Khu vực Nam Phi gồm các quốc gia và quốc đảo Botswana, Lesotho, Namibia, Cộng hòa Nam Phi, Swaziland, Angola, Mozambique, Madagascar, Comoros, Mauritius, Seychelles, Mayotte và Réunion.
Vụ Thị trường Châu Phi, Tây Á, Nam Á giới thiệu tóm tắt một số thị trường tiêu biểu tại khu vực Nam Phi, có nhiều tiềm năng xuất khẩu cho hàng hóa của Việt Nam để các doanh nghiệp quan tâm, tham khảo.
1. Cộng hòa Nam Phi
Khái quát:
Vị trí địa lý: Cộng hoà Nam Phi nằm ở cực Nam châu Phi, phía Đông Bắc giáp Mozambique, Zimbabwe, Botswana, Namibia, phíaTây Nam giáp Đại Tây Dương và phía Đông Nam giáp Ấn Độ Dương.
Diện tích: 1.219.912 km2.
Dân số: 48.601.098 người (7/2013) (75,2% người Phi, 9,6% người da trắng, 8,9% người da màu, 2,5% người gốc châu Á).
Tôn giáo: Đạo Thiên chúa chiếm 68%, đạo Cổ truyền và Tin Lành chiếm 28,5%, đạo Hinđu 1,5%, Đạo Hồi 2%...
Tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức
Bảng: Chỉ số kinh tế vĩ mô Nam Phi
2010
2011
2012
2013
Tốc độ tăng trưởng GDP
2,9
3,1
2,8
3,6
Real GDP/đầu người
2,1
2,4
2,2
3,1
Tỷ lệ lạm phát
4,3
5
6,2
5,4
Thâm hụt ngân sách % GDP
-4,2
-4,8
-4,4
-4,2
Dự trữ tiền tệ % GDP
-2,8
-3,1
-3,9
-4,3
Về ngoại thương, năm 2012, Nam Phi xuất khẩu khoảng 101,2 tỷ USD gồm các mặt hàng chính như vàng, kim cương, platinum, các khoáng sản khác, máy móc thiết bị ... Thị trường xuất khẩu chính của Nam Phi là Anh, Mỹ, Nhật Bản, Đức, Trung Quốc, Italia ...
Năm 2012, Nam Phi nhập khẩu khoảng 106,8 tỷ USD các mặt hàng như máy móc thiết bị, hoá chất, sản phẩm xăng dầu, thiết bị khoa học, hàng tiêu dùng, thực phẩm... Các đối tác xuất khẩu lớn nhất vào Nam Phi gồm Trung Quốc (12,7%), Mỹ (8,6%), Nhật Bản (7,9%), Đức (6%), Anh (4,1%).
Quan hệ thương mại Việt Nam – Nam Phi:
Hiện nay Nam Phi là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam tại Châu Phi. Năm 2012, kim ngạch xuất khẩu của nước ta sang Nam Phi đạt 612 triệu USD, chiếm khoảng 24% trong tổng kim ngạch xuất khẩu sang toàn khu vực châu Phi. Nhập khẩu của Việt Nam từ Nam Phi cũng tăng lên, đạt 111 triệu USD năm 2012 tuy tốc độ tăng không cao bằng xuất khẩu. Năm 2012, thặng dự thương mại của Việt Nam với Nam Phi khoảng 500 triệu USD.
Bảng. Kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam – Nam Phi
Đơn vị: triệu USD
2007
2008
2009
2010
2011
2012
Xuất khẩu
115,6
147
378,3
494
1.864,6
612
Nhập khẩu
73,2
137
126,9
165
222,7
111
Tổng
188,8
284
505.2
659
2.087,3
723
Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam sang thị trường Nam Phi trong năm 2012 gồm: điện thoại di động, sản phẩm đá quý và kim loại quý, giầy dép các loại, máy vi tính và linh kiện, sản phẩm hoá chất, dệt may… Đặc biệt, trong năm 2011, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Nam Phi tăng rất mạnh do xuất khẩu mặt hàng đá quý và kim loại quý tăng đột biết, đạt trên 1,5 tỷ đô-la Mỹ.
