PV: Cách đây vài năm, hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam chưa dám nghĩ tới việc xây dựng website TMĐT. Xin ông cho biết, đến nay, tình hình này đã thay đổi như thế nào và làm thế nào để có sự phát triển này?
Ông Trần Hữu Linh: Đúng là cách đây vài năm, website là một công cụ kinh doanh còn rất mới đối với doanh nghiệp. Hầu hết các doanh nghiệp thờ ơ với việc thiết kế website do họ chưa nhận thức được những lợi ích mang lại của website nói riêng và TMĐT nói chung. Lý do chính là vì doanh nghiệp e ngại rằng, thiết kế website và ứng dụng TMĐT vừa tốn tiền đầu tư mà hiệu quả đem lại không cao.
Trong giai đoạn này, cũng có nhiều doanh nghiệp thiết kế website riêng. Nhưng để thiết kế và ứng dụng website một cách hiệu quả, các doanh nghiệp đã gặp phải nhiều khó khăn. Trước hết là khó khăn trong việc tìm kiếm công ty cung cấp dịch vụ thiết kế website. Ở thời điểm đó, số lượng các công ty thiết kế website chuyên nghiệp còn ít khiến doanh nghiệp phải đầu tư một khoản tiền khá lớn. Tiếp đó, khi có được website rồi thì doanh nghiệp lại phải giải quyết vấn đề làm thế nào để có thể khai thác, sử dụng website một cách hiệu quả nhất?
Đến nay, câu chuyện website đã khác trước. Theo Báo cáo Thương mại điện tử Việt Nam 2008, nếu như trong năm 2003 chỉ có 3% trong tổng số các doanh nghiệp trên cả nước có website thì đến năm 2008 đã có tới 45% doanh nghiệp có website. Có được con số này là do sự kết hợp của nhiều yếu tố. Một là, nhận thức của các doanh nghiệp đã thay đổi. Họ đã nhận thấy được hiệu quả của website. Nhờ có website mà doanh nghiệp có thể quảng bá sản phẩm, thương hiệu của công ty một cách dễ dàng với chi phí thấp. Hai là, thị trường thiết kế website đang rất sôi động. Số lượng công ty cung cấp dịch vụ thiết kế website ngày càng tăng, khiến cho chất lượng của website ngày càng tốt hơn, đồng thời giá lại rẻ. Ba là, trên thị trường xuất hiện các công ty cung cấp dịch vụ quảng bá website, góp phần giúp doanh nghiệp nhận thấy tác dụng của website một cách rõ ràng.
PV: Có thể nói, tính ưu việt của TMĐT là điều không phải bàn cãi. Tuy nhiên, tỷ lệ các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sử dụng loại hình thương mại này vẫn chưa tương xứng. Theo ông, đâu là rào cản chính của vấn đề này?
Ông Trần Hữu Linh: Tình hình suy thoái kinh tế ảnh hưởng tới các lĩnh vực của nền kinh tế. Tuy nhiên, chính trong lúc này, TMĐT mới thực sự được nhìn nhận như một công cụ hỗ trợ đắc lực cho doanh nghiệp. Khi đối mặt với suy thoái kinh tế, các chủ doanh nghiệp phải đau đầu với bài toán cắt giảm chi phí sản xuất, tiếp thị nhưng ngược lại, vẫn phải lăn lộn mở rộng thị trường, tìm kiếm khách hàng để bán sản phẩm. Hai yếu tố này đối lập với nhau. Để giải quyết bài toán này, các doanh nghiệp đang cần tìm những công cụ kinh doanh mới để đảm bảo chi phí thấp nhưng hiệu quả cao. Chính vì vậy, TMĐT đang trở thành một công cụ hữu hiệu, một giải pháp giúp các doanh nghiệp giải quyết khó khăn trên.
Chúng tôi vừa công bố Báo cáo TMĐT Việt Nam năm 2008 thì thấy, mức độ và hiệu quả của TMĐT đối với doanh nghiệp đã rõ ràng và xu hướng ứng dụng ngày càng tăng. Tính đến hết năm 2008, có gần 90% doanh nghiệp Việt Nam được khảo sát cho biết đã thiết lập hệ thống nội bộ bằng TMĐT để nhận đơn hàng từ khách hàng, 45% doanh nghiệp đã xây dựng website riêng, 12% doanh nghiệp tham gia vào các sàn giao dịch TMĐT và trong số đó gần 70% đã ký được hợp đồng mới. Hầu như tất cả doanh nghiệp đã có máy tính với tỷ lệ kết nối Internet, 35% doanh nghiệp cho biết đã có doanh thu nhờ TMĐT đạt mức hơn 15% tổng doanh thu cả năm, gần 40% có doanh thu qua TMĐT chiếm từ 5%-15% tổng doanh thu.
