Thanh khoản vượt bậc
Thước đo quan trọng nhất của một thị trường chứng khoán không nhất thiết phải là sự gia tăng của chỉ số giá. Nếu nhìn thị trường từ góc độ một kênh đầu tư và đầu cơ thì giá tăng là điều được chú ý nhất vì đại đa số các giao dịch thuộc trường phái mua thấp bán cao. Tuy nhiên nếu nhìn thị trường từ góc độ một kênh huy động vốn nhàn rỗi của nền kinh tế thì quy mô giao dịch mới là điều cần chú ý.
Hiểu một cách đơn giản thì việc giữ chặt tiền mặt trong túi, trong tài khoản ngân hàng là phương án tiêu cực đối với nền kinh tế. Dĩ nhiên các ngân hàng cũng có cách thức riêng để đưa những đồng tiền đó trở thành đồng vốn cho nền kinh tế, nhưng việc các chủ sở hữu của nguồn vốn đó chủ động đem đi đầu tư sinh lời có thể kích thích sự sản xuất của cải vật chất. Nếu lượng tiền chảy vào thị trường chứng khoán càng nhiều, tức là càng có cơ hội cho các doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn tự do này và chuyển hóa thành vốn sản xuất.
Thanh khoản, do đó là biểu hiện của sức mạnh trên thị trường chứng khoán. Một thị trường trị giá 1 tỷ USD có thể tăng trưởng cực mạnh, nhưng nguồn lực lại không lớn. Ngược lại, một thị trường tăng không nhiều, nhưng luân chuyển hàng ngàn tỷ USD mỗi ngày lại có vai trò quan trọng hơn.
Sự gia tăng thanh khoản của thị trường chứng khoán Việt Nam đầu năm 2017 là dấu ấn rất đặc biệt. Những thống kê về lượng vốn luân chuyển trên thị trường cho thấy đã có bước tăng trưởng vượt bậc. Thị trường đang ngày càng thu hút lượng vốn lớn.
Cụ thể, trong 4 tháng đầu năm 2017, trung bình hàng tháng thị trường chứng khoán giao dịch 75.140,8 tỷ đồng, tăng 38% so với trung bình 4 tháng đầu năm 2016 và tăng 17% so với 4 tháng cuối năm 2016. Như vậy xu hướng gia tăng thanh khoản của thị trường từ cuối năm 2016 đã được tăng tốc vào những tháng đầu năm 2017.
Cũng trong thời gian này, dòng vốn của nhà đầu tư nước ngoài có sự đảo ngược rất đặc biệt. 4 tháng cuối năm 2016, nhà đầu tư nước ngoài rút khỏi thị trường chứng khoán Việt Nam mức vốn ròng là 5.134,7 tỷ đồng. Cần lưu ý là thị trường chứng khoán mới nổi trên toàn cầu đều chịu ảnh hưởng tương tự sau cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ. 4 tháng đầu năm 2017, lượng vốn ròng quay lại là 5.725,2 tỷ đồng, bù lại toàn bộ và còn vượt hơn mức vốn đã rút ra.
Lượng tiền đổ vào thị trường chứng khoán dồi dào có nhiều nguyên nhân, nhưng quan trọng nhất vẫn là sự kỳ vọng to lớn mà cộng đồng đầu tư dành cho thị trường. Việc VN-Index đạt đỉnh cao nhất trong vòng 9 năm là một sự tuyên truyền tốt nhất cho thị trường. Điều này thu hút được số lớn các nhà đầu tư mới, những người đang tìm kiếm cơ hội hoàn toàn mới sau khủng hoảng tài chính.
Mặt khác, định hướng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đang khiến cung tiền mạnh hơn. Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 4/2017 vừa rồi, con số tăng trưởng tín dụng 4 tháng đầu năm được công bố tới 4,86%, tăng cao nhất trong 6 năm gần đây, mức tăng cùng kỳ 2016 chỉ là 3%.
Hệ thống ngân hàng đang dư thừa thanh khoản luôn là người bạn đồng hành thuận lợi cho thị trường chứng khoán. Biểu hiện rõ nhất là hoạt động hỗ trợ thanh khoản từ Ngân hàng nhà nước đã giảm đi đáng kể. Lãi suất liên ngân hàng - là lãi suất mà các ngân hàng vay mượn lẫn nhau nếu không dùng đến kênh hỗ trợ thanh khoản của Ngân hàng Nhà nước - đang ổn định theo hướng giảm dần. Trong nửa đầu tháng 5/2017, lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 3 tháng đã trượt xuống dưới mức 5%/năm trong khi cả tháng 4 chỉ có vài ngày duy trì dưới mức này, còn thời điểm tháng 1/2017 liên tục duy trì trên 5,3%/năm.
Những cơ hội mới
Khi lượng tiền dồi dào, mọi tài sản sẽ tăng giá, trong đó đặc biệt là chứng khoán, bất động sản. Thị trường đang có được sự kỳ vọng mới trong bối cảnh áp lực tăng tốc tăng trưởng kinh tế ngày càng lớn.
Với tốc độ tăng trưởng chững lại trong quý I/2017 đã dẫn đến áp lực tăng trưởng cao hơn trong những quý tiếp theo để đạt được chỉ tiêu tăng trưởng của năm 2017. Sự sụt giảm của sản lượng dầu thô và tăng trưởng chậm lại của ngành sản xuất là nguyên nhân chính khiến tăng trưởng chững lại 3 tháng đầu năm. Do đó việc thúc đẩy các ngành này sẽ cần một lượng vốn lớn. Sức ép cung tiền cũng sẽ mạnh hơn.
Mặt khác, thị trường đang bất ngờ đón nhận những yếu tố hỗ trợ khác, bao gồm hi vọng nối lại đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương TTP. Hiệp định này được chờ đợi sẽ có kết quả rõ hơn vào tháng 11 khi Việt Nam chức Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC).
Triển vọng về TPP đang phản ánh trên thị trường khá rộng rãi nếu nhìn vào biến động tăng giá của những cổ phiếu nằm trong lĩnh vực hưởng lợi về TPP như dệt may, khu công nghiệp, cảng biển, vận tải… Trước khi TTP “đổ bể” năm ngoái, thị trường chứng khoán đã chứng tỏ kỳ vọng rất lớn vào cơ hội này. Do đó, nếu TPP được làm ấm trở lại, không có gì ngạc nhiên nếu thị trường chứng khoán tăng trưởng cao hơn.
Một cơ hội nữa cũng đang đến là thị trường chứng khoán Việt Nam có thể được nâng hạng lên thị trường mới nổi. Điều này chưa rõ ràng, nhưng các báo cáo đã chỉ ra nếu được nâng hạng thị trường Việt Nam có thể chiếm 0,2% tỷ trọng đầu tư của các quỹ đang sử dụng chỉ số MSCI về các thị trường mới nổi. Con số tiền mặt sẽ là 871 triệu USD.
Nói cách khác, nếu thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng, sẽ có một dòng vốn đầu tư mới từ các quỹ đầu tư chỉ được đầu tư vào thị trường mới nổi lựa chọn. Câu chuyện nâng hạng vẫn chưa rõ ràng, nhưng không gì có thể ngăn cản sự kỳ vọng vào kết quả đó.
