Tây Phi là khu vực nằm ở cực tây của lục địa châu Phi. Về mặt địa lý, theo định nghĩa của Liên hiệp quốc, Tây Phi bao gồm 16 quốc gia trải dài trên diện tích 5 triệu km². Đó là các nước Bénin, Burkina Faso, Côte d'Ivoire, Cap Vert, Gambia, Ghana, Guinea, Guinée-Bissau, Liberia, Mali, Mauritania, Niger, Nigeria, Sénégal, Sierra Leone và Togo.
Trừ Mauritania, tất cả 15 quốc gia còn lại đều là thành viên của Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS).
Vụ Thị trường châu Phi, Tây Á, Nam Á giới thiệu tóm tắt một số thị trường tiêu biểu cho các khu vực Tây Phi, có nhiều tiềm năng xuất khẩu cho hàng hóa của Việt Nam để các doanh nghiệp quan tâm, tham khảo.
1. Bờ Biển Ngà (Côte d’Ivoire)
Khái quát:
- Diện tích: 322.460 km2
- Dân số:21.952.093 (2012)
- Ngôn ngữ: Tiếng Pháp và 60 thổ ngữ
- Đơn vị tiền tệ: Franc CFA
- Quốc khánh:07/8/1960
- Tôn giáo: Hồi giáo38%, Thiên chúa giáo32%, Đạo cổ truyền 11%.
Năm 2012, GDP đạt 24,27 tỷ USD. Tỷ lệ tăng trưởng GDP đạt 8,1%, GDP bình quân đầu người là 1.083USD, tỷ lệ lạm phát 1,4%.
Về ngoại thương, năm 2012, kim ngạch xuất khẩu của Bờ Biển Ngà đạt 11 tỷ USD với các mặt hàng ca cao, cà phê, gỗ, dầu lửa, bông, chuối, dứa, dầu cọ và cá. Các đối tác xuất khẩu chính gồm Hà Lan, Mỹ, Đức, Nigeria, Canađa, Pháp và Nam Phi. Năm 2012, kim ngạch nhập khẩu của Bờ Biển Ngà đạt 8,4 tỷ USD với các mặt hàng chính là dầu nhiên liệu, máy móc trang thiết bị, lương thực, thực phẩm. Do sản xuất lúa trong nước chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân nên mỗi năm, Bờ Biển Ngà phải mua khoảng 900.000 tấn gạo. Các đối tác nhập khẩu chính gồm Nigeria, Pháp, Trung Quốc, Thái Lan.
Trao đổi thương mại Việt Nam - Bờ Biển Ngà
Năm 2012, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Bờ Biển Ngà đạt mức cao nhất 215 triệu USD, tăng 47% so với năm 2011 và kim ngạch nhập khẩu đạt 136 triệu USD, giảm 22%.
Các mặt hàng Việt Nam xuất khẩu sang Bờ Biển Ngà chủ yếu gồm gạo (chiếm 95% tổng kim ngạch xuất khẩu), chất dẻo nguyên liệu, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, sản phẩm dệt may, hàng thủy sản, ...
Các mặt hàng Việt Nam nhập khẩu chính từ Bờ Biển Ngà chủ yếu là hạt điều thô, bông các loại, cà phê, gỗ và sản phẩm gỗ, cao su, sắt thép phế liệu...
Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, trong 6 tháng đầu năm 2013, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Bờ Biển Ngà đạt 98,30 triệu USD, tăng 2% so với cùng kỳ năm 2012, trong đó gạo chiếm 89 triệu USD. Loại gạo xuất khẩu chủ lực sang thị trường này là gạo 25% tấm, chiếm 66% tổng giá trị xuất khẩu vào Bờ Biển Ngà, tiếp đến là loại 5% tấm thường và 5% tấm thơm. Bên cạnh mặt hàng gạo (chiếm tới 91% tổng giá trị xuất khẩu sang Bờ Biển Ngà), Việt Nam còn xuất khẩu sang thị trường này sắt thép các loại, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, hàng hải sản, chất dẻo nguyên liệu, máy móc thiết bị, dụng cụ, phụ tùng, hạt tiêu.
