Văn hóa công vụ trong quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số ở Việt Nam: Thực trạng và giải pháp

Bài báo nghiên cứu "Văn hóa công vụ trong quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số ở Việt Nam: Thực trạng và giải pháp" do Nguyễn Xuân Thu (Học viện Hành chính và Quản trị công (Phân hiệu Đà Nẵng) thực hiện.

Tóm tắt:

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, văn hóa công vụ ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong nâng cao hiệu quả quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số. Nghiên cứu tập trung phân tích thực tiễn vận hành văn hóa công vụ trong môi trường quản trị số ở Việt Nam, làm rõ các nhân tố tác động đến quá trình hình thành và phát triển văn hóa công vụ số. Kết quả nghiên cứu cho thấy quá trình xây dựng Chính phủ số đã thúc đẩy sự chuyển biến của văn hóa công vụ theo hướng minh bạch, trách nhiệm và lấy người dân làm trung tâm, nhưng cũng đặt ra những thách thức liên quan đến khoảng cách số, năng lực số của đội ngũ cán bộ, công chức, bảo đảm an toàn dữ liệu và trách nhiệm giải trình trong môi trường số.

Từ khóa: văn hóa công vụ số, chuyển đổi số, chính phủ số, quản trị phát triển xã hội.

1. Đặt vấn đề

Chuyển đổi số đang tạo ra những biến đổi sâu sắc trong phương thức quản trị quốc gia và quản trị phát triển xã hội. Tại Việt Nam, quá trình xây dựng Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số không chỉ thúc đẩy đổi mới hoạt động của các cơ quan nhà nước mà còn đặt ra yêu cầu xây dựng văn hóa công vụ đáp ứng môi trường quản trị số, góp phần bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công và củng cố niềm tin của người dân đối với nền hành chính. Mặc dù văn hóa công vụ, quản trị công và chuyển đổi số đã được nghiên cứu từ nhiều góc độ, cách tiếp cận văn hóa công vụ trong quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số ở Việt Nam vẫn chưa được luận giải một cách toàn diện. Trên cơ sở phân tích tài liệu thứ cấp và kế thừa các kết quả nghiên cứu đã công bố, bài viết làm rõ những chuyển biến của văn hóa công vụ trong môi trường số, phân tích các yếu tố tác động đến quá trình hình thành và phát triển văn hóa công vụ số, từ đó đề xuất các giải pháp góp phần nâng cao chất lượng văn hóa công vụ, đáp ứng yêu cầu quản trị phát triển xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số.

2. Lý thuyết về văn hóa công vụ trong quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số

Văn hóa công vụ được hình thành trên cơ sở kế thừa lý thuyết văn hóa tổ chức, quản trị công và động lực phục vụ công. Theo Schein (1985), văn hóa tổ chức là hệ thống các giá trị, niềm tin và giả định cơ bản định hướng nhận thức và hành vi của các thành viên trong tổ chức. Trên nền tảng đó, văn hóa công vụ được hiểu là hệ giá trị và chuẩn mực chi phối hành vi của đội ngũ cán bộ, công chức trong quá trình thực thi công vụ.

Trong khu vực công, lý thuyết động lực phục vụ công khẳng định hành vi công vụ được thúc đẩy bởi mục tiêu phục vụ lợi ích xã hội (Perry, 2014). Tiếp cận của quản lý công mới mở rộng nội hàm này thông qua việc nhấn mạnh các giá trị phục vụ công dân, dân chủ và trách nhiệm xã hội (Denhardt & Denhardt, 2000). Trong bối cảnh chuyển đổi số, văn hóa công vụ tiếp tục được phát triển theo hướng tăng cường đổi mới sáng tạo, quản trị dựa trên dữ liệu, hợp tác liên ngành và đồng sáng tạo với công dân.

