Sơ kết tình hình triển khai Quyết định 497: Nhiều nông dân chưa tiếp cận được nguồn vốn hỗ trợ lãi suất

Cho vay đúng đối tượng

Báo cáo về tình hình triển khai thực hiện Quyết định số 497/QĐ-TTg ngày 17/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ về hỗ trợ lãi suất vốn vay máy móc thiết bị, vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp và vật liệu xây dựng nhà ở khu vực nông thôn và (QĐ 497), ông Hoàng Thọ Xuân - Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết: Tính đến ngày 31/7/2009, dư nợ cho vay được hỗ trợ lãi suất (HTLS) theo QĐ 497 đạt 330,364 tỷ đồng và tới ngày 27/8/2009, con số này đã ước đạt lên đến 818,72 tỷ đồng. Theo đó, cho vay mua sản phẩm máy móc, thiết bị cơ khí, phương tiện phục vụ sản xuất, chế biến nông nghiệp chiếm nhiều nhất (xấp xỉ 80%); vay mua vật liệu xây dựng chủ yếu để làm nhà ở khu vực nông thôn chiếm khoảng 18%; còn lại là vay mua vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp. Đối tượng vay chủ yếu là các hộ gia đình (95%), tiếp đến là các doanh nghiệp khoảng 4,5%, và HTX là 0,5%. Điều đó cho thấy, chương trình đã thực hiện cho vay đúng đối tượng và nhu cầu cần vay.

            Chương trình tuy mới được triển khai từ tháng 5/2009, nhưng đã góp phần giúp nhiều doanh nghiệp trong nước duy trì sản xuất, đẩy mạnh tiêu thụ hàng hóa. Riêng Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp (VEAM), sản lượng sản xuất và tiêu thụ máy kéo, xe vận chuyển trong những tháng đầu năm đã tăng 84,77%; máy phun thuốc trừ sâu tăng 342,23%, máy bơm nước các loại tăng 159%; máy cắt lúa, gặt đập liên hợp tăng 50,74%. 

Nhiều nông dân vẫn chưa tiếp cận được gói kích cầu

Mặc dù đạt được một số kết quả kể trên, nhưng theo báo cáo tổng hợp kết quả triển khai của các địa phương gửi về Bộ Công Thương, đến thời điểm này, mới chỉ có 16 tỉnh, thành phố trên cả nước đã giải ngân nguồn vốn đến các đối tượng có nhu cầu vay. Hà Tĩnh là tỉnh triển khai sớm nhất QĐ 497 và cũng là địa phương dẫn đầu về tổng số tiền đã giải ngân trong 4 tháng qua, với dư nợ đạt 89,840 tỷ đồng; tiếp đến là Hải Dương 23,327 tỷ đồng; Tây Ninh 11, 892 tỷ đồng; Nam Định 8,017 tỷ đồng; Lạng Sơn 6,218 tỷ đồng; Vĩnh Long 5,377 tỷ đồng…

Theo phản ánh, được Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ NN & PTNT VN, Hội Nông dân Việt Nam ghi nhận qua các đợt khảo sát tại các địa phương thì được biết, nông dân ở nhiều nơi chưa biết đến chính sách (khi doanh nghiệp đến tổ chức hội thảo tuyên truyền bán máy, thì họ mới biết), hoặc nếu có biết cũng khó tiếp cận nguồn vốn...  Bên cạnh đó, còn có khá nhiều vướng mắc đã được đề cập đến như về thủ tục hành chính, cơ chế chính sách, kinh phí, hàng hóa cung cấp…

Đại diện Hội Nông dân Việt Nam cho biết, nhiều nông dân kêu ca thủ tục vay quá phức tạp. Để vay được tiền HTLS, theo thủ tục của ngân hàng, người dân phải xuất trình hóa đơn giá trị gia tăng. Muốn có được hóa đơn, người dân phải trả thêm 10 - 15% thuế giá trị gia tăng (đối với vật tư nông nghiệp và vật liệu xây dựng nhà ở), trong khi mức hỗ trợ lãi suất là 4%. Bên cạnh đó, việc giải ngân vẫn được thực hiện theo thủ tục thông thường, hồ sơ vay yêu cầu phải có tài sản thế chấp, có phương án sản xuất kinh doanh, nhưng trình độ dân trí của đại đa số bà con nông dân còn thấp, nên lúng túng khi thực hiện các thủ tục trên.

Quy định định mức vay mua vật tư nông nghiệp là 7 triệu đồng/ha cũng chưa hợp lý. Theo ông Nguyễn Danh Trọng - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, quy định đó chỉ phù hợp với diện tích trồng lúa, nếu áp dụng chung cho cả trồng cà phê, hay những cây trồng trên diện tích lớn, thì mức hỗ trợ đó chưa tương xứng. Hay muốn mua 1 chiếc máy vi tính, người nông dân chỉ được hỗ trợ lãi suất của 5 triệu đồng (nhưng khoảng 5 triệu đồng còn lại, phải tự bỏ tiền), nên cũng chưa khuyến khích vay mua.

Theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, do nhu cầu mua máy của nông dân quá lớn, nên đã có tình trạng “cháy máy” ở một số địa phương, do doanh nghiệp không đủ cung cấp.

