Tập hợp nguồn lực thúc đẩy các ý tưởng, giải pháp sáng tạo giảm thiểu rác thải nhựa

Ngày 18/5/2023, tại Hà Nội, Chương trình đối tác hành động Quốc gia về Nhựa (NPAP) đã ra mắt Nhóm kỹ thuật mới nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xúc tác đầu tư đối với những giải pháp hiệu quả trong giảm thiểu rác thải nhựa và ô nhiễm nhựa tại Việt Nam.
Giảm thiểu rác thải nhựa
Toàn cảnh Lễ ra mắt Nhóm kỹ thuật mới nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xúc tác đầu tư đối với những giải pháp hiệu quả trong giảm thiểu rác thải nhựa và ô nhiễm nhựa tại Việt Nam.

Nhóm kỹ thật Đổi mới sáng tạo và Tài chính – do Vụ Hợp tác Quốc tế, Bộ Tài nguyên Môi trường (MONRE) và Liên minh chấm dứt rác thải nhựa (AEPW) đồng chủ trì – giúp tập hợp các cơ quan chính phủ, các tổ chức và doanh nghiệp trong và ngoài nước cùng chung tay thúc đẩy những ý tưởng, giải pháp sáng tạo nhằm điều hướng cho những thay đổi tích cực trong giảm thiểu, tái sử dụng và tái chế nhựa, cũng như khơi dòng tài chính bền vững mới.

Thành viên của Nhóm kỹ thuật bao gồm Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Quốc gia (NIC), Dow Việt Nam, Unilever, An Phat Holdings, Tái chế Duy Tân, GreenHub, Startup Vietnam Foundation (SVF), Innovation Norway, UNDP, và Ngân hàng Thế giới. Nhóm kỹ thuật cũng đã thu hút sự tham gia của một số nhà đổi mới sáng tạo thuộc Chương trình “Thử thách sáng tạo giảm thiểu ô nhiễm rác thải nhựa” do UNDP tổ chức như Galaxy Biotech...

Sự kiện ra mắt Nhóm kỹ thuật này đánh dấu cách tiếp cận phù hợp với xu thế chung của Chương trình Đối tác hành động toàn cầu về nhựa (GPAP), cũng như sẽ góp phần hỗ trợ và thúc đẩy các giải pháp sáng tạo xử lý rác thải nhựa và ô nhiễm nhựa tại Việt Nam thông qua vận động và huy động các nguồn hỗ trợ cho Việt Nam, tăng cường khả năng tiếp cận và chia sẻ công nghệ liên quan đến giảm thiểu ô nhiễm nhựa.

hình ảnh về vấn nạn rác thải nhựa tại Việt Nam
Rác thải nhựa vẫn đang là vấn nạn với môi trường tại Việt Nam. (Ảnh: minh họa)

Hợp tác với Đại sứ quán Na Uy tại Hà Nội và thương vụ Đại sứ quán Na Uy - cơ quan Innovation Norway, Phiên họp đầu tiên của Nhóm kỹ thuật đã được tổ chức để thảo luận về các công nghệ mới cho Hệ thống đặt cọc – hoàn trả (DRS).

DRS là hệ thống trong đó người tiêu dùng trả một khoản tiền đặt cọc nhỏ khi mua sản phẩm chai nhựa hoặc lon đồ uống. Phần tiền đặt cọc sẽ được hoàn khi họ mang gửi lại vỏ hộp tại điểm thu gom được chỉ định. Cơ chế này khuyến khích người tiêu dùng hoàn trả các vỏ hộp đựng đã qua sử dụng để tái chế và tái sử dụng, giảm bớt sức ép cho những bãi chôn lấp rác, bảo vệ dòng sông và đại dương khỏi rác thải nhựa rò rỉ.