Đối với quản trị số, các nghiên cứu đều thống nhất công nghệ số đang tái cấu trúc phương thức quản trị công theo hướng tích hợp dữ liệu, liên thông hệ thống và lấy người dân làm trung tâm (Dunleavy, 2006; OECD, 2023). Xã hội số làm gia tăng vai trò của dữ liệu, nền tảng số và sự tham gia của công dân trong quản trị (Janowski, 2015), trong khi hiệu quả quản trị phụ thuộc không chỉ vào công nghệ mà còn vào năng lực tổ chức và văn hóa của các cơ quan nhà nước (Mergel, 2019). Vì vậy, văn hóa công vụ giữ vai trò kết nối giữa nguồn lực số và hiệu quả quản trị phát triển xã hội.

Trên cơ sở kế thừa các nghiên cứu của Denhardt và Denhardt (2000), Perry (2014), Janowski (2015), Mergel (2019) và OECD (2023), kết hợp với việc điều chỉnh phù hợp với bối cảnh Việt Nam, nghiên cứu đề xuất khung phân tích gồm 5 thành tố tác động đến văn hóa công vụ trong quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số: (i) thể chế và chính sách; (ii) hạ tầng số; (iii) năng lực số của đội ngũ cán bộ, công chức; (iv) đạo đức công vụ số; và (v) sự tham gia của người dân. Khung phân tích này là cơ sở để phân tích thực trạng và luận giải mối quan hệ giữa các yếu tố tác động với chất lượng quản trị phát triển xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số.

3. Thực trạng vận hành văn hóa công vụ trong quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số ở Việt Nam

3.1. Những chuyển biến của văn hóa công vụ trong quá trình chuyển đổi số

Các chuyển biến của văn hóa công vụ trong bối cảnh chuyển đổi số ở Việt Nam có thể được khái quát qua 3 trụ cột: (i) văn hóa phục vụ trong cung ứng dịch vụ công số; (ii) văn hóa minh bạch và quản trị dữ liệu; (iii) văn hóa hành vi công vụ trong môi trường số. Sự hình thành Chính phủ số, công chức số và công dân số đã thúc đẩy chuyển dịch từ văn hóa hành chính truyền thống sang văn hóa công vụ số, trong đó hoạt động quản lý nhà nước được số hóa, chuẩn hóa và vận hành trên nền tảng dữ liệu.

Thứ nhất, sự phát triển dịch vụ công trực tuyến được thúc đẩy bởi tỷ lệ sử dụng Internet đạt khoảng 78,8% dân số (DataReportal, 2025), góp phần chuyển đổi phương thức cung ứng dịch vụ công từ trực tiếp sang môi trường số theo hướng nhanh chóng, minh bạch và thuận tiện hơn. Quá trình này mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ công, thúc đẩy đội ngũ công chức đổi mới phương thức tương tác với người dân và hình thành các chuẩn mực văn hóa công vụ mới như minh bạch, trách nhiệm giải trình, phục vụ lấy người dân làm trung tâm và phản hồi kịp thời.

Thứ hai, năng lực quản trị dữ liệu của khu vực công tiếp tục được nâng cao với khoảng 87% cơ quan nhà nước cung cấp dữ liệu mở và 90% bộ, ngành, địa phương công bố danh mục cơ sở dữ liệu dùng chung (Bộ Thông tin và Truyền thông, 2025). Xu hướng chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị dựa trên dữ liệu đã thúc đẩy chia sẻ, khai thác dữ liệu dùng chung, tăng cường phối hợp liên thông giữa các cơ quan nhà nước và từng bước hình thành các chuẩn mực văn hóa công vụ số như minh bạch, trách nhiệm giải trình, chia sẻ thông tin và phối hợp liên ngành.

