Phát biểu trong phiên thảo luận tại Tổ 13 chiều 18/10, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Chính phủ cần làm rõ 4 vấn đề trọng tâm khi kết thúc đầu tư xây dựng dự án đường Hồ Chí Minh quy mô hai làn xe. Trong đó, cần phải cập nhật chính xác kết quả thực tế, xác định rõ tiến độ hoàn thành các đoạn tuyến còn lại; đồng thời quy định cụ thể trách nhiệm tiếp tục thi công, quyết toán, bảo trì và xử lý các tồn tại của dự án theo quy định của pháp luật...
Chiều 18/10, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở Tổ về Tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027; Tình hình thực hiện ngân sách Nhà nước năm 2026, dự toán ngân sách Nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027; Tình hình thực hiện kế hoạch đầu tư công năm 2026 và dự kiến kế hoạch đầu tư công năm 2027; Quyết toán ngân sách Nhà nước năm 2025; tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 66/2013/QH13 ngày 29/11/2013 của Quốc hội và kết thúc đầu tư xây dựng dự án đường Hồ Chí Minh quy mô hai làn xe.
Tham dự phiên thảo luận tại Tổ 13 gồm các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa và Gia Lai. Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh và Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên tham dự phiên thảo luận.
Phát biểu tại phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, việc kết thúc thực hiện Nghị quyết số 38/2004/QH11 và Nghị quyết số 66/2013/QH13 ngày 29/11/2013 của Quốc hội về chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh quy mô hai làn xe như ý kiến thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường là cần thiết.
Để hoàn thiện hồ sơ dự thảo Nghị quyết, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Chính phủ cần làm rõ 4 vấn đề trọng tâm:
Thứ nhất: Về điều kiện và phạm vi kết thúc các mục tiêu của dự án, theo báo cáo của Chính phủ, đến thời điểm trình Quốc hội, dự án đường Hồ Chí Minh quy mô 2 làn xe đã hoàn thành khoảng 2.488/2.744 km, tức là đạt khoảng 90,6%. Hiện vẫn còn 3 đoạn tuyến đang thi công dài khoảng 168,5 km. Như vậy, mốc hoàn thành vào cuối năm 2026 vẫn là kết quả dự kiến. Bởi vì, đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất và Gò Quao - Vĩnh Thuận thì theo báo cáo Chính phủ là dự kiến đưa vào khai thác khoảng quý I/2027. Do đó, đề nghị Chính phủ cần phân định rõ việc kết thúc thực hiện dự án đầu tư quy mô 2 làn xe với việc hoàn thành toàn bộ công trình, thực hiện dự án và các nhiệm vụ còn lại của dự án này. Đồng thời, cần phải cập nhật chính xác kết quả thực tế, xác định rõ tiến độ hoàn thành các đoạn tuyến còn lại; đồng thời quy định cụ thể trách nhiệm tiếp tục thi công, quyết toán, bảo trì và xử lý các tồn tại của dự án theo quy định của pháp luật.
Thứ hai: Về tiến độ, chất lượng công trình và trách nhiệm đối với những công trình bị chậm tiến độ, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đặc biệt quan tâm đến tính khả thi của tiến độ hoàn thành các đoạn tuyến còn lại, nhất là đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất và Gò Quao - Vĩnh Thuận khi vẫn còn một khối lượng đáng kể phải thực hiện, tức là còn 15/52 km, bằng 29% chiều dài vẫn trong giai đoạn gia tải, xử lý nền đất yếu. Việc hoàn thành dỡ tải và thi công phần móng, mặt đường để đưa vào khai thác trong quý I/2027 là một thách thức rất lớn. Việc đẩy nhanh tiến độ là rất cần thiết, nhưng cần đặt yêu cầu chất lượng, độ ổn định và an toàn công trình lên hàng đầu. Tuyệt đối không vì áp lực tiến độ mà rút ngắn các quy trình kỹ thuật cần thiết. Đề nghị Chính phủ cần làm rõ các giải pháp kỹ thuật, tiến độ cụ thể và trách nhiệm của từng chủ thể trong đoạn tuyến còn lại; đồng thời lượng hóa chi phí phát sinh do chậm tiến độ, xác định nguyên nhân và trách nhiệm tương ứng để xử lý vấn đề cho dứt khoát.
Thứ ba: Về quản lý vốn, quyết toán và xử lý các tồn tại về tài chính, báo cáo thẩm tra đã chỉ ra một số số liệu chưa thống nhất về tổng mức đầu tư, vốn đã bố trí, vốn ngoài ngân sách và tiến độ thực hiện giữa các tài liệu trong hồ sơ. Do đó, đề nghị Chính phủ rà soát, thống nhất số liệu về tổng mức đầu tư, vốn đã bố trí, giải ngân và nhu cầu vốn còn lại của từng dự án thành phần; làm rõ chi phí phát sinh do chậm tiến độ, trách nhiệm của các chủ thể liên quan và lộ trình quyết toán. Cơ bản thống nhất với yêu cầu hoàn thành quyết toán chậm nhất là đến cuối năm 2027 nhưng Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên vẫn cho rằng, cần gắn thời hạn này với kế hoạch thực hiện cụ thể, trách nhiệm rõ ràng và cơ chế kiểm tra, giám sát bảo đảm công khai, minh bạch và không để thất thoát nguồn ngân sách Nhà nước đã bố trí.
Thứ tư: Về định hướng đầu tư nâng cấp, mở rộng đoạn trong giai đoạn 2026 – 2030, theo báo cáo thẩm tra, nhu cầu vốn dự kiến cho các đoạn tuyến tiếp tục triển khai là rất lớn. Riêng 7 đoạn tuyến dự kiến đầu tư giai đoạn 2026 - 2030 là khoảng 101.332 tỷ đồng và 3 đoạn tuyến nghiên cứu thêm là khoảng 114.483 tỷ đồng; trong khi nhiều dự án vẫn đang ở bước nghiên cứu đề xuất chủ trương đầu tư. Vì vậy, đề nghị Chính phủ xác định rõ thứ tự ưu tiên, phương án phân kỳ và nguồn vốn đầu tư của từng dự án, bảo đảm phù hợp với quy hoạch, nhu cầu vận tải và khả năng cân đối nguồn vốn trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030; tránh đầu tư dàn trải hoặc phê duyệt dự án nhưng không bố trí đủ vốn thực hiện; bảo đảm đúng quy định của Luật Đầu tư công và Quy định số 189 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực; phòng, chống tham nhũng, lãng phí trong sử dụng tài chính, tài sản công. Đồng thời, cần ưu tiên các đoạn tuyến có ý nghĩa chiến lược về quốc phòng, an ninh và kinh tế - xã hội, kết nối các vùng, các địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
