TP. Hồ Chí Minh mở cửa đón luồng “chất xám ngoại”

Hội nghị nhằm mục đích, đẩy mạnh việc thực hiện chuẩn hóa công tác đào tạo theo tiêu chuẩn quốc tế trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh; có ít nhất 60 ngành đào tạo tại các trường đại học (ĐH), cao đẳng (CĐ) trên địa bàn thành phố được công nhận đạt chuẩn kiểm định quốc tế, trong đó chuẩn kiểm định khu vực ASEAN là ưu tiên (tập trung 4 ngành công nghiệp trọng yếu, nhóm các ngành công nghiệp phụ trợ và 9 ngành dịch vụ chủ yếu).

Chất lượng và quản trị

Theo thống kê chưa đầy đủ, TP. Hồ Chí Minh hiện nay có khoảng trên 100 trường ĐH và CĐ chính quy và dân lập, chưa kể các trường quốc tế và các phân hiệu.

Các đại biểu tham dự hội nghị cho rằng, trong kỷ nguyên toàn cầu hóa, xếp hạng đại học là một xu thế chung của giáo dục đại học trên thế giới, trong đó hai yếu tố mang tính quyết định giúp việc cải thiện vị trí trong các bảng xếp hạng là chất lượng và quản trị.

Cách mạng công nghiệp 4.0 đòi hỏi ngành giáo dục ĐH và CĐ phải cập nhật và đổi mới giáo trình cũng như phương thức giảng dạy, sử dụng các ứng dụng app mobile, tăng thời lượng thực hành và bổ sung nhiều chương trình thực tế, cũng như trao đổi sinh viên với các trường nước ngoài để nâng cao khả năng hội nhập, ngoại ngữ và thích ứng với môi trường làm việc trong tương lai.

Phát biểu tại hội nghị, P.GS Nguyễn Thiện Tống - Kiều bào Mỹ - Chủ nhiêm Bộ môn Kỹ Thuật Hàng không, Trường Đại học Bách khoa TP. Hồ Chí Minh chia sẻ: Chương trình đào tạo các ngành khoa học kỹ thuật của nước ta quá lạc hậu so với chương trình đào tạo ở các tiên tiến. Các chương trình đào tạo này cho dù được công nhận đạt chuẩn kiểm định khu vực ASEAN hay quốc tế cũng không thật sự đạt chất lượng phục vụ mục tiêu đào tạo nhân lực cho các ngành công nghiệp trọng yếu của thành phố Hồ Chí Minh và cả nước.

P.GS Nguyễn Thiện Tống kiến nghị, để giải quyết vấn đề việc làm của sinh viên tốt nghiệp đại học phù hợp với ngành nghề đào tạo, chương trình đào tạo không nên hướng vào từng chuyên ngành quá hẹp mà phải theo mô hình ngành rộng, sinh viên tốt nghiệp có khả năng tự đào tạo, để chuyên môn hóa thêm dần trong quá trình làm việc.

Vì thế, các loại chương trình đào tạo cần phải đổi mới, để thật sự đạt chất lượng phục vụ mục tiêu đào tạo nhân lực cho các ngành công nghiệp của thành phố Hồ Chí Minh và cả nước.

Mặt khác cần xây dựng các chương trình bằng đôi giữa các ngành khoa học kỹ thuật và các ngành kinh tế, để đào tạo nhân lực trình độ cao cho những vùng giao giữa các ngành công nghiệp trọng yếu của TP. Hồ Chí Minh và cả nước.

Giải quyết đầu ra cho sinh viên

Các ý kiến tại hội nghị cũng đưa ra các vấn đề như nâng cao tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp đại học, cao đẳng có việc làm phù hợp với ngành nghề đào tạo. Công tác hướng nghiệp phải được đặt lên hàng đầu, hướng nghiệp cần được thực hiện cho học sinh từ lúc còn nhỏ, phát hiện sớm năng khiếu và đam mê, tạo cơ hội cho học sinh quan sát, mô phỏng và tiếp cận môi trường làm việc trong các ngành nghề và lĩnh vực mà học sinh, sinh viên quan tâm.