Thứ ba, hành vi công vụ chuyển biến theo hướng tăng cường xử lý công việc trên nền tảng điện tử, tuân thủ quy trình số hóa, phối hợp liên thông và phục vụ người dân hiệu quả hơn. Việt Nam tiếp tục duy trì vị trí trong nhóm các quốc gia có Chỉ số phát triển Chính phủ điện tử ở mức cao (United Nations, 2025), phản ánh sự chuyển dịch từ phương thức thực thi công vụ truyền thống sang mô hình quản trị số, nhấn mạnh tính chuyên nghiệp, trách nhiệm giải trình, phối hợp liên thông và lấy người dân làm trung tâm.

Trong 3 trụ cột này có mối quan hệ chặt chẽ, trong đó hạ tầng số và quản trị dữ liệu tạo nền tảng cho đổi mới hành vi công vụ và nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công. Do đó, văn hóa công vụ không chỉ thay đổi về phương thức thực thi mà còn tái cấu trúc hệ giá trị theo hướng minh bạch, trách nhiệm giải trình, hiệu quả trong quản trị và lấy người dân làm trung tâm.

3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa công vụ trong quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số

3.2.1. Thể chế và chính sách

Thể chế và chính sách là nền tảng định hướng quá trình hình thành và phát triển văn hóa công vụ trong bối cảnh chuyển đổi số. Các chủ trương, chính sách về chuyển đổi số, Chính phủ số và xã hội số đã tạo khuôn khổ pháp lý cho việc đổi mới hoạt động công vụ theo hướng hiện đại, minh bạch và lấy người dân làm trung tâm. Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện các quy định về quản trị dữ liệu, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, bảo đảm an toàn thông tin và trách nhiệm giải trình trên môi trường số có vai trò đối với việc xây dựng văn hóa công vụ đáp ứng yêu cầu quản trị phát triển xã hội. Một số nội dung tác động của thể chế và chính sách đối với văn hóa công vụ trong môi trường số được khái quát tại Bảng 1.

Bảng 1: Vai trò của thể chế và chính sách đối với văn hóa công vụ trong môi trường số

Nội dung thể chế,

chính sách

Nội dung tác động

Ý nghĩa đối với văn hóa công vụ

Chính sách chuyển đổi số

Định hướng đổi mới hoạt động quản lý nhà nước và cung ứng dịch vụ công

Hình thành phương thức làm việc số trong khu vực công

Thể chế về quản trị dữ liệu

Quy định về thu thập, chia sẻ và khai thác dữ liệu

Tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình

Chính sách phát triển dịch vụ công trực tuyến

Mở rộng cung ứng dịch vụ công trên môi trường số

Thúc đẩy văn hóa phục vụ người dân

Quy định về an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu

Bảo đảm an toàn trong giao dịch và xử lý dữ liệu số

Nâng cao tính tin cậy trong hoạt động công vụ

 Nguồn: Tác giả tổng hợp, phân tích và xây dựng từ Chính phủ Việt Nam, 2020; Dunleavy et al,2006; OECD,2020; Janowski,2015; World Bank,2021.            

Thể chế và chính sách giữ vai trò nền tảng trong việc định hình văn hóa công vụ trên môi trường số. Hệ thống chính sách và pháp luật về chuyển đổi số không chỉ tạo khuôn khổ cho hoạt động quản trị mà còn xác lập các chuẩn mực về minh bạch, trách nhiệm giải trình và phục vụ người dân trong thực thi công vụ. Như vậy, thể chế và chính sách vừa là cơ sở pháp lý vừa là động lực định hướng quá trình hình thành và phát triển văn hóa công vụ trong bối cảnh chuyển đổi số, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp và phục vụ người dân.

3.2.2. Hạ tầng số

Hạ tầng số là nền tảng kỹ thuật bảo đảm cho việc vận hành các hoạt động quản lý nhà nước và cung ứng dịch vụ công trên môi trường số. Sự phát triển của cơ sở dữ liệu quốc gia, các nền tảng tích hợp và chia sẻ dữ liệu, hệ thống dịch vụ công trực tuyến và nền tảng định danh điện tử đã tạo điều kiện thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực công. Hạ tầng số ngày càng đồng bộ, liên thông và an toàn không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn góp phần hình thành môi trường công vụ hiện đại, minh bạch, trách nhiệm và lấy người dân làm trung tâm. Vai trò của một số thành phần hạ tầng số đối với văn hóa công vụ trong môi trường số được khái quát tại Bảng 2.

