Trong 6 tháng đầu năm 2009, tính riêng sản lượng thép xây dựng đạt 1.823,359 tấn, giảm 7,28% so với cùng kỳ. Tiêu thụ đạt 1.929,062 tấn, tăng 4,25 so với cùng kỳ. Nguyên nhân dẫn đến sản lượng thép cán dùng trong xây dựng giảm đó là, những tháng đầu năm đã diễn ra nhiều đợt điều chỉnh về giá thép, chủ yếu đối với sản phẩm thép xây dựng. Giá phôi thép nhập khẩu tăng từ 20-30USD/tấn, giá thép phế tăng 15-20USD/tấn. Từ 1/4/2009, thuế nhập khẩu phôi tăng 5%-8%, thuế nhập khẩu thép xây dựng thành phẩm tăng từ 12%-15%. Những sản phẩm khác như tôn mạ mầu, thép nguội, tấm lá hầu như không có sự thay đổi đáng kể. Những doanh nghiệp càng bám sát diễn biến thị trường thì càng điều chỉnh giá nhiều lần. Bên cạnh đó, giá điện, tỷ giá USD, giá xăng dầu biến động đã đẩy giá thành sản phẩm lên cao.
Sau 6 tháng đầu năm 2009, theo báo cáo của VSC tiêu thụ thép đã có nhiều chuyển biến tích cực, nhưng có rất ít doanh nghiệp bù được lỗ của năm 2008. Việc tiêu thụ thép xây dựng tăng so với cùng kỳ chỉ là giải pháp tình thế nhằm thu hồi vốn nhanh của một số doanh nghiệp. Trừ một số doanh nghiệp do áp dụng chính sách "mua đuổi bán đuổi" lượng phôi, thép phế không lâm vào tình trạng lỗ do tồn kho. Còn một số doanh nghiệp có quy mô sản xuất kinh doanh lớn, nguồn dự trữ phôi lớn thì càng lớn càng chịu lỗ nặng do tồn kho nhiều. Chính vì vậy, khi có cơ hội nâng giá, các doanh nghiệp này cũng nâng giá cao hơn những doanh nghiệp tồn kho ít hơn để bù lỗ. Do đó, thời gian gần đây dư luận cho rằng có thể có nhóm doanh nghiệp liên kết lại để tác động tăng giá thép xây dựng trong nước. Phó Tổng giám đốc Tổng Công ty Thép Việt Nam (VNSTEEL) Nguyễn Thanh Chủy khẳng định không có chuyện đó.
Hiện tại, ngành Thép trong nước mới tự chủ được 30%, lượng thép phế và 50% phôi, do vậy giá cả vẫn phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Với thị trường mở như hiện nay, các nhà cung cấp nguyên liệu cũng đưa ra mức giá rất cạnh tranh đối với từng doanh nghiệp. Do vậy, liên kết nhóm để “làm giá” là không có. Bản thân VNSTEEL do hạn mức tồn kho cao từ 2008 nên trong 2 tháng đầu năm đề ra chỉ tiêu cố gắng duy trì sản xuất và tồn tại. Bắt đầu từ tháng 4/2009 nhờ tình hình tiêu thụ khả quan (trung bình 300 ngàn tấn/tháng) và giá thép thành phẩm bắt đầu hồi phục nên mới bước đầu khắc phục được tình trạng lỗ triền miên từ cuối năm 2008. Từ tháng 6/2009, VNSTEEL mới bắt đầu có lãi. Trong khi đó, giá thép khu vực và thế giới đã nhích lên, đặc biệt là thị trường châu Á. Tuy nhiên, việc tăng giá thép cũng tạo điều kiện để thép Trung Quốc và thép các nước ASEAN có cơ hội nhập khảu vào Việt Nam nhiều hơn. Trước tình hình này, ông Phạm Chí Cường, Chủ tịch VSA cho biết: VSA đã và đang tiếp tục theo dõi rất sát sao tình hình nhập khẩu thép và sẽ có kiến nghị cơ quan chức năng điều chỉnh kịp thời để đưa ra biện pháp tự vệ nếu con số nhập khẩu vượt ngưỡng cho phép gây ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong nước. VSA cũng khuyến cáo các doanh nghiệp về hiện tượng nhập khẩu nhiều thép cuộn cán nguội gần đây và nhấn mạnh, doanh nghiệp cần cập nhật thông tin và có kiến nghị kịp thời với cơ quan chức năng. Phát biểu tại Hội nghị, Tổng giám đốc Công ty Thép Việt cho rằng, thị trường nội địa là thị trường mà các nước phát triển rất trân trọng và cho là thị trường tiềm năng, vì vậy, muốn vươn xa và cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài thì phải chiến thắng ngay trên “sân nhà”.
Dự báo tình hình công nghiệp thép 6 tháng cuối năm, ông Phạm Chí Cường Chủ tịch VSA nhận định: Các giải pháp kích cầu của Chính phủ, các chính sách hợp lý về thị trường, thuế và vốn, lãi suất đã mang lại nhiều chuyển biến tích cực cho nền kinh tế cả nước. Ngành Xây dựng đạt tốc độ tăng trưởng 6% trong 6 tháng đầu năm đã kéo theo sự sôi động trở lại của thị trường thép xây dựng. Gói kích cầu ưu tiên phát triển các công trình xây dựng cơ sở hạ tầng, đường sá, nhà ở xã hội, vốn đầu tư nước ngoài vào bất động sản tiếp tục tăng đã giúp cho ngành Thép đạt tốc độ tăng trưởng 4,25% trong 6 tháng đầu năm nay. Bên cạnh đó, đó giá quặng sắt, than cốc trên thế giới đang có xu hướng giảm từ 30-40%, nên sẽ không có đột biến về giá thép cuối năm nay. Nếu quý IV không có đột biến xấu, ngành thép trong nước sẽ duy trì được tốc độ tăng trưởng 4,25%, thậm chí có thể đạt 7-8% trong 6 tháng cuối năm, ông Cường lạc quan. Theo đà tăng trưởng của nhu cầu sản phẩm trong nước cũng như đà tăng giá của phôi, phế, thép thành phẩm trên thế giới, giá cả các mặt hàng thép cuối năm sẽ không giảm tuy nhiên cũng không tăng vọt như năm trước
Dư luận đánh giá Hiệp hội thép Việt Nam (VSA) là hiệp hội mạnh, bám sát thị trường, gắn bó và đồng thuận bảo vệ lợi ích chính đáng của các thành viên, là một trong ít hiệp hội luôn có ý kiến sắc bén kiến nghị cơ quan quản lý nhà nước về những lĩnh vực liên quan đến ngành vật liệu thép.
