Việt Nam cùng các nước ASEAN nỗ lực ổn định chuỗi cung ứng trước biến động từ Trung Đông

Ngày 30/4/2026, Hội nghị Hội đồng Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AECC) đặc biệt về tình hình Trung Đông đã được tổ chức theo hình thức trực tuyến dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Bộ Thương mại và Công nghiệp Philippines.

Hội nghị có sự tham dự của Bộ trưởng Kinh tế các nước ASEAN, Ban Thư ký ASEAN và các cơ quan, tổ chức liên quan. Đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân làm Trưởng đoàn, cùng đại diện các đơn vị thuộc Bộ Công Thương và Bộ Ngoại giao đã tham dự Hội nghị. 

Tại Hội nghị, Bộ trưởng Kinh tế các nước ASEAN đã thảo luận về những diễn biến mới ở Trung Đông. Xung đột tại đây có thể sẽ gây ra những hậu quả nặng nề cho kinh tế của cả  khu vực cũng như thị trường năng lượng toàn cầu, không chỉ làm gián đoạn chuỗi cung ứng và trở ngại cho ngành logistics mà còn đe dọa đến an ninh lương thực cũng như ngành du lịch. Những biến động này ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân, đặc biệt là các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs).

Các nước bày tỏ quan ngại sâu sắc về rủi ro gián đoạn nguồn cung tại các tuyến vận tải chiến lược, đặc biệt là eo biển Hormuz. Đây là cửa ngõ vận chuyển 1/4 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, với hơn 80% hướng tới thị trường châu Á. Tình trạng này đang đặt ra rủi ro nghiêm trọng đối với an ninh năng lượng, làm giá dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng biến động mạnh, đồng thời đẩy chi phí vận tải, bảo hiểm và logistic tăng mạnh. Qua đó gây áp lực lớn lên lạm phát, tỷ giá và điều kiện tài chính toàn cầu,  ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô của cả khu vực. 

Hội nghị đã nghe Ban Thư ký ASEAN, Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và Hội đồng Tư vấn Kinh doanh ASEAN (ASEAN-BAC) trình bày, cập nhật về tình hình kinh tế khu vực và thế giới trong bối cảnh khủng hoảng Trung Đông. Các chuyên gia nhân định xung đột đang tác động đến ASEAN thông qua nhiều kênh như năng lượng, thương mại, logistics và tài chính, làm gia tăng rủi ro đối với tăng trưởng và lạm phát.

Trên cơ sở đó, các Bộ trưởng đã ghi nhận các phân tích đánh giá và khuyến nghị của ERIA, ABAC, ADB, đặc biệt khuyến nghị về việc ASEAN cần tăng cường khả năng chống chịu năng lượng, nghiên cứu cơ chế dự trữ dầu chung của khu vực, củng cố khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, đa dạng hóa nguồn cung và đầu vào sản xuất, cũng như tăng cường phối hợp và chia sẻ thông tin trong ASEAN. 

Trong bối cảnh tình hình bất ổn toàn cầu hiện nay, các Bộ trưởng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì dòng chảy thương mại thông suốt, bảo đảm an ninh, an toàn hàng hải, tự do lưu thông tại các tuyến vận tải chiến lược phù hợp với luật pháp quốc tế, nhất là Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982), đồng thời hạn chế áp dụng các biện pháp phi thuế quan không cần thiết, đặc biệt đối với các hàng hóa thiết yếu và đầu vào sản xuất, nhằm bảo đảm ổn định thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, và rất nhỏ (MSMEs).

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân đã chia sẻ quan ngại chung với các nước về những tác động kinh tế sâu rộng phát sinh từ tình hình Trung Đông, đặc biệt là đối với thị trường năng lượng toàn cầu, an ninh lương thực, chuỗi cung ứng, mạng lưới vận tải và logistics, du lịch, những hệ lụy lan tỏa đối với ổn định kinh tế vĩ mô của khu vực, chi phí vận tải, sản xuất và logistics, và áp lực lên lạm phát, tỷ giá và tình hình tài chính toàn cầu.

Thứ trưởng cũng chia sẻ với Hội nghị về một số chính sách, giải pháp trong nước được áp dụng để ứng phó trước những bất ổn từ bên ngoài, đồng thời khẳng định cam kết Việt Nam sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với các quốc gia thành viên ASEAN khác để biến những cam kết chung thành hành động thiết thực, tăng cường sự chuẩn bị sẵn sàng của khu vực và thúc đẩy hướng tới một tương lai năng lượng bền vững và tự cường hơn cho ASEAN.

Trên cơ sở thảo luận, các Bộ trưởng khẳng định sự cần thiết tăng cường theo dõi sát diễn biến kinh tế khu vực và toàn cầu, thúc đẩy chia sẻ thông tin, tăng cường phối hợp chính sách và tận dụng hiệu quả các khuôn khổ hợp tác kinh tế hiện có của ASEAN, bao gồm cả các FTA ASEAN +1, Hiệp định An ninh Dầu mỏ ASEAN (APSA) nhằm duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, củng cố niềm tin thị trường và nâng cao khả năng chống chịu của khu vực trước các biến động từ bên ngoài. Hội nghị cũng nhất trí sẽ tiếp tục theo dõi tình hình, tăng cường phối hợp liên ngành và báo cáo kết quả lên các Nhà Lãnh đạo ASEAN tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 sắp tới vào tháng 5/2026.