Bảng 2: Vai trò của hạ tầng số đối với văn hóa công vụ trong môi trường số

Thành phần

hạ tầng số

Nội dung chủ yếu

Tác động đối với văn hóa công vụ

Cơ sở dữ liệu quốc gia

Thu thập, quản lý và chia sẻ dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước

Tăng cường tính minh bạch và khả năng phối hợp trong thực thi công vụ

Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu

Kết nối dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước

Nâng cao hiệu quả phối hợp và xử lý công việc

Hệ thống dịch vụ công trực tuyến

Cung cấp dịch vụ công trên môi trường số

Thúc đẩy văn hóa phục vụ và nâng cao chất lượng phục vụ người dân

Hạ tầng định danh và xác thực điện tử

Hỗ trợ xác thực thông tin và giao dịch điện tử

Tăng cường tính tin cậy và trách nhiệm trong thực thi công vụ

Nguồn: Tác giả tổng hợp, phân tích và xây dựng từ OECD, 2020; Chính phủ Việt Nam, 2022.

Sự phát triển của hạ tầng số tạo điều kiện chuyển hóa các giá trị văn hóa công vụ từ chuẩn mực hành chính sang thực tiễn quản trị số thông qua kết nối, chia sẻ dữ liệu, cung cấp dịch vụ công trực tuyến và xác thực điện tử. Hạ tầng số không chỉ bảo đảm vận hành hiệu quả các hoạt động công vụ mà còn thúc đẩy tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, khả năng phối hợp giữa các cơ quan hành chính nhà nước và nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Mức độ đồng bộ, liên thông và an toàn của hạ tầng số vì vậy trở thành nền tảng quan trọng cho việc xây dựng nền công vụ hiện đại, minh bạch, trách nhiệm và lấy người dân làm trung tâm.

3.2.3. Năng lực số của cán bộ, công chức

Năng lực số của cán bộ, công chức là yếu tố quan trọng bảo đảm hiệu quả vận hành của nền công vụ số. Trong bối cảnh chuyển đổi số, công chức không chỉ cần kỹ năng sử dụng công nghệ mà còn phải có khả năng quản trị dữ liệu, xử lý công việc trên môi trường số, tương tác với người dân thông qua các nền tảng điện tử và thích ứng với những thay đổi của môi trường làm việc số. Năng lực số càng được nâng cao thì khả năng cung ứng dịch vụ công minh bạch, hiệu quả và đáp ứng nhu cầu của người dân càng được bảo đảm. Các yêu cầu cơ bản về năng lực số của đội ngũ cán bộ, công chức trong bối cảnh chuyển đổi số được khái quát tại Bảng 3.

Bảng 3: Một số yêu cầu về năng lực số của cán bộ, công chức trong bối cảnh chuyển đổi số

Thành tố năng lực số

Nội dung biểu hiện

Ý nghĩa đối với văn hóa công vụ

Kỹ năng sử dụng công nghệ số

Khai thác và sử dụng các nền tảng, phần mềm phục vụ công việc

Nâng cao hiệu quả thực thi công vụ

Năng lực quản trị và khai thác dữ liệu

Thu thập, chia sẻ và sử dụng dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước

Tăng cường tính minh bạch và chất lượng ra quyết định

Năng lực tương tác số

Giao tiếp, hỗ trợ và cung cấp dịch vụ công trên môi trường số

Thúc đẩy văn hóa phục vụ người dân, doanh nghiệp

Khả năng thích ứng và học tập số

Chủ động cập nhật công nghệ và phương thức làm việc mới

Nâng cao tính chuyên nghiệp và đổi mới trong hoạt động công vụ

Nguồn: Tác giả xây dựng trên cơ sở tổng hợp và phân tích từ UNESCO, 2018; OECD, 2019-2020.