6 tháng đầu năm 2013, kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam từ Bờ Biển Ngà đạt 90,4 triệu USD, tăng 97% so với cùng kỳ năm 2012. Các mặt hàng Việt Nam nhập khẩu gồm hạt điều (71,48 triệu USD), bông các loại (14,49 triệu USD), cà phê (1,6 triệu USD), cao su, gỗ, sắt thép phế liệu...
Địa chỉ hữu ích:
a) Thương vụ Việt Nam tại Ma-rốc (kiêm nhiệm Bờ Biển Ngà):
Tham tán Thương mại: Phạm Ngọc Cảnh
Email: ma@moit.gov.vn
Tel: +212 05 22 47 37 23; Fax: +212 05 22 27 07 24
Mobile: +212 0676594914
Địa chỉ: 240 Boulevard Zerktouni, 5è étage, Casablanca - Maroc
b) Đại sứ quán Việt Nam tại Maroc (kiêm nhiệm Bờ Biển Ngà)
Địa chỉ : Số 27 Phố Mezzouda,
Souissi – Rabat, Vương quốc Ma rốc
Điện thoại :
- Văn phòng : (00 212) 537 65 92 56
- Bộ phận Chính trị-kinh tế-văn hóa : (00 212) 537 65 92 10
- Bộ phận Lãnh sự, Bảo hộ công dân : (00 212) 537 65 92 56
Trực ngoài giờ : (00 212) 661 22 88 41
Fax : (00 212) 537 65 92 10
Email : vnambassade@yahoo.com.vn
2. Senegal
Khái quát:
- Diện tích: 196.190 km2.
- Dân số: hơn 13,3 triệu người (2013)
- Tôn giáo: Hồi giáo 94%, Thiên Chúa
giáo 5%, Tôn giáo cổ truyền 1%
- Ngôn ngữ: Tiếng Pháp
Năm 2012, kinh tế của Senegal tăng trưởng tốt hơn năm 2011: GDP đạt 13,95 tỷ USD, tăng trưởng 3,7 %, GDP bình quân đầu người khoảng 1049 USD.
Trong cơ cấu kinh tế, nông nghiệp chiếm 15,3% GDP, công nghiệp 22,7% và dịch vụ 61,9% (năm 2012). Công nghiệp Senegal chưa phát triển, mới chỉ có một số ngành khai thác phốt phát, dầu lửa, chế biến nông nghiệp, lắp ráp và vật liệu xây dựng. Nông nghiệp giữ vai trò chính trong nền kinh tế, chiếm 75% giá trị xuất khẩu. Nông sản chủ yếu gồm có đỗ lạc, lúa, bông và hoa màu khác.
Về ngoại thương, năm 2012, kim ngạch xuất khẩu của Senegal đạt 2,458 tỷ USD. Các mặt hàng xuất khẩu chính gồm có cá, đỗ lạc, sản phẩm dầu lửa, phốt phát, bông. Các thị trường xuất khẩu chủ yếu là Mali (21,9%), Ấn Độ (12,4%), Pháp (4,6%) và Italy (4,2%).
Về nhập khẩu, năm 2012, kim ngạch đạt 5,109 tỷ USD gồm các mặt hàng lương thực thực phẩm, đồ uống, hàng tiêu dùng, hàng công nghiệp, dầu lửa. Các thị trường nhập khẩu chính là Pháp (16,7%), Trung Quốc (9,6%), Anh (8,4%), Nigeria (8,3%), Hà Lan (5,8%) và Mỹ (4,8%).