Năm 2012, các mặt hàng Việt Nam nhập khẩu có kim ngạch lớn từ Nam Phi gồm sắt thép, kim loại thường, hóa chất, phụ liệu dệt may da giày, máy móc thiết bị phụ tùng…
6 tháng đầu năm 2013, kim ngạch xuất khẩu sang Nam Phi đạt 348,32 triệu USD triệu USD, tăng 38% so với cùng kỳ năm 2012, trong đó điện thoại và linh kiện đạt 214,8 triệu USD, giày dép 34,4 triệu USD, máy vi tính, sản phẩm và linh kiện 12,4 triệu USD, hóa chất 9,4 triệu USD, hàng dệt may 9 triệu USD, máy móc thiết bị, dụng cụ, phụ tùng 7,3 triệu USD, hạt tiêu 8,1 triệu USD, gạo 8,6 triệu USD, cà phê 4,9 triệu USD, phương tiện vận tải 3,4 triệu USD, hạt điều 3,3 triệu USD, gỗ và sản phẩm gỗ 3 triệu USD… Kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam tù Nam Phi đạt 63,88 triệu USD trong đó sắt thép phế liệu 23 triệu USD, kim loại thường khác 12,5 triệu USD, nguyên phụ liệu dệt may, da giày 5,1 triệu USD, hóa chất 3,9 triệu USD, hàng rau quả 3,8 triệu USD, máy móc thiết bị dụng cụ phụ tùng 3,5 triệu USD… Với tốc độ tăng trưởng như vậy, nhất là mặt hàng điện thoại di động, ước tính tổng kim ngạch xuất khẩu cả năm sang thị trường này có thể đạt trên 700 triệu USD.
Địa chỉ hữu ích:
a) Thương vụ Việt Nam tại Nam Phi:
Tham tán Thương mại: Lê Kinh Thắng
Email: za@moit.gov.vn
Tel: +27 12 346 8083; Fax: +27 12 346 8507
Mobile: +27 736764439
Địa chỉ: 198 Silver Oak str., Waterkloof Pretoria, South Africa
b) Đại sứ quán Việt Nam tại Nam Phi
- Địa chỉ: 87 Brooks Street, Brooklyn, Pretoria, Republic of South Africa.
- Điện thoại: + 27 (0)12 362 8119 và + 27 (0)12 362 8118
- Fax: + 27 (0)12 362 8115
- Email: embassy@vietnam.co.za hoặc vietnamembassy.sa@gmail.com
- Website: www.vietnamembassy-southafrica.org
c) Đại sứ quán Nam Phi tại Việt Nam
Địa chỉ: Tầng 3, Central Building, 31 Hai Bà Trưng, Hà Nội
Tel: (84) 4 39362000; fax: (84) 4 39361991
Email: hanoi@foreign.gov.za; political@saembassy-hanoi.com
2. Angola
Khái quát:
Vị trí địa lý: Cộng hoà dân chủ Angola nằm ở phía Tây Nam của châu Phi, giáp với Cộng hoà dân chủ Congo, Cộng hoà Congo, Namibia và Zambia.
Diện tích: 1.246.700 km2.
Dân số: 18.565.269 người (T7/2013) (75% người Phi, 2% người lai, 1% người châu Âu, 22% dân tộc khác).
Ngôn ngữ chính thức: Tiếng Bồ Đào Nha
Tôn giáo: Tín ngưỡng bản địa chiếm 47%, Tin Lành chiếm 15%, Thiên chúa giáo 38%.
GDP: 118 tỷ USD (theo tỷ giá quy đổi năm 2012)
Tăng trưởng GDP: 8,4% (2012)
GDP bình quân đầu người: 6.500 USD
Về xuất nhập khẩu, năm 2012 , kim ngạch xuất khẩu của Angola đạt trên 60 tỷ đô-la Mỹ và nhập khẩu đạt trên 20 tỷ đô-la Mỹ. Dầu khí chiếm 97,5% kim ngạch xuất khẩu, tiếp đến là kim cương (2%), khí tự nhiên và cà phê (0,5%). Trung Quốc chiếm 43,1% kim ngạch xuất khẩu của Angola, Hoa Kỳ (23,2%), Ấn Độ (9,2%), Pháp (4,0%) và nước khác (20,5%). Nhập khẩu của Angola trong năm 2012 chủ yếu đến từ Bồ Đào Nha (17,9%), Trung Quốc (14,3%), Mỹ (9,2%), Brazil (6,8%) và các nước khác (51,7%).