Có thể thấy, năng lực số không chỉ là điều kiện kỹ thuật bảo đảm thực thi công vụ trong môi trường số mà còn là nhân tố quyết định khả năng hiện thực hóa các giá trị của văn hóa công vụ số. Việc phát triển năng lực số vì vậy cần được xem là một bộ phận của chiến lược phát triển nguồn nhân lực khu vực công trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia.

3.2.4. Đạo đức công vụ số

Đạo đức công vụ là hệ giá trị và chuẩn mực định hướng hành vi của đội ngũ cán bộ, công chức trong quá trình thực thi công vụ. Trong bối cảnh chuyển đổi số, các giá trị truyền thống như trách nhiệm, liêm chính, khách quan, tận tụy phục vụ nhân dân tiếp tục được kế thừa và được mở rộng thông qua các yêu cầu về quản trị dữ liệu, bảo vệ thông tin cá nhân, minh bạch trong xử lý công việc và trách nhiệm giải trình trên môi trường số. Do đó, đạo đức công vụ số trở thành nền tảng quan trọng góp phần hình thành văn hóa công vụ, nâng cao hiệu quả thực thi công vụ và chất lượng phục vụ người dân.

Bảng 4: Các thành tố của văn hóa công vụ trong bối cảnh chuyển đổi số

Thành tố

Nội dung biểu hiện

Vai trò trong môi trường số

Đạo đức công vụ

Trung thực, trách nhiệm, liêm chính

Định hướng hành vi và chuẩn mực trong thực thi công vụ số

Văn hóa phục vụ nhân dân

Lấy người dân làm trung tâm

Nâng cao chất lượng dịch vụ công

Văn hóa hợp tác

Chia sẻ thông tin, phối hợp công việc

Tăng hiệu quả xử lý công việc số

Văn hóa tuân thủ

Chấp hành quy định và quy trình điện tử

Bảo đảm tính minh bạch và trách nhiệm giải trình

 Nguồn: Tác giả tổng hợp, phân tích và xây dựng từ Denhardt và Denhardt, 2000; OECD, 2020; Chính phủ Việt Nam, 2018

Các phân tích cho thấy các thành tố của văn hóa công vụ trong môi trường số được điều chỉnh để thích ứng với yêu cầu của quản trị số nhưng vẫn giữ vai trò là hệ giá trị cốt lõi định hướng hành vi công vụ. Trong bối cảnh chuyển đổi số, đạo đức công vụ không chỉ kế thừa các giá trị truyền thống mà còn được mở rộng thông qua các yêu cầu về quản trị dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ số theo các nguyên tắc minh bạch, công bằng, trách nhiệm và bảo đảm sự giám sát của con người trong quá trình ra quyết định. Sự phát triển các chuẩn mực này góp phần củng cố niềm tin của người dân, nâng cao hiệu quả quản trị xã hội và tạo nền tảng xây dựng nền công vụ hiện đại, minh bạch, lấy người dân làm trung tâm.

3.2.5. Sự tham gia của người dân

Trong bối cảnh chuyển đổi số, người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà ngày càng trở thành chủ thể tham gia vào quá trình quản trị xã hội. Thông qua các nền tảng số, người dân có thể tiếp cận thông tin, phản ánh kiến nghị, giám sát hoạt động công vụ và tham gia đóng góp ý kiến đối với các chính sách công. Sự phát triển của các nền tảng này đã mở rộng khả năng tương tác giữa chính quyền với người dân. Qua đó, văn hóa công vụ được thúc đẩy theo hướng minh bạch, trách nhiệm giải trình và lấy người dân làm trung tâm.

