nghiệp lữ hành, khách sạn vừa và nhỏ đã sử dụng ngân hàng số, phần mềm quản trị tài chính tích hợp và hệ thống thanh toán điện tử để kiểm soát doanh thu, chi phí và dòng tiền. Việc tự động hóa quy trình thanh toán giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào xử lý thủ công, hạn chế sai sót kế toán và tăng khả năng phân tích hành vi tiêu dùng của khách hàng.

Một xu hướng đáng chú ý khác là thanh toán xuyên biên giới bằng QR code đang từng bước được mở rộng. Điều này đặc biệt quan trọng đối với ngành du lịch quốc tế. Năm 2026, Việt Nam chính thức mở rộng triển khai kết nối thanh toán QR với Trung Quốc thông qua hợp tác giữa NAPAS, Vietcombank và Ant International, cho phép khách du lịch Trung Quốc thanh toán thuận tiện hơn tại Việt Nam bằng hệ thống mã QR quen thuộc. Việc này không chỉ giúp tăng trải nghiệm cho khách quốc tế mà còn hỗ trợ doanh nghiệp du lịch tiếp cận nhóm khách có mức chi tiêu lớn.

Nhìn chung, fintech đang trở thành một cấu phần quan trọng trong quá trình xây dựng du lịch thông minh tại Việt Nam. Từ thanh toán số, bảo hiểm trực tuyến, hỗ trợ tín dụng đến kết nối xuyên biên giới, các dịch vụ tài chính công nghệ đã góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và năng lực cạnh tranh của ngành du lịch. Tuy nhiên, vẫn còn ở đó những khó khăn và và thách thức trong phát triển fintech cho du lịch thông minh.

3. Những khó khăn và thách thức trong phát triển fintech cho du lịch thông minh

Thứ nhất là sự thiếu đồng bộ về hạ tầng công nghệ giữa các địa phương và giữa các nhóm doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp du lịch nhỏ chưa đủ nguồn lực để đầu tư hệ thống thanh toán hiện đại hoặc phần mềm quản trị tài chính số. Điều này khiến quá trình kết nối với hệ sinh thái fintech gặp nhiều trở ngại.

Thứ hai là hành lang pháp lý cho một số mô hình fintech mới vẫn chưa hoàn thiện. Các dịch vụ như cho vay tiêu dùng du lịch trực tuyến, bảo hiểm số xuyên biên giới hay hoàn thuế điện tử cho khách quốc tế vẫn cần cơ chế quản lý rõ ràng hơn để bảo đảm an toàn cho cả doanh nghiệp và người sử dụng.

Thứ ba là vấn đề an ninh mạng ngày càng phức tạp. Khi giao dịch tài chính gắn chặt với dữ liệu cá nhân và hành vi tiêu dùng, nguy cơ rò rỉ thông tin hoặc tấn công mạng trở nên nghiêm trọng hơn. Nếu không kiểm soát tốt, đây sẽ là rào cản lớn làm giảm niềm tin của du khách.

Thứ tư là thói quen sử dụng tiền mặt vẫn còn phổ biến, đặc biệt với khách du lịch nội địa ở khu vực nông thôn và nhóm khách lớn tuổi. Việc thay đổi thói quen tiêu dùng cần thời gian dài cùng với các chính sách khuyến khích phù hợp.

Cuối cùng là sự thiếu liên kết giữa doanh nghiệp fintech và doanh nghiệp du lịch. Nhiều giải pháp công nghệ được phát triển nhưng chưa thật sự bám sát nhu cầu thực tế của thị trường du lịch, dẫn đến hiệu quả ứng dụng chưa cao.

4. Giải pháp phát triển dịch vụ fintech hỗ trợ ngành du lịch thông minh tại Việt Nam

Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng thanh toán số tại các điểm du lịch, đặc biệt là khu vực du lịch cộng đồng, vùng nông thôn và miền núi. Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tiếp cận thiết bị thanh toán điện tử với chi phí hợp lý, đồng thời nâng cao chất lượng kết nối mạng tại các điểm đến.