Trao đổi thương mại Việt Nam – Angola:
Kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam – Angola
Đơn vị: triệu đô-la Mỹ
2007
2008
2009
2010
2011
2012
6T/2013
Xuất khẩu
49,37
152
88,77
110,8
68,8
115,8
67
Nhập khẩu
3,47
3,9
1,56
4,7
5,3
9,4
5,4
Tổng kim ngạch
53
156
90
116
74,1
125,2
72,4
Nguồn: Tổng cục Hải quan
6 tháng đầu năm 2013, kim ngạch xuất khẩu sang Angola đạt 67,11 triệu USD, tăng 19%, trong đó gạo chiếm 38,25 triệu USD, hàng dệt may 6,17 triệu USD, clanker (4,9 triệu USD), phân NPK (3,69 triệu USD), nước uống đóng chai (1,8 triệu USD)…
Về nhập khẩu của Việt Nam từ Angola, kim ngạch đạt 5,4 triệu USD chủ yếu là sắt thép phế liệu chiếm 5,3 triệu USD.
Gạo xuất khẩu chủ yếu phục vụ người châu Á tại Angola do dân bản địa thường dùng lúa mì và ngô làm lương thực chính. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gạo sang Angola qua các công ty trung gian của UAE hoặc Nam Phi. Ngoài gạo, tiềm năng xuất khẩu các mặt hàng khác như quần áo, giày dép, hải sản... sang Angola vẫn còn rất lớn.
Trong lĩnh vực hợp tác đầu tư, tính đến hết tháng 12/2012, đã có 6 dự án đầu tư của Việt Nam tại Angola trong các lĩnh vực sản xuất tấm lợp, xe gắn máy, hàng may mặc, điện tử, điện lạnh, đồ uống đóng chai, với tổng giá trị 5,3 triệu đô-la Mỹ.
Địa chỉ hữu ích
a) Đại sứ quánCộng hòa xã
hội chủ nghĩa Việt Nam tại Cộng hòa
Angola
Địa chỉ: Via AL4,
Lotes Nº4-5, Talatona-Luanda Sul, Luanda, Angola
Điện thoại : Tổng đài (+244) 222. 010697 – 222. 010698
Fax: (+244) 222. 010696
E-mail: vnemb.angola@mofa.gov.vn – sqvnangola@gmail.com
Web-site: www.vietnamembassy-angola.org
b) Đại sứ quán Angola tại Việt Nam
Địa chỉ: Số 1, Ngõ 9, Phố Đặng Thai Mai, Tây Hồ, Hà Nội
Tel: (84) 4 6258 3556; Fax: (84) 4 6258 3504
3. Thị trường Mozambique
Khái quát
Vị trí địa lý: Cộng hoà Mozambique nằm ở phía Đông Nam châu Phi, có biên giới với Tanzania, Malawi, Zambia, Zimbabwe và Nam Phi
Diện tích: 799.380 km2.
Dân số: 24.069.966 người (2013) (99.66% là người châu Phi bản địa).
Tôn giáo: đạo Thiên chúa giáo 23.8%, Đạo Hồi 17.8%, đạo Zion 17.5%, các tôn giáo khác 17.8%, không tín ngưỡng 23.1%
Tiếng Bồ Đào Nha là ngôn ngữ chính thức
Thủ đô: Maputo
Đơn vị tiền tệ: Đồng metical. 1 USD = 30,2 metical (T7/2013)
GDP theo tỷ giá quy đổi năm 2012 đạt 14,6 tỷ đô-la Mỹ, GDP đầu người 600 đô-la Mỹ.
Đầu năm 2012, đã phát hiện mỏ khí đốt lớn tại Mozambique với trữ lượng ước tính khoảng 1.000 tỷ mét khối. Tổng khối lượng khí đốt tự nhiên của Mozambique đã được xác nhận là 26.000 tỷ mét khối, đưa nước này vào hàng các quốc gia khí đốt hàng đầu trên thế giới.
Sự gia tăng về sản lượng than từ các dự án khai thác than lớn đi vào hoạt động trong năm nay, cùng với tăng trưởng mạnh mẽ trong lĩnh vực dịch vụ, tài chính, vận tải và thông tin liên lạc, và xây dựng, giúp đẩy tốc độ tăng trưởng GDP lên 7,5% trong năm 2012 (cao hơn so với năm 2011 với 7,2%). Mozambique đã đạt được tốc độ tăng trưởng trung bình ấn tượng 7,2% trong thập kỷ qua. Việc tiếp tục thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), chủ yếu là trong ngành công nghiệp khai khoáng, cùng với tăng trưởng nông nghiệp mạnh mẽ và đầu tư cơ sở hạ tầng sẽ thúc đẩy GDP tăng trưởng 7,9% trong năm 2013. Mặc dù tăng trưởng cao, chính sách thắt chặt tiền tệ phù hợp của Ngân hàng Trung ương, đã giảm lạm phát năm từ 10,8% trong năm 2011 xuống 7,2% vào năm 2012 và dự báo ổn định ở mức 5,6% trong năm 2013.