Bảng 5: Các hình thức tham gia của người dân trong quản trị xã hội trên nền tảng số

Hình thức tham gia

Nội dung biểu hiện

Tác động đối với văn hóa công vụ

Tiếp cận thông tin công

Khai thác thông tin trên cổng thông tin điện tử, nền tảng số của cơ quan nhà nước

Thúc đẩy tính công khai, minh bạch

Phản ánh, kiến nghị trực tuyến

Gửi phản ánh, kiến nghị thông qua các nền tảng số

Nâng cao trách nhiệm       giải trình

Tham gia góp ý chính sách

Đóng góp ý kiến đối với dự thảo văn bản, chính sách công trên môi trường số

Tăng cường tính dân chủ và sự tương tác

Giám sát hoạt động công vụ

Theo dõi, đánh giá chất lượng dịch vụ công và hoạt động của cơ quan nhà nước

Thúc đẩy văn hóa phục vụ và nâng cao chất lượng công vụ

Nguồn: Tác giả tổng hợp và phát triển từ OECD,2020; United Nations,2022.

 Sự tham gia của người dân trên nền tảng số ngày càng được mở rộng thông qua tiếp cận thông tin, phản ánh, giám sát, góp ý chính sách và sử dụng dịch vụ công trực tuyến, góp phần tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và chất lượng thực thi công vụ. Tại Việt Nam, việc triển khai Đề án 06 cùng các nền tảng như VNeID và Cổng Dịch vụ công Quốc gia đã thúc đẩy quá trình này, từng bước củng cố văn hóa công vụ theo hướng lấy người dân làm trung tâm. Trên cơ sở đó, văn hóa công vụ số được khái quát là kết quả của sự tương tác giữa thể chế và chính sách, hạ tầng số, năng lực số của đội ngũ cán bộ, công chức, đạo đức công vụ số và sự tham gia của người dân, tạo nền tảng nâng cao chất lượng quản trị phát triển xã hội.

4. Phát triển văn hóa công vụ trong quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số

4.1. Hoàn thiện thể chế và xây dựng hệ giá trị văn hóa công vụ số

Từ kết quả phân tích, nghiên cứu đề xuất xây dựng văn hóa công vụ trên nền tảng số đòi hỏi một khuôn khổ thể chế đồng bộ, minh bạch và có khả năng đo lường. Trọng tâm là hoàn thiện các quy định về chia sẻ, kết nối và khai thác dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước nhằm khắc phục tình trạng phân mảnh thông tin và tư duy quản lý cục bộ, qua đó hình thành môi trường quản trị dựa trên dữ liệu. Văn hóa công vụ số cần được cụ thể hóa thông qua một hệ giá trị và các tiêu chí đánh giá rõ ràng. Các tiêu chí này có thể dựa trên những chỉ số thực chứng như tỷ lệ xử lý hồ sơ đúng hạn, tỷ lệ sử dụng chữ ký số, mức độ tương tác trực tuyến với người dân và hiệu quả giải quyết công việc trong môi trường số. Việc thiết lập cơ chế khuyến khích và bảo vệ cán bộ, công chức chủ động đổi mới sáng tạo trong quá trình chuyển đổi số có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình hình thành văn hóa trách nhiệm, sáng tạo và thích ứng, đáp ứng yêu cầu quản trị phát triển xã hội trong bối cảnh số hóa.

4.2. Phát triển hạ tầng dữ liệu và quy trình nghiệp vụ số

Phát triển hạ tầng dữ liệu và quy trình nghiệp vụ số là điều kiện để hình thành văn hóa công vụ trong môi trường quản trị số. Việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia, các nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu và hạ tầng kết nối giữa các cơ quan nhà nước cần gắn với thiết kế quy trình nghiệp vụ theo nguyên tắc lấy dữ liệu và người dân làm trung tâm, đẩy mạnh liên thông, xử lý hồ sơ điện tử, phê duyệt số, quản lý công việc trực tuyến và thực hiện nguyên tắc “một lần khai báo, nhiều lần sử dụng”. Cách tiếp cận này không chỉ nâng cao hiệu quả thực thi công vụ, chất lượng cung ứng dịch vụ công và phối hợp liên ngành mà còn thúc đẩy hình thành văn hóa chia sẻ dữ liệu, cộng tác số và quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số.