Hệ thống đặt cọc – hoàn trả hiệu suất cao có thể thúc đẩy đáng kể sự quay vòng của các loại hộp đựng nước giải khát như chai nhựa, lon nhôm với tỷ lệ thu hồi cao, vừa là phương thức tiếp cận chính giúp Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) được thực hiện bởi các doanh nghiệp - là người sản xuất và sử dụng những vỏ lon này.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Bà Mette Møglestue – Phó Đại sứ Na Uy tại Hà Nội cho biết “Hệ thống đặt cọc – hoàn trả đã được minh chứng là hệ thống thực hiện tốt nhất khi có thể thu gom và tái chế với tỷ lệ cao nhất các loại vỏ hộp đồ uống.

Được coi là hình mẫu về thu hồi và tái chế vỏ hộp, DRS của Na Uy là một trong những mô hình hoạt động hiệu quả trên thế giới, gắn liền cùng cơ chế thực hiện EPR”.

Nêu bật về mô hình hợp tác thành công của Na Uy giữa chính phủ - đơn vị nghiên cứu – doanh nghiệp, Bà Møglestue nhấn mạnh “Trong khuôn khổ hợp tác của chúng tôi với Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam, cùng các đối tác liên quan như Chương trình đối tác hành động Quốc gia về Nhựa (UNDP Việt Nam), chúng tôi đánh giá cao cơ hội chia sẻ câu chuyện thành công của Na Uy và các thông lệ quốc tế khác để hỗ trợ việc củng cố khung pháp lý của Việt Nam về EPR và DRS”.

Trưởng Nhóm kỹ thuật, Ông Lê Ngọc Tuấn – Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế, Bộ Tài nguyên và Môi trường nêu rõ “Việc thành lập Nhóm Đổi mới sáng tạo và Tài chính là một phần trong kế hoạch hoạt động NPAP đã được thống nhất tại cuộc họp thường niên của Nhóm công tác Chương trình NPAP vào ngày 12/4/2023 vừa qua.

Tham tán Thương mại của Đại sứ quán Na Uy tại Hà Nội, Giám đốc cơ quan Innovation Norway, Ông Arne-Kjetil Lian đánh giá cao việc ra mắt Nhóm kỹ thuật về Đổi mới sáng tạo và Tài chính lần này, trong đó Innovation Norway sẽ là thành viên và cam kết đóng góp kiến thức, cũng như chuyên môn vào Nhóm. Để thực hiện thành công cơ chế EPR, khối tư nhân có vai trò hết sức quan trọng với tư cách vừa là người thực thi chính sách vừa là nhà cung cấp các giải pháp kiến tạo.

Ông Lian cho biết “Sở hữu nhiều công nghệ và giải pháp tiên phong cũng như chuyên môn trong lĩnh vực kinh tế tuần hoàn, các doanh nghiệp của Na Uy có nhiều kinh nghiệm để chia sẻ với Việt Nam. Bài học của chúng tôi với Hệ thống đặt cọc – hoàn trả DRS tại hội thảo hôm nay là nội dung chia sẻ đầu tiên.

DRS có thể thúc đẩy đáng kể tính tuần hoàn của vỏ đồ uống và cải thiện quy trình bao bì bền vững trong khi giúp thay đổi hành vi của người tiêu dùng. Ngoài ra, một hệ thống DRS hiệu quả sẽ giúp gia tăng tỷ lệ thu gom, từ đó hỗ trợ đạt được các mục tiêu tái chế tham vọng hơn và đảm bảo việc thực thi đầy đủ các nghĩa vụ EPR”.

Chương trình đối tác hành động Quốc gia về Nhựa (NPAP) là nền tảng đối tác đa phương, đa chủ thể được chính phủ thiết lập, cho phép thực hiện hợp tác giữa chính phủ và các đối tác quan trọng để chuyển những cam kết về rác thải nhựa và ô nhiễm nhựa thành hành động.

Nhóm công tác Chương trình NPAP, bao gồm hơn 30 thành viên lãnh đạo và đại diện cấp cao từ các bộ, ngành, đại sứ quán, các tổ chức phát triển quốc tế, các doanh nghiệp trong và ngoài nước, các hiệp hội và tổ chức, được chủ trì bởi Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường.

PV