Rơi tõm vào không gian sinh tồn của uber Sài Gòn

Gần 2 năm tôi mới trở lại Sài Gòn, thành phố kinh tế năng động nhất nước. Vẫn cái nắng bức bối da thịt ngay từ lúc đặt chân xuống sân bay Tân Sơn Nhất, vẫn dòng chảy mưu sinh kìn kìn ngược xuôi khắp các nẻo đường, vẫn những không gian sinh tồn ngàn vạn âm thanh ồn ã.

Dù bạn là người mưu sinh, hay lữ khách chìm nổi theo dòng xe cộ náo nhiệt một cách thái quá, nhưng chỉ cần liếc mắt vào những căn nhà hai bên đường thôi, bạn sẽ thấy, mỗi khoảng không gian trong đó là cả một thế giới bình yên.

Ngồi trên chiếc xe uber chầm chậm vào giờ cao điểm, tôi thấy bên trong những khoảng không ấy, một người cha dắt con lẫm chẫm từng bước, một đứa trẻ phồng mang trợn má kích động chú chó nhỏ, một người đàn bà lặng lẽ sắp xếp lại kệ sách… Sài Gòn dường như còn có một quyền lực khác, thứ quyền lực từ tinh hoa văn hóa của những người đi mở cõi đã hơn 300 năm, thường trực trong tâm can mỗi người, đang tự động kiểm soát sự chộn rộn của những không gian sinh tồn bên ngoài.

Người lái xe uber đã ngoài 40 tuổi. Sáng 30 tháng 4 năm 1975, mẹ anh trên đường tới bệnh viện thì trở dạ. Anh chào đời ngay tại quầy bán Pepsi bỏ không nằm chỏng chơ trên vỉa hè, dưới lòng đường dòng xe tăng ầm ầm tiến vào Dinh Độc lập.

Tôi đùa, ngay giây phút đầu tiên sự sống, anh đã gắn bó với âm thanh động cơ công suất lớn rồi. Anh cười rổn rảng: Nhà tôi phú quý giật lùi đó. Ông nội tôi lái xe tải hạng nặng cho Cảng Sài Gòn; ba tôi lái xe khách đường dài Bắc - Nam, đến đời tôi thì chuyển xuống lái xe 4 chỗ lòng vòng trong thành phố. Rồi lại rổn rảng cười, cái cười phảng phất hương vị “anh Hai” Sài Gòn - hỉ hả với những cái mình đang cầm trên tay.

Anh tài uber chỉ tay phía trước mặt, đây là chiếc Lamborghini của đại gia bất động sản lớn nhất Sài Gòn. Đi một đoạn, anh hất cằm sang trái: Nhìn nè, tòa nhà Con Gà Vàng của bà trùm ống nhựa đó, cao tuốt luốt không hà,18 tầng lận… Trôi miên man trong dòng xe cộ, tôi sực nhận ra, anh không có ý phô trương những cái nhất của người Sài Gòn; mà đơn giản hơn, chỉ để giới thiệu cho lữ khách những cái bất chợt hiện ra trước mắt, một nhã ý giúp xả xì chét trong lúc tắc đường kẹt xe.

Anh bảo, anh có một salon tóc trên đường Nguyễn Văn Trỗi, nhưng giờ giao cho người em quản lý để chạy uber. Salon cũng khá, mỗi tháng bỏ túi cỡ ba chục triệu, dư tiền xài. Uber thấp hơn, chừng 12-13 triệu gì đó. “Ôi trời!”, tôi kêu lên, chưa đến phân nửa salon tóc, sao anh vội vã chuyển ngang?

- 12 triệu, 30 triệu thì cũng ông trời sắp đặt hà. Bây giờ 12 triệu, nhưng đến thời đến vận nó 4-5 chục triệu chứ chẳng chơi! Giải thích một chặp rồi anh bảo: Tính cách người Sài Gòn đó nha! Anh biết là sao không? Đặc tính của những người đi mở cõi, khai phá vùng đất mới đó! Lúc nào chẳng muốn thử vận hội mới!

Thấy không khí đã thân tình, tôi hỏi anh đã chạy xe dịch vụ sao lại chọn Optima mà không phải là Camry hay Fortuner cho giữ giá? Thì tôi thích mà, anh bảo. Thân xe nuột nà bắt mắt nè, kiểu dáng khí động học trẻ trung nè, cụm lưới tản nhiệt liền khối với đèn pha nè, siêu kute đó!...