Thứ hai, cần xây dựng khung pháp lý rõ ràng cho các mô hình fintech mới liên quan đến du lịch. Việc thử nghiệm cơ chế sandbox đối với các dịch vụ tài chính sáng tạo sẽ giúp doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, đồng thời bảo đảm quản lý rủi ro hiệu quả hơn.

Thứ ba, tăng cường bảo mật thông tin và an toàn giao dịch là yêu cầu bắt buộc. Các tổ chức cung cấp dịch vụ tài chính số cần đầu tư mạnh vào công nghệ bảo mật, xác thực đa lớp và hệ thống cảnh báo gian lận. Song song với đó là nâng cao nhận thức của người dân về an toàn thanh toán trực tuyến.

Thứ tư, cần thúc đẩy liên kết giữa ngân hàng, công ty fintech và doanh nghiệp du lịch để hình thành hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ. Sự kết nối này giúp khách hàng có trải nghiệm liền mạch từ tìm kiếm thông tin, đặt dịch vụ đến thanh toán và hậu mãi sau chuyến đi.

Thứ năm, đẩy mạnh truyền thông và khuyến khích người dân sử dụng dịch vụ tài chính số thông qua các chương trình ưu đãi, hoàn tiền hoặc giảm giá khi thanh toán không tiền mặt trong hoạt động du lịch. Đây là giải pháp thiết thực để thay đổi hành vi tiêu dùng trong thời gian ngắn.

5. Kết luận

Fintech đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của du lịch thông minh tại Việt Nam. Việc ứng dụng các dịch vụ tài chính công nghệ không chỉ giúp nâng cao trải nghiệm của du khách mà còn góp phần cải thiện hiệu quả quản trị và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp du lịch. Dù còn nhiều khó khăn về hạ tầng, pháp lý và thói quen tiêu dùng, tiềm năng phát triển của lĩnh vực này vẫn rất lớn trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ.

Phát triển fintech gắn với du lịch thông minh không chỉ là xu hướng công nghệ mà còn là yêu cầu tất yếu để ngành du lịch Việt Nam hội nhập sâu hơn với thị trường quốc tế. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp tài chính và doanh nghiệp du lịch sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng một hệ sinh thái du lịch hiện đại, an toàn và bền vững trong tương lai.

Tài liệu tham khảo:

Anh Minh (2026). Thanh toán không tiền mặt bứt phá, ngân hàng dẫn dắt chuyển đổi số. Truy cập từ: https://baochinhphu.vn/thanh-toan-khong-tien-mat-but-pha-ngan-hang-dan-dat-chuyen-doi-so-102260202112121397.htm.

Napas (2025). Chính thức triển khai dịch vụ thanh toán xuyên biên giới qua mã QR giữa Việt Nam và Trung Quốc. Truy cập tại: https://napas.com.vn/chinh-thuc-trien-khai-dich-vu-thanh-toan-xuyen-bien-gioi-qua-ma-qr-giua-viet-nam-va-trung-quoc-182251202175329585.htm.

Tran Tam Anh (2022). Fintech for vietnam tourism and travel industry a review. Https://www.researchgate.net/publication/365658729_fintech_for_vietnam_tourism_and_travel_industry_-a_review.

Developing Fintech services to support smart tourism in Vietnam

Ngo Thanh Loan^1,*

Phuong Mai Anh^1,**

¹University of Economics - Technology for Industries

^*First author

**Corresponding author

Abstract:

This study examines the development of fintech services in supporting smart tourism in Vietnam amid the rapid expansion of cashless payments, e-wallets, digital banking, and digital financial platforms. These trends have created favorable conditions for tourism enterprises to diversify services, improve customer experience, and strengthen competitiveness. However, fintech adoption in the tourism sector remains constrained by uneven technological infrastructure, data security risks, and the continued preference for cash among certain consumer groups. By analyzing the current state of fintech-enabled smart tourism in Vietnam, the study identifies key opportunities and challenges and proposes solutions to enhance the integration of fintech and tourism toward a more modern, inclusive, and sustainable development model.

Keywords: fintech, smart tourism, digital payments, digital transformation, financial technology.