4.3. Phát triển đạo đức công vụ số

Phát triển đạo đức công vụ số đòi hỏi đội ngũ cán bộ, công chức không chỉ có năng lực số toàn diện mà còn phải tuân thủ các chuẩn mực đạo đức trong môi trường số, bao gồm trách nhiệm bảo vệ dữ liệu, sử dụng công nghệ đúng mục đích và phục vụ người dân một cách minh bạch, công bằng. Hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cần chú trọng các nội dung về an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, kỹ năng phân tích dữ liệu và ứng dụng công nghệ số trong thực thi công vụ. Trên cơ sở đó, đạo đức công vụ số cần được xác lập như một hệ chuẩn mực nghề nghiệp mới, gắn với trách nhiệm bảo vệ dữ liệu công dân, sử dụng công nghệ đúng mục đích và nâng cao chất lượng phục vụ trong môi trường số. Việc hình thành các không gian đổi mới sáng tạo trong cơ quan nhà nước sẽ tạo điều kiện thử nghiệm các sáng kiến số, lan tỏa tinh thần đổi mới và nâng cao năng lực thích ứng của đội ngũ cán bộ, công chức trong bối cảnh chuyển đổi số.

4.4. Tăng cường giám sát, phản hồi xã hội và bảo đảm tính bao trùm trong môi trường số

Tăng cường giám sát, phản hồi xã hội và bảo đảm tính bao trùm là giải pháp nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và chất lượng thực thi công vụ trong môi trường số. Cần xây dựng hệ thống theo dõi tiến độ giải quyết thủ tục hành chính theo thời gian thực, tích hợp dữ liệu đánh giá mức độ hài lòng của người dân vào đánh giá kết quả thực thi công vụ và hiệu quả hoạt động của cơ quan, đơn vị. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo và trợ lý ảo cần được mở rộng nhằm hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công, ưu tiên người cao tuổi, người khuyết tật và đồng bào dân tộc thiểu số, qua đó thu hẹp khoảng cách số và bảo đảm tiếp cận bình đẳng.

Trong 4 nhóm giải pháp tạo thành một khuôn khổ thống nhất phát triển văn hóa công vụ trên nền tảng số, trong đó thể chế và chính sách giữ vai trò định hướng; hạ tầng và quy trình số tạo nền tảng triển khai; năng lực số và đạo đức công vụ quyết định chất lượng thực thi; sự tham gia của người dân cùng cơ chế giám sát, phản hồi xã hội thúc đẩy cải tiến liên tục, nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả quản trị phát triển xã hội.

5. Kết luận

Kết quả nghiên cứu đã làm rõ sự chuyển biến của văn hóa công vụ trong quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số dưới tác động của quá trình chuyển đổi số quốc gia. Trên cơ sở phân tích lý luận và thực tiễn, bài viết xác định văn hóa công vụ trong môi trường số được biểu hiện qua đổi mới phương thức thực thi công vụ, cung ứng dịch vụ công và quản trị dữ liệu, chịu tác động của 5 yếu tố nền tảng gồm thể chế và chính sách, hạ tầng số, năng lực số của đội ngũ cán bộ, công chức, đạo đức công vụ số và sự tham gia của người dân. Từ đó, bài viết đề xuất các nhóm giải pháp phát triển văn hóa công vụ theo hướng hiện đại, minh bạch, trách nhiệm và lấy người dân làm trung tâm, đáp ứng yêu cầu quản trị phát triển xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số.