Tôi kể cho anh hay chuyện thằng em ở Sơn Tây quê tôi, cũng mê mẩn Optima, định mua chạy taxi. Cả nhà xúm vào đấu, cậu ta cãi không lại, làm mình làm mẩy một hồi rồi cũng phải mua Fortuner “cho nó lành”.

Anh tài uber bảo lâu lâu anh cũng nghe ba cái vụ kiểu như vậy. Ở vùng quê phần đông mọi người cùng thích chung một gu nào đó. Như xe máy đều sắm hiệu Honda, tivi thì mua Sony không hà. Thành phố đa dạng hơn, nhóm này thích Honda, nhóm kia kết Suzuki…

Ngó chừng tôi còn bán tín bán nghi, anh giải thích, những thành phố lớn kinh tế năng động hơn, nhiều manh mối làm ăn hơn, nhiều cách thể hiện bản thân mình hơn. Công việc làm ăn khiến người ta sẵn lòng chấp nhận những cái không phải là sở thích của mình để hướng đến sự hợp tác.

Anh kể, khi mới lập gia đình, anh mua tặng ba vợ anh chiếc sơ mi màu xanh trứng sáo. Tết năm đó về quê vợ ở miệt vườn Cái Bè, Tiền Giang, không thấy ba vợ mang ra mặc. Vợ anh giải thích, ba nhận cho anh vui thôi, chứ 60 tuổi như ba đâu có dám bận áo màu mè như đám thanh niên. Hơn 10 năm sau, vợ chồng anh đón ba vợ lên Sài Gòn cho tiện chăm sóc. Một bữa qua tiệm đồ, ông ngó tới ngó lui chiếc áo đỏ tía. Thắc mắc thì ông bảo, Sài Gòn nhiều người lớn tuổi hơn ba còn xài những màu “chói” hơn mà!

Tôi nghiệm rồi, anh tài uber bảo, xét về mặt nào đó, kinh tế vùng nào càng phát triển, người ta sẽ càng “khoan dung” hơn”, theo cái nghĩa các nhóm nhỏ trong xã hội dễ dàng thể hiện cái gu của mình mà, trước kia thường bị cái gu chung trong cộng đồng cuốn phăng đi.

Tôi chưa đủ từng trải để xác quyết những trải nghiệm của anh; nhưng cảm nhận rất rõ ràng, anh tài uber là mẫu người Sài Gòn điển hình đậm đặc. Không phải vì nhà anh 4-5 đời mưu sinh nơi đây; cũng không phải vì anh thấm đẫm lối sống, phong cách người Sài Gòn.

Đã gặp anh, trò chuyện với anh, hẳn ai cũng thấy hiển hiện trước mắt một truyền nhân của người Sài Gòn đi mở cõi hơn 300 năm về trước. Mở cõi là đạp phăng rắn rết trùng độc, là bồi đắp sình lầy khai phá đất làm ăn. Chính khát vọng mở ra những không gian sinh tồn mới đã tôi luyện khí phách đội trời đạp đất.

Nếu chảy trong huyết quản không phải là dòng máu nghĩa hiệp của người đi mở cõi, anh tài uber đâu có dám bỏ ngang cái salon tóc đang cho thu nhập ổn định, dấn thân vào một không gian sinh tồn mới, một vận hội vừa mới được mở ra như dịch vụ uber?

Nếu chảy trong huyết quản không phải là dòng máu nghĩa hiệp của người đi mở cõi, anh đâu có chia sẻ những chuyện mưu sinh gan ruột cuộc đời mình với một lữ khách chỉ đồng hành cùng anh trên dưới nửa tiếng đồng hồ, và có lẽ chẳng bao giờ gặp lại?

Biết tên anh, nhưng tôi sẽ không kể ra đây. Tôi không muốn mọi người hình dung anh là Hùng, là Dũng hay bất cứ hình ảnh người con trai nào khác, mà muốn mọi người nhớ đến anh, như nhớ đến một lớp người tiên phong năng động của một thành phố kinh tế năng động nhất nước.

Tôi, một lữ khách độc hành từ ngàn dặm tới. Giữa cái nắng bức bối da thịt, giữa ngàn vạn âm thanh ồn ã đến dư thừa vì kế sinh nhai, may mắn sao lại rơi tõm vào không gian sinh tồn của anh tài uber - một không gian tinh hoa văn hóa của “anh Hai Sài Gòn” đi mở cõi hơn 300 năm về trước.