Tiếp tục sắp xếp, đổi mới và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước

Nhiều khó khăn, thử thách
Theo báo cáo của Ban chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp, tổng doanh thu năm 2012 của các TĐ-TCT ước đạt 1.781.000 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế là 185 nghìn tỷ đồng, nộp ngân sách 254.000 tỷ đồng. Thu nhập bình quân của trên 1.000.000 lao động thuộc 2.040 doanh nghiệp trong tổng số 73 TĐ-TCT 100% vốn nhà nước khoảng 6,8 triệu đồng/người/tháng. 

Trong bối cảnh kinh tế gặp nhiều khó khăn, lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu của các TĐ-TCT 100% vốn nhà nước chỉ đạt 127.510 tỷ đồng, giảm 5% so với thực hiện năm 2011; nộp ngân sách 294.000 tỷ đồng, bằng 100% so với kế hoạch năm, giảm 12% so với thực hiện năm 2011. Báo cáo tài chính hợp nhất toàn TĐ-TCT cho thấy, tổng số lỗ phát sinh khoảng 2.253 tỷ đồng, trong đó có một số đơn vị lỗ năm 2011, năm 2012 lại tiếp tục tình trạng đó; có 10 TĐ-TCT có lỗ lũy kế với tổng số khoảng 17.730 tỷ đồng. 

Trong khi không ít "đầu tàu kinh tế" gặp thua lỗ, thì một số ít đơn vị đã có những bước điều chỉnh hợp lý, như: Viettel hợp lý hóa hoạt động sản xuất - kinh doanh, đẩy mạnh đầu tư ra nước ngoài và sản xuất thiết bị đầu cuối; Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam tăng nguồn thu, lợi nhuận từ dịch vụ, đặc biệt là cơ khí chế tạo, tự chủ việc chế tạo giàn khoan, thiết bị khai thác dầu khí; Tổng công ty Hàng không Việt Nam đề cao việc tự chủ, giảm tối đa việc phải thuê phi công người nước ngoài, đồng thời bám sát nhu cầu thị trường; Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam tiết kiệm tối đa chi phí gắn với đổi mới công nghệ nhằm nâng cao sản lượng, hạ giá thành sản phẩm..., trở thành những điểm sáng cho những đại diện được xem như “quả đấm thép” của nền kinh tế. 

Theo nhận định của hầu hết các TĐ-TCT, trong năm 2013, tình hình kinh tế thế giới sẽ tiếp tục có nhiều diễn biến phức tạp. Trong nước, Chính phủ kiên trì mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô nên sức mua vẫn sẽ tiếp tục tăng chậm. Vì vậy, một số TĐ-TCT như Dầu khí, Cao su, Bưu chính Viễn thông… tỏ ra hết sức thận trọng khi đưa ra mục tiêu về tăng trưởng, lợi nhuận, nộp ngân sách trong năm 2013, thậm chí còn giảm so với năm 2012. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp cũng vẫn tự tin sẽ đạt được các chỉ tiêu sản xuất kinh doanh trong năm 2013 có thể cao hơn năm trước.

Giữ vững vị thế chủ lực
Năm 2013, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề nghị các TĐ-TCT phải là lực lượng trụ cột, nòng cốt thực hiện Nghị quyết của Quốc hội, kết luận của Trung ương và các Nghị quyết của Chính phủ. Theo đó, các TĐ-TCT xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh, đầu tư phù hợp, thực hiện mục tiêu tăng trưởng khoảng 10%. Đẩy mạnh thực hiện tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, quyết liệt sắp xếp, đổi mới và tái cơ cấu theo đề án đã được phê duyệt; tập trung đẩy nhanh tiến độ và thực hiện giảm vốn Nhà nước không cần nắm giữ tại các doanh nghiệp đã cổ phần hoá, chỉ tập trung vào lĩnh vực, ngành nghề kinh doanh chính; kiên quyết thoái vốn đã đầu tư ra ngoài lĩnh vực kinh doanh chính. 

Riêng đối với quá trình thoái vốn khỏi những lĩnh vực nằm ngoài ngành nghề kinh doanh chính của các TĐ-TCT, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu phải làm thận trọng, có kế hoạch kỹ lưỡng, chọn thời điểm phù hợp, hạn chế tiêu cực, thất thoát vốn, tài sản của Nhà nước và nhân dân. 

Bên cạnh đó, Thủ tướng cho rằng, các TĐ-TCT cần nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp, kiện toàn tổ chức quản lý; Tăng cường hơn nữa tính công khai, minh bạch trong hoạt động của doanh nghiệp nhà nước; Kết quả sản xuất kinh doanh phải được công bố công khai, minh bạch, trung thực, kịp thời với báo chí, dư luận để xã hội hiểu đúng về doanh nghiệp nhà nước. 

Thủ tướng cũng yêu cầu các bộ, ngành trung ương và các địa phương cần hết sức quan tâm, tập trung xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và thúc đẩy quá trình đổi mới, sắp xếp, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, mà trọng tâm là các TĐ-TCT. 

Nhằm hoàn thiện các cơ sở pháp lý tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Nghị định số 99/2012/NĐ-CP về phân công, phân cấp thực hiện các quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu nhà nước đối với doanh nghiệp nhà nước và phần vốn nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp. Thông qua Nghị quyết số 01/NQ-CP và Nghị quyết số 02/NQ-CP vừa được Chính phủ ban hành đã cho thấy nhiều giải pháp cụ thể nhằm tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường, giải quyết nợ xấu, hướng tới những mục tiêu phát triển tốt hơn của nền kinh tế trong năm 2013.