Theo phản ánh của tỉnh Hà Tĩnh thì mặc dù gói kích cầu chưa hết hiệu lực, nhưng nguồn lực của ngân hàng cũng có hạn, mặc dù đã cố gắng huy động nguồn vốn, nhưng vào đầu tháng 8/2009, Chi nhánh Ngân hàng NN & PTNT tỉnh đã phải ngừng thẩm định các món vay thuộc gói kích cầu 497.

Việc xác nhận khu vực nông thôn, người trực tiếp sản xuất, xác nhận nhãn mác hàng hóa, chứng từ thanh toán… cũng là những bất cập, làm hạn chế hiệu quả thực hiện gói kích cầu.

Những kiến nghị, đề xuất

Tại cuộc họp, các đại biểu đều có chung quan điểm cần gia hạn thêm hiệu lực thực hiện QĐ 497 từ 6 tháng đến 1 năm. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền các chế độ, chính sách của Đảng và Nhà nước đến người nông dân. Các địa phương cần chủ động, phối hợp chặt chẽ với các hội, đoàn thể (hội nông dân, phụ nữ để tuyên truyền về chính sách và hướng dẫn tư vấn nông dân làm các thủ tục đăng ký vay). Các đại biểu cũng đề nghị cần có chính sách ưu tiên các tỉnh thuần nông và tập trung vào những vùng sản xuất chính. Nhu cầu thì lớn, nhưng cần xem xét nhu cầu thực và có thể mở rộng thêm danh mục là hàng hóa nước ngoài.

Vấn đề nhãn mác hàng hóa cũng cần được làm rõ đối với các nguyên vật liệu như gạch đá, sỏi xây dựng do nông dân tự làm ra, không có nhãn mác, thì có được bổ sung vào danh mục hàng hóa trong QĐ 497 không? Còn đối với máy móc lắp ráp ở trong nước, nhãn mác của các nước ASEAN, thì cũng cần phải có quy định bao nhiêu phần trăm là chi tiết trong nước.

Nguồn vốn vay cũng được đề nghị bố trí đủ nguồn lực cho vay, có chính sách ưu tiên cung ứng vốn đối với tỉnh nghèo, thuần nông. Nếu không triển khai kịp các chính sách như đã đề nghị, thì đề xuất chuyển chính sách sang ngay chương trình “Tam nông”, vì gói kích cầu 497 chỉ là một chính sách của Nhà nước được thực hiện trong một thời điểm ngắn, nhằm hỗ trợ và nhằm giảm bớt khó khăn trong sản xuất nông nghiệp trong bối cảnh nền kinh tế trong nước vẫn đang ảnh hưởng từ cơn khủng hoảng kinh tế thế giới.  

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bùi Xuân Khu cho rằng, việc triển khai QĐ 497 vẫn còn dừng ở kết quả khiêm tốn, do đó các vướng mắc đã được nêu cần được tháo gỡ nhanh chóng, tuy nhiên tất cả đều phải được dựa trên các quy định của pháp luật và các cơ quan hữu quan.    

Thứ trưởng thống nhất sẽ trình lên Thủ tướng Chính phủ các ý kiến: Xin cho bổ sung thêm danh mục thiết bị máy móc; Giao Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương) liệt kê những thiết bị trong nước đạt theo tiêu chuẩn ASEAN; Xin bổ sung hiệu lực thực hiện QĐ 497 kéo dài thêm 6 tháng.

Với những vướng mắc như thiếu vốn, Thứ trưởng yêu cầu các địa phương phản ánh trực tiếp với các ngân hàng thương mại TW để phối hợp đưa nguồn vốn về. Đối với yêu cầu giảm bớt các thủ tục, bên cạnh việc cần thực hiện các thủ tục theo đúng luật lệ, nên nghiên cứu chuẩn hóa, làm đơn giản hóa, gọn nhẹ thủ tục hơn. Riêng định mức cho vay, đề nghị Ngân hàng Nhà nước xem xét tăng lên. Theo Thứ trưởng, các cơ quan hữu quan sẽ tiếp tục thường xuyên kiểm tra, kiểm soát các hoạt động thực hiện chính sách để vướng đến đâu sẽ tháo gỡ đến đó, đảm bào việc thực thi chính sách thật hiệu quả trong thời gian từ nay đến hết năm 2009.

Xem:

Trao đổi kinh nghiệm triển khai Quyết định 497/QĐ-TTg

Thông tư số 09/2009/TT-NHNN ngày 05/5/2009 quy định chi tiết thi hành việc hỗ trợ lãi suất vay vốn mua máy móc, thiết bị, vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp và vật liệu xây dựng nhà ở khu vực nông thôn.

Quyết định 2095/QĐ-BCT về việc ban hành Danh mục chi tiết hàng hoá sản phẩm trong nước được hưởng hỗ trợ lãi suất vốn vay theo Quyết định số 497/QĐ-TTg ngày 17/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ.

Quyết định số 497/QĐ-TTg về hỗ trợ lãi suất vốn vay máy móc thiết bị, vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp và vật liệu xây dựng nhà ở khu vực nông thôn.