Trao đổi thương mại Việt Nam-Senegal:
Năm 2011, kim ngạch xuất khẩu sang Senegal đạt mức cao nhất, lên tới 190,1 triệu USD, tăng 138% so với năm 2010, đưa Senegal vươn lên trở thành thị trường lớn thứ ba của Việt Nam ở châu Phi chỉ đứng sau Nam Phi và Ai Cập. Năm 2012, kim ngạch xuất khẩu sang Senegal chỉ đạt 91,35 triệu USD, giảm 48% so với năm 2011, trong đó gạo chiếm 66,2 triệu USD (- 39%), linh kiện phụ tùng xe máy đạt 14,32 triệu USD, máy vi tính, sản phẩm linh kiện điện tử 5,6 triệu USD, hạt tiêu 1,6 triệu USD… 6 tháng đầu năm 2013, kim ngạch xuất khẩu sang Senegal chỉ đạt 28,58 triệu USD, giảm 51% so với cùng kỳ năm 2012, trong đó gạo chiếm 13,581 triệu USD, phương tiện phụ tùng xe máy 7,1 triệu USD, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện 5 triệu USD.
Về nhập khẩu, năm 2012 Việt Nam mua của Senegal các mặt hàng như sắt thép phế liệu, bông các loại, hạt điều, thủy sản, nguyên phụ liệu dệt may, da giày… với tổng trị giá 43,42 triệu USD, trong đó riêng sắt thép phế liệu chiếm tới 41,4 triệu USD.
Địa chỉ hữu ích:
Thương vụ Việt Nam tại Ma-rốc (kiêm nhiệm Senegal):
Tham tán Thương mại: Phạm Ngọc Cảnh
Email: ma@moit.gov.vn
Tel: +212 05 22 47 37 23; Fax: +212 05 22 27 07 24
Mobile: +212 0676594914
Địa chỉ: 240 Boulevard Zerktouni, 5è étage, Casablanca - Maroc
Đại sứ quán Việt Nam tại Maroc (kiêm nhiệm Senegal)
Địa chỉ : Số 27 Phố Mezzouda,
Souissi – Rabat, Vương quốc Ma rốc
Điện thoại :
- Văn phòng : (00 212) 537 65 92 56
- Bộ phận Chính trị-kinh tế-văn hóa : (00 212) 537 65 92 10
- Bộ phận Lãnh sự, Bảo hộ công dân : (00 212) 537 65 92 56
Trực ngoài giờ : (00 212) 661 22 88 41
Fax : (00 212) 537 65 92 10
Email : vnambassade@yahoo.com.vn
3. Nigeria
Khái quát:
Dân số: 163,32 triệu người (tháng 7/2013)
Diện tích: 923.768 km2
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Tôn giáo : Đạo Hồi 50%, đạo Thiên chúa 40%, tín ngưỡng bản xứ 10%
GDP (theo tỉ giá quy đổi): 414 tỷ đô-la Mỹ
GDP bình quân đầu người: 2.600 đô-la Mỹ
Kim ngạch xuất khẩu: 141,5 tỷ đô-la Mỹ (năm 2012)
Kim ngạch nhập khẩu: 35,46 tỷ đô-la Mỹ
Trao đổi thương mại Việt Nam-Nigeria:
Trong năm 2012, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam – Nigeria đạt 207,35 triệu USD, tăng 17,77% so với năm 2011, trong đó, Việt Nam xuất sang Nigeria 112,56 triệu USD, tăng 59,91% so với năm 2011. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện (51,2 triệu USD), gạo (16,9 triệu), hàng thủy sản (11 triệu), linh kiện ô tô 9 chỗ ngồi trở xuống (9 triệu), sản phẩm dệt may (3,2 triệu), v.v.
Kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam từ Nigeria đạt 94,79 triệu USD, giảm 19,07% so với năm 2011. Các mặt hàng nhập khẩu chủ yếu là: hạt điều (56 triệu USD), khí đốt hóa lỏng (29,4 triệu), bông các loại (6,5 triệu), gỗ (1,4 triệu), hàng rau quả (1 triệu), v.v.6 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Nigieria đạt 70,98 triệu USD, tăng 8% so với cùng kỳ năm trước, trong đó máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 41,14 triệu USD, hàng dệt may 8,4 triệu USD, phương tiện vận tải và phụ tùng 4 triệu USD.
6 tháng đầu năm 2013, kim ngạch xuất khẩu sang Nigeria đạt 70,9 triệu USD trong đó máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện chiếm 41,1 triệu USD, sản phẩm dệt may 8,32 triệu USD, linh kiện ô tô CKD, SKD dưới 12 chỗ ngồi 3,8 triệu USD, tân dược 2,9 triệu USD, hàng hải sản 2,5 triệu USD, phân DAP 1,7 triệu USD, gạo 1,5 triệu USD, dao cạo và lưỡi dao cạo 1 triệu USD.
