Quyền của người tiêu dùng bị xâm hại ngày càng nghiêm trọng

Tham dự hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Lê Danh Vĩnh cho rằng, hiện nay quyền của người tiêu dùng bị xâm hại ngày càng nghiêm trọng, phổ biến, với tính chất phức tạp và đa phần quyền lợi của người tiêu dùng khi đụng phải hàng giả đều không được đền bù thỏa đáng.

Nạn hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ ở nước ta hiện nay diễn ra rất phổ biến, nghiêm trọng và có chiều hướng gia tăng. Mặt hàng vi phạm đa dạng về chủng loại, từ hàng chất lượng thấp đến chất lượng cao, từ hàng tiêu dùng đến nguyên liệu, tư liệu sản xuất. Đặc biệt các mặt hàng như rượu, thuốc lá, tân dược, phân bón, giống cây trồng đang ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng và sản suất với mức độ vi phạm ngày càng tinh vi, người tiêu dùng rất khó nhận biết. Hiện nay hàng giả xuất hiện hầu hết các địa bàn như cửa hàng, chợ, siêu thị, trung tâm thương mại, trong cơ quan, doanh nghiệp và cả gia đình.

Đại diện Chi cục quản lý thị trường TP. Hồ Chí Minh cho biết, mới đây cơ quan này đã phát hiện hàng trăm túi xách giả mạo nhãn hàng Louis Vuitton (nhãn hiệu thời trang cao cấp của Pháp), đồng hồ Chanel, Bvlgari, giày dép Pierre Cardin bày bán trong các trung tâm thương mại kinh doanh hàng cao cấp và có giá rẻ hơn 5-7 lần hàng thật. Tại TP. Hồ Chí Minh, theo ước tính của cơ quan quản lý thị trường thành phố: rượu giả tiêu thụ mỗi tháng khoảng 100.000 chai và ¾ số đó là ở các vũ trường, nhà hàng. Chỉ trong tháng 2/2010, Chi cục quản lý thị trường TP. Hồ Chí Minh đã thu giữ gần 300.000 đơn vị mỹ phẩm giả, nhái nhãn hiệu.

Thống kê của Cục quản lý thị trường cho thấy, năm 2007, cơ quan này đã xử lý 2496 vụ về hàng giả, trong đó 2227 vụ vi phạm về nhãn hiệu; năm 2008, xử lý 2766 vụ, giả nhãn hiệu chiếm 2268; năm 2009 gần 3000 vụ hàng giả được phát hiện và xử lý, trong đó vi phạm về kiểu dáng chiếm đa số. Những số liệu trên cho thấy, hàng giả đang lưu thông trên thị trường đã thành “vấn nạn quốc gia”, hành vi vi phạm ngày càng tinh vi và có tổ chức, trong khi khả năng phát hiện để xử lý lại chưa nhiều.

Bà Nguyễn Thị Kim Lệ, Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Toàn Thành (huyện Bình Chánh ) bức xúc, là doanh nghiệp chuyên nhập khẩu mỹ phẩm và phân phối sản phẩm sữa tắm nhãn hiệu White Care, sản phẩm này đã đăng ký sở hữu trí tuệ nhưng chúng tôi bất lực trước trước tình trạng sản phẩm của mình bị làm giả tràn lan. Hàng giả này ngang nhiên bán công khai tại siêu thị, chuỗi cửa hàng kinh doanh lớn. Bà Lệ cho biết hiện công ty đã phát hiện không dưới 10 cơ sở làm giả, nhái sản phẩm White Care. Giá bán hàng giả rẻ bằng một nửa hàng thật, sản phẩm giả này dán cả tem chống hàng giả, thậm chí còn dán cả hướng dẫn khuyến cáo người tiêu dùng chớ có nhầm hàng giả?!

Ông Nguyễn Thanh Bình, đại diện Cục Sở hữu trí tuệ tại TP. Hồ Chí Minh cho rằng, hàng giả nhiều và ngày càng gia tăng là do nhận thức của cộng đồng về sở hữu trí tuệ chưa cao, người tiêu dùng Việt Nam chưa có ý thức đấu tranh chống hàng giả, ngại va chạm và tiếp xúc với cơ quan bảo vệ pháp luật. Đặc biệt, rất nhiều doanh nghiệp chưa nhận thức được tầm quan trọng của sở hữu trí tuệ do vậy họ không đăng ký và xác lập quyền sở hữu cho hàng hóa của mình, đã tạo điều kiện cho đối tượng làm hàng giả lợi dụng. Khi hàng hóa bị làm giả, các doanh nghiệp chưa chủ động đấu tranh chống hàng giả, thiếu các biện pháp thông báo, tuyên truyền hướng dẫn người tiêu dùng. Thậm chí nhiều doanh nghiệp còn không nhiệt tình với các cơ quan chức năng để xử lý khi bị xâm phạm về sở hữu trí tuệ hàng hóa do mình sản xuất.

Đại diện Văn Phòng Luật sư Phạm và liên danh cho biết, với thủ tục pháp lý như hiện nay buộc người tiêu dùng khi muốn khiếu kiện phải chứng minh thiệt hại về hàng giả, hàng nhái gây ra, đây là một việc hết sức khó khăn. Mặt khác mức xử phạt đối với hành vi vi phạm về hàng giả, sở hữu trí tuệ hiện nay còn rất nhẹ, chưa đủ sức để trị những đối tượng vi phạm. Trong khi ở các nước phát triển, nếu quyền lợi của người tiêu dùng bị xâm phạm, đối tượng vi phạm phải bồi thường với một mức rất lớn và bị luật pháp phạt rất nặng.

Ông Bạnh Văn Mừng, Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh cho rằng, "tiền của chúng ta, quyền của chúng ta", người tiêu dùng có quyền không mua hàng hóa không đảm bảo chất lượng, mà chọn hàng hóa chất lượng để vừa có lợi cho mình và góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế. Để đẩy lùi nạn hàng giả, hàng nhái cần có sự chung tay phối hợp chặt chẽ của nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. “Bảo vệ người tiêu dùng là trách nhiệm chung của toàn xã hội, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng là bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp làm ăn chân chính, vì vậy người tiêu dùng hãy nâng cao tinh thần tự bảo vệ mình”- Thứ trưởng Lê Danh Vĩnh nói.