Nghiên cứu, thiết kế, chuyển giao công nghệ, triển khai ứng dụng thành công trong thực tiễn sản xuất, các sản phẩm của IEMM đã phục vụ đắc lực cho quá trình cơ giới hóa ngành Than - Khoáng sản nói riêng, đồng thời cũng thay thế hiệu quả nhiều sản phẩm cơ khí nhập khẩu với giá trị kinh tế lớn.
Tự hào với nhiều sản phẩm thay thế hàng nhập khẩu
Viện Cơ khí Năng lượng và Mỏ chính thức hoạt động từ ngày 01/7/1981. Từ đó đến nay, IEMM đã thực hiện hàng trăm nhiệm vụ KH&CN (23 đề tài và 13 dự án sản xuất thử nghiệm cấp Nhà nước, gần 300 đề tài và 13 dự án sản xuất thử nghiệm cấp Bộ… Tại các mỏ, nhà máy, bến cảng của Tập đoàn Công nghiệp Than Khoáng sản, không khó để bắt gặp sự hiện diện phổ biến của các sản phẩm cơ khí do IEMM làm chủ đề tài. Tiêu biểu phải kể đến là: Các hệ thống vận tải chống đỡ trong hầm lò (xà, cột chống, giá chống thủy lực di động, máng cào, băng tải với độ dốc lớn chiều dài đi xuống, hệ thống tời chở người vào hầm lò…); các hệ thống thiết bị tuyển khoáng (máy tuyển, máy rửa, bể chứa, gầu tải… cho tuyển khoáng, quặng kim loại…). Ngoài ra, Viện cũng nghiên cứu, chế tạo phụ tùng thay thế cho thiết bị công nghiệp ngành sản xuất phụ tùng ô tô tải hạng nặng, đường sắt, ngành điện, phụ tùng ứng dụng công nghệ vật liệu mới, trong điều kiện làm việc khắc nghiệt...
Nhiều sản phẩm mới phức tạp, đòi hỏi công nghệ cao cũng được đội ngũ cán bộ khoa học công nghệ của IEMM sản xuất thành công, qua quá trình vận hành thực tế cho thấy chất lượng và sự ổn định cao, cạnh tranh tốt với sản phẩm ngoại, như: Máy vắt công nghiệp MG-45, tời chở người TCCN, băng tải công suất lớn (độ dốc lên đến 28o, công suất đến 1000kW, năng suất trên 1.200 t/h), băng tải hãm, xuống dốc đến -21o (có hệ thống giám sát điều khiển tập trung, tự động hóa ở mức cao)... Báo cáo cho thấy năm 2015, Viện đạt doanh thu 241 tỷ đồng, trong đó sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao tiếp tục tăng, nhiều sản phẩm có tỷ lệ nội địa hóa đạt trên 90%.
Việc IEMM nghiên cứu chế tạo thành công, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa các sản phẩm cơ khí, thay thế hàng nhập khẩu không chỉ đáp ứng kịp thời nhu cầu cấp bách trong sản xuất, tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp (với giá thành giảm gần 1 nửa so với nhập khẩu), đồng thời giúp doanh nghiệp chủ động trong sản xuất, đẩy nhanh tiến trình cơ giới hóa ngành Than - Khoáng sản, từ đó nâng cao năng lực của ngành Cơ khí nước nhà cạnh tranh với sản phẩm nhập khẩu, đóng góp vào kinh tế đất nước.
Làm chủ công nghệ, chế tạo các thiết bị vận tải mỏ chất lượng cao
Trong khai thác than, khoáng sản, băng tải là thiết bị quan trọng của quá trình sản xuất, vận tải mỏ. Để chủ động trong sản xuất, thay thế hàng nhập khẩu, từ nhiều năm trước, IEMM đã quan tâm nghiên cứu sản xuất băng tải. Năm 2000, Viện bắt đầu triển khai nghiên cứu thiết kế, chế tạo băng tải dốc với chiều dài, công suất lớn, băng tải lòng máng sâu..., và gần đây là băng tải hãm (vận tải xuống dốc). Đến nay, IEMM đã cơ bản làm chủ về công nghệ thiết kế, chế tạo hầu hết các loại băng tải mà nền kinh tế cần dùng (các loại băng tải, tời chở người, đặc biệt là băng tải mỏ hầm lò). Chất lượng tương đối cao, giá cạnh tranh, vận hành tin cậy là những phản hồi từ các đơn vị sản xuất dành cho sản phẩm IEMM…
Để liên tục hoàn thiện hệ thống vận tải mỏ (băng tải mỏ), gần đây IEMM, tích hợp thêm hệ thống điều khiển - giám sát tập trung, tự động hóa ở mức cao (hệ thống truyền thông MODBUS) nâng năng suất lao động, chất lượng hệ thống thiết bị này. Năm 2011 - 2012, hệ thống được thử nghiệm lắp đặt tại Công ty TNHH MTV Than Mạo Khê, phục vụ vận tải than nguyên khai từ mức (-150) lên mức (+30) (chiều dài của tuyến vận tải là 670m, với các độ dốc vận chuyển khác nhau, từ 160 đến 230). Sau khi hoàn thiện, hệ thống được tiếp tục nhân rộng cho một số tuyến băng trong khai thác than.
Thực tế sản xuất với hệ thống mạng truyền thông MODBUS, các sản phẩm băng tải hoạt động hiệu quả hơn so với hệ thống điều khiển truyền thống nhập khẩu trước với nhiều ưu điểm vượt trội về kinh tế, kỹ thuật, như: Xác định được chính xác vị trí lỗi đã được thông báo (đây là điều khác biệt quan trọng với hệ thống điều khiển cũ), giảm thời gian khắc phục sự cố; Giảm khoảng 80-85% lượng dây dẫn sử dụng trong điều khiển; Độ tin cậy, an toàn trong làm việc cao ngay cả với khoảng cách truyền tín hiệu lớn; dễ dàng nâng cấp, bổ sung phần tử giám sát thiết bị nâng cao năng suất, hiệu suất, tuổi thọ thiết bị, chi phí thấp...
Ông Lê Thái Hà - Phó Viện trưởng Viện Cơ khí Năng lượng và Mỏ cho biết: Ứng dụng thành công hệ thống truyền thông MODBUS vào điều khiển băng tải mỏ hầm lò giúp nâng cao tính cạnh tranh cho sản phẩm băng tải mỏ của Viện, đồng thời mang lại giá trị kinh tế lớn, thay thế hàng nhập khẩu. Ông Lê Thái Hà cũng cho biết thêm, hiện Viện đang tiếp tục nghiên cứu mở rộng áp dụng hệ thống này vào điều khiển tự động các thiết bị mỏ khác, các hệ thống thiết bị công nghiệp, đồng thời tiếp tục hoàn thiện hệ thống vận tải mỏ, gia tăng giá trị các sản phẩm cơ khí.