Về nhập khẩu của Việt Nam từ Nigeria, kim ngạch đạt 41,28 triệu USD trong đó chủ yếu là hạt điều 34,23 triệu USD, gỗ và sản phẩm gỗ 2,9 triệu USD, bông các loại 2,2 triệu USD, hàng rau quả 1,2 triệu USD.
Nhu cầu tiêu thụ mặt hàng gạo của Nigeria vào khoảng 5 triệu tấn/năm, trong đó gạo nhập khẩu chiếm 2 triệu tấn. Trung bình mỗi người dân tiêu thụ khoảng 32kg/người/năm.
Theo quy định, gạo đóng bao nhập khẩu vào Nigeria phải có tem nhãn bằng tiếng Anh, trên đó có ghi các thông tin về chủng loại gạo, hàm lượng dinh dưỡng và thời hạn sử dụng. Nhà nhập khẩu gạo còn phải có chứng nhận của Cục Kiểm tra và Quản lý Thực phẩm và Dựợc phẩm Quốc gia (NAFDAC) đối với sản phẩm lương thực. Tuy nhiên, hàng năm lượng gạo nhập lậu vào Nigeria chiếm lượng đáng kể, khoảng 560.000 tấn, trị giá khoảng 16,3 tỷ Naira, chủ yếu thông qua biên giới với Bê-nanh.
Về chủng loại, thị trường Nigeria tiêu thụ chủ yếu loại gạo đồ, trong khi gạo trắng chỉ chiếm một phần nhỏ. Phần lớn gạo đồ nhập khẩu của Nigeria là từ Thái Lan, ngoài ra còn có Ấn Độ, Pakistan.
Nước này dự kiến ngừng nhập khẩu gạo hoàn toàn vào năm 2015 bằng cách gia tăng sản lượng sản xuất lên gấp đôi, đồng thời có những biện pháp hạn chế nhập khẩu như đánh thuế cao và cấm buôn lậu qua biên giới. Trong năm 2012, Nigeria đã nhập gạo từ Việt Nam với kim ngạch 17 triệu USD.
Gạo nhập khẩu vào thị trường Nigeria bên cạnh các loại thuế của khối ECOWAS còn phải chịu mức thuế nhập khẩu riêng của nước này. Từ 01/07/2012, mức thuế nhập khẩu mới đối với bột mỳ, lúa mỳ và gạo chính thức có hiệu lực. Cụ thể, bột mỳ chịu thuế suất 100%, tăng 65% so với mức thuế hiện hành. Thuế nhập khẩu lúa mỳ là 20%, tăng 5% so với mức thuế hiện hành. Thuế nhập khẩu gạo lức từ 25% lên 35%. Các loại gạo đã xay xát chịu mức thuế nhập khẩu 50%, tăng 40% so với mức thuế hiện hành. Tuy nhiên, từ 01/01/2013, Chính phủ Nigeria sẽ áp dụng chung mức thuế 110% (10% thuế nhập khẩu và 100% thuế mặt hàng) cho cả gạo lức và gạo đã xay xát.
Một số địa chỉ hữu ích:
a) Thương vụ Việt Nam tại Ni-giê-ria:
Tham tán Thương mại: Tạ Hữu Thịnh
Email: ng@moit.gov.vn; thinhvietrade@gmail.com
Tel: +234 8069414558 ; +234 8058808335
Fax: +234 1 4627023
Mobile: + 234 80 69414558
Địa chỉ: No 9, Integrity Estate, Plot 27 Princely Court Road, Victoria Island, Lagos, Nigeria
b) Đại sứ quán Việt Nam tại Nigeria
Địa chỉ:Số 9,đường RiverNiger, quậnMaitama, Abuja, Nigeria.
