Tâm lý, hành vi tin dùng hàng Việt đã có những tiến bộ đáng kể

Chuyển biến rõ rệt

Đa số đại biểu tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2015, thực hiện Cuộc vận động của Bộ Công Thương đều nhất trí với nhận định, sau 6 năm triển khai tích cực các hoạt động hưởng ứng, Cuộc vận động đã mang lại những kết quả tích cực, người tiêu dùng Việt đã có chuyển biến rõ rệt trong nhận thức về mục đích, ý nghĩa của Cuộc vận động đồng thời thay đổi hành vi tiêu dùng theo hướng ưu tiên mua sắm hàng sản xuất trong nước. Có được điều này trước hết là từ nỗ lực nội thân của chính các doanh nghiệp sản xuất trong việc đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ bao bì mẫu mã… cũng như cách tiếp cận khách hàng, mở rộng thị phần tiêu thụ tại thị trường trong nước. Tuy nhiên bên cạnh đó không thể thiếu vai trò quan trọng “cú hích”, các chính sách hỗ trợ từ phía Nhà nước.

Nổi bật và rõ nét nhất là các hoạt động xúc tiến thương mại (XTTM) trong nước. Cụ thể, trong 6 tháng đầu năm 2015, Chương trình XTTM quốc gia tiếp tục ưu tiên cho các hoạt động XTTM phát triển thị trường nội địa, đặc biệt tạo lập kênh phân phối ở nông thôn, miền núi, biên giới, các địa phương còn khó khăn. Đã tổ chức thực hiện được 50 đề án, trong đó phần lớn là các đề án phiên chợ hàng Việt về nông thôn, miền núi, biên giới, vùng sâu, vùng xa tại một số tỉnh, như: Bắc Kạn, Cao Bằng, Phú Thọ, Yên Bái, Hà Tĩnh,…

Công tác đưa hàng Việt về địa bàn nông thôn, vùng sâu, vùng xa trong thời gian qua được coi là nội dung quan trọng hưởng ứng Cuộc vận động tiếp tục được các địa phương quan tâm triển khai hiệu quả. Báo cáo từ sở công thương các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2015, các địa phương đã tổ chức được 101 đợt bán hàng về nông thôn với 1.355 lượt doanh nghiệp tham gia, thu hút hơn 600.000 lượt người tới tham quan mua sắm, doanh thu mang lại hơn 8.000 tỷ đồng; tiếp nhận theo dõi hơn 50 đợt bán hàng về nông thôn với hơn 100 lượt doanh nghiệp tham gia, thu hút hơn 109.000 lượt người, doanh thu mang lại là gần 9 tỷ. Hoạt động bán hàng khuyến mại trên cả nước tiếp tục diễn ra sôi động, đặc biệt tập trung vào thời điểm những ngày lễ lớn và Tết Nguyên đán. Nửa đầu năm 2015 đã tổ chức được 27 đợt khuyến mại thu hút hơn 210.000 lượt khách hàng tham quan, mua sắm với tổng giá trị khuyến mại là hơn 11.000 tỷ đồng… Nhiều hoạt động ý nghĩa, mang lại hiệu quả, hỗ trợ tích cực cho sản xuất trong nước đã được ngành công thương các địa phương tích cực triển khai tiêu biểu như: Chương trình liên kết tiêu thụ nông sản (hành tím, dưa hấu) giữa Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và một số tỉnh thành phía Nam…, qua việc kết nối cung cầu, tiêu thụ hàng hóa giữa doanh nghiệp địa phương với các tỉnh, thành phố đã hỗ trợ, tìm đầu ra cho sản phẩm đặc trưng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các hợp tác xã và hộ gia đình tại các địa phương, có tiềm năng phát triển nhưng chưa có điều kiện và tiềm lực để quảng bá, tiếp cận hệ thống phân phối.

Nhiều nút thắt cần tháo

Sau 6 năm triển khai Cuộc vận động cũng cho thấy nhiều bất cập cần tháo gỡ để nâng cao hiệu quả. Nhiều ý kiến phản ánh, đến nay vẫn còn cơ quan, đơn vị thờ ơ hoặc chỉ có những hoạt động hưởng ứng mang tính hình thức mà chưa nhận ra lợi ích thiết thực từ Cuộc vận động. Bên cạnh đó việc phối hợp thiếu chặt chẽ, xuyên suốt giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong vấn đề truyền thông dẫn đến hạn chế hiệu quả, chưa tác dụng mạnh mẽ vào tâm lý, hành vi của người tiêu dùng… Hiện còn tỷ lệ lớn người sính hàng ngoại. Thực tế, nhiều doanh nghiệp có thương hiệu mạnh chưa tham gia tích cực các hoạt động hưởng ứng… Bên cạnh đó, nguồn ngân sách dành cho các hoạt động XTTM, phát triển thị trường trong nước gắn với Cuộc vận động còn quá nhiều hạn chế, không ổn định, trong khi nhu cầu XTTM, quảng bá thương hiệu, nhãn hiệu sản phẩm chất lượng của cộng đồng doanh nghiệp Việt ngày càng lớn.

Nổi cộm hơn cả là việc thực hiện Chỉ thị 494/CT-TTg ngày 20/4/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc sử dụng vật tư hàng hàng hóa trong nước sản xuất, trong công tác đấu thầu các dự án đầu tư sử dụng vốn nhà nước, đang có nhiều vướng mắc như: Về cơ chế chính sách (hầu như chưa có hàng rào kỹ thuật nhất là các tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến bảo vệ sức khỏe người sử dụng, tiêu chuẩn tiêu hao năng lượng…, chưa có chính sách hỗ trợ với doanh nghiệp sản xuất máy móc thiết bị trong nước sản xuất được, chính sách hỗ trợ chi phí chuyển giao công nghệ…; Trong triển khai thực hiện nhiều hồ sơ mời thầu đặt điều kiện ưu tiên cho hàng nhập ngoại ngay cả khi sản phẩm này đã được Bộ Công Thương phê duyệt trong danh mục máy móc thiết bị, vật tư nguyên liệu trong nước sản xuất được…