Về ngoại thương, năm 2012, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá của Mozambique đạt 3,5 tỷ USD, nhập khẩu đạt 5,3 tỷ đô-la Mỹ. Các mặt hàng xuất khẩu vẫn còn hạn chế, với hơn một nửa xuất khẩu là nhôm. Chỉ có 15 mặt hàng xuất khẩu hàng năm có kim ngạch cao hơn 1 triệu USD, trong đó chủ yếu gồm hạt điều, tôm, đường, cùi dừa khô và bông. Xuất khẩu than, mới chỉ bắt đầu từ năm 2011, dự kiến sẽ vượt qua nhôm là mặt hàng xuất khẩu chính. Mozambique vẫn phải nhập khẩu một khối lượng lớn máy móc, phương tiện vận tải, nhiên liệu và hàng tiêu dùng, chủ yếu từ Nam Phi (35%), châu Á (26%) và châu Âu (24%). Các đối tác thương mại chính của Mozambique là Nam Phi, Bỉ, Ý, Tây Ban Nha, Trung Quốc… Do sản xuất trong nước chưa đủ nên mỗi năm Mozambique phải nhập khẩu từ 200.000 đến 300.000 tấn gạo.
Quan hệ Việt Nam-Mozambique
Năm 2012, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mô-dăm-bích đạt khoảng 85,6 triệu đô-la Mỹ, chủ yếu là các mặt hàng: gạo (32,5 triệu đô-la Mỹ), clinker và xi măng (12,6 triệu đô-la Mỹ), sản phẩm sắt thép, dây điện và cáp điện…
Nhập khẩu của Việt Nam từ Mô-dăm-bích chưa nhiều, năm 2012 đạt khoảng 15 triệu đô-la Mỹ. Các mặt hàng nhập khẩu chủ yếu của Việt Nam là sắt thép phế liệu (4,4 triệu đô-la Mỹ), bông các loại (4,4 triệu đô-la Mỹ), nguyên liệu thức ăn gia súc, gỗ và sản phẩm gỗ…
6 tháng đầu năm 2013, kim ngạch xuất khẩu sang Mozambique đạt 44,88 triệu USD, trong đó gạo chiếm 15,7 triệu USD, clanhke 13,5 triệu USD, xi măng 4,5 triệu USD, điện và dây cáp điện 3,3 triệu USD, máy móc thiết bị dụng cụ phụ tùng 2,3 triệu USD, phân NPK 1,9 triệu USD, điện thoại di động và linh kiện 1,4 triệu USD…
Về nhập khẩu của Việt Nam từ Mozambique, 6 tháng đầu năm nay, kim ngạch đạt 11,13 triệu USD chủ yếu gồm bông các loại 5,5 triệu USD, thức ăn gia súc và nguyên liệu 2,9 triệu USD, sắt thép phế liệu 0,94 triệu USD, gỗ và sản phẩm gỗ 0,9 triệu USD, hàng hải sản 0,4 triệu USD…
Năm 2010, Tập đoàn Viễn thông quân đội Viettel đã trúng thầu dự án cung cấp dịch vụ viễn thông di động trị giá hơn 493 triệu USD trong đó phía Viettel đóng góp 70% cổ phần. Ngay trong năm đầu tiên đi vào kinh doanh, công ty liên doanh Movitel đã đạt doanh thu 113 triệu USD, với 2 triệu thuê bao và trở thành doanh nghiệp có giải pháp tốt nhất giúp cải thiện công nghệ thông tin, viễn thông của Mozambique…
Một số địa chỉ hữu ích
Đại sứ quán CHXHCN Việt Nam tại Cộng hòa Mô-dăm-bíchĐịa chỉ: Av. Francisco Orlando Magumbwe, No 1026/1048
Tel: +258. 21497912Fax: +258. 21491992
Ngoài giờ hành chính:Tel: +258. 21492005
MB: +258.864777786 / 861331686
E-mail: dsqvnmoz@yahoo.com / maputo@mofa.gov.vn
C.P: 4051 Maputo-Mozambique
Đại sứ quán Mozambique tại Việt Nam
Địa chỉ: Phòng 305-308, nhà A2, Khu Ngoại giao đoàn Vạn Phúc, 298 Kim Mã, Hà Nội; Tel: (84) 4 62684888; Fax: (84) 4 62694999.