Điện thoại: (234-9)8703678 và (234-9)8703679
Đường dây nóng: +234.8.137086724
Email: dsqvnnigeria@yahoo.com
c) Đại sứ quán Nigeria tại Việt Nam
Địa chỉ: 44/1 Vạn Bảo, Hà Nội; Tel: (84) 4 37263610
4. Ghana
Khái quát:
Diện tích: 239.460 km2
Dân số: 25 triệu người (năm 2013)
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Tôn giáo : Đạo Cơ đốc 63%, đạo Hồi 16%, các tôn giáo khác 21%
GDP: 38,88 tỷ USD (Ngân hàng Trung ương Ghana)
GDP bình quân đầu người: 1.555 USD
Kim ngạch xuất khẩu: 13,51 tỷ đô-la Mỹ
Kim ngạch nhập khẩu: 17,76 tỷ đô-la Mỹ
Trao đổi thương mại Việt Nam– Ghana:
Trong năm 2012, kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều Việt Nam-Ghana đạt 265,04 triệu USD, trong đó Việt Nam xuất khẩu sang Ghana 203,6 triệu USD và nhập khẩu từ Ghana 61,45 triệu USD.
Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Ghana gồm có gạo (149,62 triệu USD), sắt thép các loại (10,83 triệu USD), phân NPK (5,22 triệu USD), máy vi tính, sản phẩm dệt may (3,56 triệu USD), sản phẩm điện tử và linh kiện (3,16 triệu USD), linh kiện phụ tùng xe máy (2,6 triệu USD), thuốc lá các loại (1,9 triệu USD), bánh kẹo và sản phẩm từ ngũ cốc (1,48 triệu USD), dây điện và dây cáp điện (1,2 triệu USD), v.v
Các mặt hàng nhập khẩu chính của Việt Nam từ Ghana bao gồm: hạt điều (32,57 triệu USD), phế liệu săt thép (24,88 triệu USD), gỗ (1,89 triệu USD). Ngoài ra, Việt Nam còn nhập từ Ghana bông các loại, hàng thủy sản, v.v.
6 tháng đầu năm 2013, Ghana đã trở thành thị trường xuất khẩu lớn thứ ba tại châu Phi (sau Nam Phi và An-giê-ri) với kim ngạch đạt 103,5 triệu USD, tăng 79% so với 6 tháng đầu năm 2012, trong đó gạo chiếm 76,6 triệu USD. Riêng trong tháng 6, Việt Nam đã xuất khẩu sang Ghana 61.658 tấn gạo, đạt giá trị 27,96 triệu USD. Gạo xuất khẩu gồm 4 chủng loại: 5% tấm (chiếm đến 71% tổng giá trị xuất khẩu sang Ghana), 5% tấm thơm, 100% tấm thơm và 3% tấm thơm. Ngoài gạo, Việt Nam còn xuất khẩu sang Ghana các mặt hàng sắt thép các loại (6 triệu USD), kem đánh răng (4,8 triệu USD), máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện (4 triệu USD), Clanhke (1,4 triệu USD), lưới đánh cá (1,4 triệu USD), linh kiện phụ tùng xe máy (1,3 triệu USD), bánh kẹo và sản phẩm từ ngũ cốc (1,27 triệu USD), cấu kiện nhà lắp ghép (1 triệu USD)…
Về nhập khẩu của Việt Nam từ Ghana, 6 tháng đầu năm, kim ngạch đạt 34,8 triệu USD trong đó chủ yếu là hạt điều 22,48 triệu USD, sắt thép phế liệu (10 triệu USD), bông các loại (1,2 triệu USD), gỗ và sản phẩm gỗ (0,6 triệu USD).
Địa chỉ hữu ích:
Thương vụ Đại sứ quán Việt Nam tại Nigeria kiêm nhiệm Ghana
Tham tán Thương mại: Tạ Hữu Thịnh
Email: ng@moit.gov.vn; thinhvietrade@gmail.com
Tel: +234 8069414558 ; +234 8058808335
Fax: +234 1 4627023
Mobile: + 234 80 69414558
Địa chỉ: No 9, Integrity Estate, Plot 27 Princely Court Road, Victoria Island, Lagos, Nigeria.