Với những con số thống kê trên thì có thể đưa ra nhận định, năm 2009, mức độ ứng dụng TMĐT trong doanh nghiệp Việt Nam sẽ tiếp tục tăng. TMĐT đã thực sự đi vào cuộc sống, giúp doanh nghiệp có doanh thu cụ thể. Theo dự tính, năm 2009 sẽ có khoảng 50% doanh nghiệp có dự án triển khai ứng dụng TMĐT. Số lượng các doanh nghiệp có website sẽ đạt tới con số khoảng 65%.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều doanh nghiệp chưa thực sự quan tâm tới TMĐT. Một số lý do chính là:
Thứ nhất, đó là tâm lý của người tiêu dùng. Người tiêu dùng thường có tâm lý cho rằng mua hàng qua mạng dễ bị lừa đảo và không an toàn. Đó là những suy nghĩ đã ăn sâu vào trong tâm trí của người tiêu dùng mà chúng ta cần có thời gian để thay đổi. Còn trong thực tế, cả mua hàng trực tuyến và mua hàng truyền thống đều phải đối mặt với vấn đề gian lận. Hàng giả, hàng nhái, không rõ nguồn gốc xuất xứ, chất lượng không đảm bảo… vẫn đang gây nhiều khó khăn cho người tiêu dùng trong thương mại truyền thống. Người tiêu dùng vẫn phải tìm đến với những nhãn hiệu, thương hiệu uy tín khi mua hàng trong siêu thị đời thường.
TMĐT cũng vậy. Người tiêu dùng cần trang bị những kỹ năng mua hàng cần thiết để tránh rủi ro. Ngược lại, các doanh nghiệp TMĐT cần tuân thủ các điều kiện về bảo vệ người tiêu dùng trong môi trường trực tuyến để tăng niềm tin cho khách hàng. Chúng ta đều biết, trong kinh doanh trực tuyến, nếu đã xây dựng được niềm tin với khách hàng thì việc giữ chân họ rất dễ dàng. Các điển hình thành công trên thế giới như Amazon, eBay, Google đã cho thấy điều này.
Thứ hai, đó là thanh toán trực tuyến. Thanh toán trực tuyến là một lĩnh vực mới tại Việt Nam. Các công ty cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến chủ yếu đang dừng lại ở mức độ xây dựng hạ tầng kỹ thuật và thăm dò thị trường. Thanh toán trực tuyến là một hạ tầng quan trọng của TMĐT, đặc biệt đối với mô hình B2C và C2C. Từ năm 2008, trên thị trường xuất hiện nhiều cổng thanh toán điện tử, thanh toán trực tuyến dưới dạng ví điện tử hoặc thẻ thanh toán nhưng sau đó lại chưa triển khai được nhiều dịch vụ. Có thể thấy, triển khai cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến là không dễ dàng. Một giải pháp thanh toán trực tuyến tổng thể cần phải giải quyết được mối liên kết với các ngân hàng nội địa. Mà để làm được điều này, cần phải có những đơn vị đủ lớn, đủ uy tín để tiến hành hoạt động kết nối.
Tuy nhiên, không thể nói việc chưa có nhiều nhà cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến dẫn tới việc Việt Nam không thể triển khai TMĐT. Hiện các công ty này đang hoàn thiện về hạ tầng kỹ thuật và trong thời gian rất gần sẽ có những giải pháp trọn vẹn để giải quyết khâu thanh toán trực tuyến ở Việt Nam. Đồng thời, xin nhấn mạnh, thanh toán trực tuyến không phải là tất cả. Để TMĐT phát triển, chúng ta cần phải quan tâm phát triển đồng bộ nhiều hạ tầng khác như nhận thức, pháp lý, xử lý vi phạm, chuyển phát
PV: Xin ông cho biết một số nhận định của ông về tốc độ phát triển của TMĐT trong tương lai?
Ông Trần Hữu Linh: Với hơn một phần tư dân số sử dụng Internet hàng ngày thì có thể thấy, trong thời gian tới, TMĐT của Việt Nam sẽ chuyển sang giai đoạn phát triển sôi động. Về thị trường, sẽ ngày càng có nhiều doanh nghiệp TMĐT nước ngoài vào Việt Nam. Sự xuất hiện của những đại gia trong lĩnh vực TMĐT trên thế giới như eBay, Yahoo, Google, Alibaba tại Việt Nam thời gian qua là dấu hiệu cho thấy TMĐT ở Việt Nam có sức hấp dẫn đáng kể. Chính sự tham gia của các công ty tên tuổi trên thế giới sẽ khiến cho môi trường cạnh tranh trong lĩnh vực TMĐT ngày càng quyết liệt.
Về thanh toán trực tuyến, ngay trong năm nay chúng ta sẽ thấy có những giải pháp của các công ty cung cấp dịch vụ kết hợp với hệ thống ngân hàng để đơn giản hóa quy trình này. Thanh toán trực tuyến sẽ không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng trong một số doanh nghiệp lớn như các hãng hàng không, du lịch như trước đây nữa mà sẽ được ứng dụng rộng rãi.
Về hiệu quả ứng dụng, số lượng các doanh nghiệp có tỷ trọng doanh thu nhờ TMĐT sẽ tiếp tục tăng nhanh. Tuy nhiên, chúng tôi cũng xin đưa ra một số khuyến nghị với các doanh nghiệp muốn ứng dụng TMĐT như sau:
- Hãy coi TMĐT là một công cụ đắc lực trong chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh suy thoái kinh tế hiện nay.
- Để việc ứng dụng TMĐT đạt hiệu quả cao thì cần lập một kế hoạch triển khai chi tiết, cụ thể trên cơ sở nghiên cứu và đánh giá năng lực cũng như đặc điểm sản phẩm của doanh nghiệp mình.
- Cần quyết tâm nhưng tuyệt đối tránh tình trạng làm theo phong trào.
- Chú trọng vào nguồn nhân lực TMĐT.
- Nên nhờ các đơn vị tư vấn có kinh nghiệm để họ giúp triển khai kế hoạch ứng dụng TMĐT một cách bài bản.
PV: Cảm ơn ông đã dành cho chúng tôi buổi trò chuyện thú vị!