Nghiên cứu góp phần bổ sung cách tiếp cận tích hợp về văn hóa công vụ trên nền tảng số thông qua khung phân tích 5 yếu tố có mối quan hệ tương tác, làm rõ cơ chế tác động của các yếu tố này đến quá trình hình thành và phát triển văn hóa công vụ trong quản trị phát triển xã hội. Trên cơ sở phân tích tài liệu và dữ liệu thứ cấp, khung phân tích được đề xuất có thể làm nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo theo hướng kiểm định bằng phương pháp định lượng hoặc phương pháp hỗn hợp, mở rộng phạm vi khảo sát ở các cấp chính quyền và lĩnh vực quản trị, góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận và nâng cao giá trị ứng dụng trong thực tiễn.

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO:              

Denhardt, R. B., & Denhardt, J. V. (2000). The New Public Service: Serving Rather than Steering. Public Administration Review, 60(6).

Dunleavy, P., Margetts, H., Bastow, S., & Tinkler, J. (2006). New public management is dead - Long live digital-era governance. Journal of Public Administration Research and Theory, 16(3), 467-494. https://doi.org/10.1093/jopart/mui057.

Janowski, T. (2015). Digital government evolution: From transformation to contextualization. Government Information Quarterly, 32(3), 221-236. https://doi.org/10.1016/J.GIQ.2015.07.001.

Khyat, J., & Hattangadi, V. (2020). Edgar Schein’s three levels of Organizational Culture. Retrieved from www.junikhyat.com.

Lê Văn Chiến (2022). Chính quyền số và yêu cầu đổi mới quản trị địa phương ở Việt Nam. Tạp chí Quản lý Nhà nước, số 317.

Mergel, I., Edelmann, N., & Haug, N. (2019). Defining digital transformation: Results from expert interviews. Government Information Quarterly, 36(4), 101385. https://doi.org/10.1016/J.GIQ.2019.06.002.

Nguyễn Đăng Thành (2019). Văn hóa công vụ và đạo đức công vụ trong nền hành chính phục vụ. NXB Hành chính Quốc gia.

Nguyễn Hữu Hải (2021). Chuyển đổi số trong quản trị công ở Việt Nam. NXB Chính trị Quốc gia Sự thật.

Nguyễn Văn Dũng & Nguyễn Lương Đình (2023). Văn hóa số trong hoạt động công vụ. YMER, 22(11), 1677-1682.

OECD. (2023). OECD Digital Government Index (OECD Public Governance Policy Papers).

Perry, J. L. (2014). The motivational bases of public service: foundations for a third wave of research. Asia Pacific Journal of Public Administration, 36(1), 34-47. https://doi.org/10.1080/23276665.2014.892272.

Schein, E. H. (1985). Organizational Culture and Leadership. San Francisco, CA: Jossey-Bass Publishers.

Trần Anh Tuấn (2018). Văn hóa công vụ trong nền hành chính nhà nước Việt Nam. NXB Chính trị Quốc gia Sự thật.

Public service culture in social development governance

on digital platforms in Vietnam: Current status and solutions

Nguyen Xuan Thu 

Academy of Public Administration and Governance - Da Nang Branch

Abstract:                                                           

This study examines public service culture in Vietnam’s social development governance amid national digital transformation. Based on secondary-document analysis, it identifies five principal factors shaping digital public service culture: institutions and policies, digital infrastructure, public officials’ digital capabilities, digital public service ethics, and citizen participation. The findings indicate that digital government development has promoted greater transparency, accountability, inter-agency coordination, and citizen-centered service delivery. However, significant challenges remain, including the digital divide, uneven digital competencies among public officials, fragmented data systems, cybersecurity risks, personal data protection, and accountability in digital decision-making. The study proposes improving the institutional framework, developing digital competencies, strengthening data governance and ethical standards, modernizing digital infrastructure, and expanding citizen participation to build a professional, transparent, responsible, and citizen-centered public service.

Keywords: digital public service culture, digital transformation, digital government, social development governance.