Công tác tuyển sinh đầu vào của các trường, ngoài việc xét tiêu chí về điểm số cần bổ sung thêm các nội dung kiểm tra về tính cách của học viên để xem có phù hợp đối với ngành nghề đăng ký dự tuyển hay không, và cuối cùng là động lực học tập có phù hợp hay không.

Nếu đảm bảo được công tác tuyển sinh đầu vào như vậy thì tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp đại học, cao đẳng có việc làm phù hợp với ngành nghề đào tạo chắc chắn sẽ rất cao.

GS.TS Đặng Lương Mô - Kiều bào Nhật Bản – Giáo sư Đại học Hoise Tokyo cho biết: Ở Nhật Bản, cụm từ ‘mua lúa non’ thường dùng cho vấn đề doanh nghiệp lựa chọn và ‘rấm’ trước những sinh viên chưa tốt nghiệp hoặc dự định sẽ tốt nghiệp để những sinh viên này sẽ vào làm cho doanh nghiệp sau khi tốt nghiệp.

Thông thường, theo sự thỏa thuận giữa các tổ chức doanh nghiệp với liên hiệp các trường ĐH, các trường CĐ, thì việc ‘mua lúa non’ như vậy chỉ được công khai hóa với những sinh viên đang theo học năm cuối cùng. Nhưng, trước tình trạng thiếu hụt lao động trầm trọng của nền kinh tế Nhật Bản, hoạt động ‘mua lúa non’ đã lan tỏa tới sinh viên trẻ hơn nữa.

GS.TS Đặng Lương Mô nhìn nhận, Việt Nam có một lượng sinh viên đại học và đào tạo ra một lượng cử nhân/kỹ sư và thạc sĩ có lẽ là gấp nhiều lần nhu cầu, nên mới xảy ra tình trạng tốt nghiệp ĐH, thậm chí thạc sĩ rồi mà vẫn không có việc làm hoặc phải làm những việc không đúng chuyên môn. Thêm nữa, số lượng đào tạo nguồn nhân lực ở mức cao như đại học cần phải cân xứng với quy mô của nền kinh tế.

Xu hướng xã hội hóa giáo dục

Các đại biểu đã nêu thực trạng về việc chuyển nhượng một số trường ĐH trên địa bàn thành phố như Tập đoàn Nguyễn Hoàng mua được Trường ĐH Hoa Sen, trở thành chủ sở hữu của ĐH Hồng Bàng, ĐH Hoa Sen, ĐH Gia Định, ĐH Bà Rịa – Vũng Tàu và rất nhiều trường mầm non và phổ thông khác, là một sự kiện nhất quán với xu hướng nổi bật mấy năm gần đây: mua bán và sáp nhập các trường ĐH tư.

Công ty cổ phần đầu tư phát triển giáo dục Hutech (chủ sở hữu của Trường ĐH Công nghệ TP. Hồ Chí Minh) mua lại Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP. Hồ Chí Minh (UEF); Tập đoàn Hùng Hậu Holdings sở hữu Trường ĐH Văn Hiến cách đây 2 năm cũng hoàn tất việc mua hàng loạt trường CĐ Vạn Xuân, Trung cấp Vạn Hạnh, Trung cấp Vạn Tường, Trung cấp Âu Lạc (Huế).

Tập đoàn Thành Thành Công cũng bắt đầu tham gia đầu tư vào lĩnh vực giáo dục thông qua việc mua Trường ĐH Yersin, Trường CĐ Sonadezi...

Đây là một hiện tượng rất đáng quan sát, nghiên cứu và phân tích liên quan đến bức tranh hiện tại và tương lai của nền giáo dục đại học Việt Nam.