Tín hiệu mừng từ cuộc vận động “người Việt ưu tiên dùng hàng Việt”
Báo cáo tại hội thảo cho thấy, thời gian qua, các
doanh nghiệp sản xuất trong nước đã nỗ lực trong việc chiếm lĩnh thị trường, tỷ
lệ hàng nội ngày càng tăng trên thị trường. Nhiều nhóm hàng hóa sản xuất trong
nước đã được người tiêu dùng Việt Nam ưu chuộng hơn so với những năm trước đây
như: sản phẩm dệt may, giày dép có tới 80% người tiêu dùng ưa thích; thực phẩm,
rau quả 58%; sản phẩm đồ gia dụng 50%...
Ngay cả những mặt hàng công nghiệp,
mặc dù chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường nhưng tỷ lệ hàng nội đã đạt ở
mức khá: hóa chất 73%; phân bón 70%; xăng dầu gần 40%; sợi 60%... Một thống kê
gần đây cho thấy, sau mấy năm thực hiện cuộc vận động “Người Việt Nam dùng hàng
Việt Nam”, tỷ lệ hàng Việt đã chiếm 80 - 90% trong các hệ thống siêu thị. Nhưng
trên thực tế, hàng loạt doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam đều đã bật ra khỏi
siêu thị và con số 80, 90% hàng Việt đó, hầu hết đều là hàng của các công ty đa
quốc gia. Vì nếu nhìn lại định nghĩa hàng Việt Nam
là những sản phẩm của các doanh nghiệp có chủ sở hữu là doanh nghiệp Việt Nam, chứ không phải là các doanh nghiệp nước
ngoài sản xuất tại Việt Nam
thì tỷ lệ trên sẽ không đúng. Trong rất nhiều ngành hàng, tỷ lệ này đã xuống
dưới 50%.
Đặc biệt, qua 5 năm thực hiện Cuộc vận động người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam đã có những kết quả tích cực: 63% người tiêu dùng Việt Nam ưu tiên mua hàng Việt, 55% người tiêu dùng khuyên người thân mua hàng Việt… Đáng chú ý là đã xuất hiện những xu hướng như tẩy chay hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, độc hại.
Mục tiêu bền vững là thay đổi thói quen người tiêu dùng Việt
Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng
sâu, rộng mang lại nhiều cơ hội, nhưng cũng không ít thách thức. Các hiệp định
thương mại tự do mà Việt Nam đã ký kết, điển hình là mở cửa thị trường bán lẻ
vào tháng 1/2015 vừa qua, thị trường Việt Nam xuất hiện hàng hóa đến từ khắp
nơi trên thế giới. Người tiêu dùng Việt Nam có thể mua hàng hóa với vô số
thương hiệu đến từ mọi quốc gia. Thực tế, một số mặt hàng ngoại nhập hoặc
thương hiệu nước ngoài vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong nhiều ngành hàng quan
trọng. Không ít người còn tâm lý chuộng hàng ngoại dù giá cao hơn so với hàng
nội cùng chủng loại và chất lượng.
Bà Nguyễn Thanh Bình - Trưởng bộ môn Marketing Trường Đại học Ngoại thương đánh giá, người tiêu dùng Việt Nam hiện nay vẫn rất ưa chuộng hàng ngoại. Hành vi đó phụ thuộc vào yếu tố nội tại và yếu tố môi trường bên ngoài. Các mặt hàng ngoại đa phần có thiết kế mẫu mã đẹp mắt và một phần vì tâm lý của người tiêu dùng rất tin tưởng vào chất lượng của hàng ngoại mà vẫn e dè đối với hàng Việt Nam. Mặc dù nhiều hàng Việt Nam có chất lượng tốt, giá rẻ hơn hàng của Nhật Bản, Anh, Mỹ rất nhiều nhưng người Việt vẫn không tiếc tiền đầu tư mua các sản phẩm này, vì họ tin tưởng vào chất lượng và thương hiệu của các nhãn hàng này.
Ông Võ Văn Quyền - Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho biết, về phía Chính phủ và các bộ, ngành liên quan luôn chú trọng tạo dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh, thực hiện các chính sách thúc đẩy phát triển sản xuất trong nước. Các cơ quan quản lý nhà nước cần tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền ủng hộ hàng Việt trên mọi phương tiện thông tin đại chúng. Bên cạnh đó, cần kiểm soát chặt chẽ về mặt chất lượng sản phẩm của các doanh nghiệp sản xuất, tổ chức các chương trình hỗ trợ phát triển hệ thống phân phối hàng Việt Nam cố định và bền vững cho các doanh nghiệp.
Năm 2014, Chính phủ đã có Quyết định 634/QĐ-CP phát triển thị trường trong nước, trong đó sẽ tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam; có chính sách hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt. Về phía các doanh nghiệp, các nhà quản trị cần tăng chi tiêu cho hoạt động truyền thông, quảng cáo sản phẩm, xây dựng thương hiệu và hình ảnh công ty tạo bản sắc riêng. Từ đó, tác động hình thành thói quen ưu tiên lựa chọn hàng Việt, nên tránh quan điểm kinh doanh theo lối “hữu xạ tự nhiên hương”. Bên cạnh đó, nghiên cứu hành vi, thói quen tiêu dùng cũng cần được ưu tiên trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp - ông Quyền nhấn mạnh.
Các chuyên gia khuyến cáo, doanh nghiệp Việt Nam cần
nghiên cứu để hiểu biết đầy đủ các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi mua của người
Việt Nam với các sản phẩm ngoại nhập và sản phẩm nội địa, từ đó có chiến lược,
chương trình marketing hiệu quả nhằm kích thích tiêu dùng sản phẩm trong nước,
chiếm lĩnh thị trường nội địa.
Theo ông Lương Văn Tự - nguyên Thứ trưởng Bộ
Thương mại (nay là Bộ Công Thương), thị trường bán lẻ của Việt Nam là “mảnh đất
màu mỡ” cho các doanh nghiệp nước ngoài. Trong khi đó, khả năng cạnh tranh
trong lĩnh vực phân phối của doanh nghiệp trong nước còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên,
doanh nghiệp Việt Nam
vẫn có những lợi thế do tập quán tiêu dùng, truyền thống văn hóa. Doanh nghiệp
nên tập trung phát triển kinh doanh theo hình thức siêu thị để giữ thị phần và
phát triển kênh phân phối tại các chợ truyền thống, đưa hàng hóa đến từng ngõ
ngách, thị trường nông thôn mà các kênh như siêu thị khó làm được.
Còn theo bà Đinh Thị Mỹ Loan - Tổng Thư ký Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, Nhà nước cũng cần có chính sách đầu tư thích đáng về cơ sở hạ tầng để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển hệ thống phân phối.
Với các nhà làm chính sách, việc nghiên cứu hành vi mua hàng nội giúp hoạch định chính sách quản lý vĩ mô, các chương trình quốc gia vận động thúc đẩy hình thành hành vi tiêu dùng hàng nội mạnh mẽ ở mọi tầng lớp nhân dân. Nếu các doanh nghiệp chủ động và có chiến lược tốt, cùng với sự vào cuộc tích cực của các cấp, ngành trong thực hiện kế hoạch phát triển thị trường trong tỉnh gắn với cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” thì những sản phẩm hàng Việt hoàn toàn có thể cạnh tranh tốt so với hàng ngoại./.
