Cạnh tranh bằng giảm giá thành sản phẩm

"Sản xuất bao nhiêu, tồn kho bấy nhiêu"

Toàn bộ khuôn viên của Xí nghiệp đường Cà Mau (huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau) thuộc Công ty cổ phần mía đường Tây Nam đã "bất đắc dĩ" biến thành nơi chứa các sản phẩm đường do nhà máy sản xuất. Kho của nhà máy này chỉ chứa được cao nhất 2.000 tấn đường nên 5.000 tấn còn lại buộc phải xếp thành từng chồng cao ngất giữa trời với bạt, ni-lông chằng chịt chung quanh để bảo quản đường khỏi mưa, nắng. Không giấu được vẻ lo lắng, Tổng Giám đốc Lê Văn Hiệu nói: "7.000 tấn đường tồn kho, tương đương khoảng 100 tỷ đồng của chúng tôi đang "nằm chờ" ở đây, trong khi đó, mỗi ngày chúng tôi phải trả lãi ngân hàng gần 11 triệu đồng, chưa kể còn nợ nông dân gần 20 tỷ đồng tiền mía".

Ðây là tình trạng chung của không ít các DN ngành mía đường hiện nay. Tại Công ty cổ phần đường Kon Tum (Kon Tum), lượng đường tồn kho cũng lên tới 7.000 tấn. "Mọi năm vào thời điểm này, xe ô-tô ra vào nhà máy tấp nập để lấy hàng và chỉ có cảnh "xe chờ đường", chứ không như hiện nay là "đường chờ xe", Tổng Giám đốc Lê Quang Trưởng cho biết. Những năm trước, công ty chỉ tồn kho khoảng 2.000 tấn, nhưng năm nay, cho dù đang là mùa sản xuất phục vụ Tết nhưng sức tiêu thụ mặt hàng đường rất thấp nên sản phẩm làm ra càng khó bán. Dẫu biết "sản xuất bao nhiêu, tồn kho bấy nhiêu" nhưng Công ty cổ phần mía đường Kon Tum vẫn buộc phải tiếp tục duy trì sản xuất bởi thời điểm này đang là vụ thu hoạch mía, nếu không mua mía của bà con nông dân thì nguy cơ vụ mía sau, nhà máy sẽ không có nguyên liệu sản xuất do nông dân dừng trồng mía. "Chúng tôi chấp nhận chịu thiệt để giữ vùng nguyên liệu, giữ niềm tin cũng như bảo đảm quyền lợi cho người nông dân. Hiện chúng tôi vẫn mua mía với giá 900 đồng/kg, theo đúng mức giá đã ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với nông dân từ trước", Tổng Giám đốc Lê Quang Trưởng nói.

Theo Hiệp hội mía đường Việt Nam, thời điểm này đang là vụ sản xuất đường nên nguồn cung từ sản xuất trong nước dồi dào, trong khi đó, một lượng lớn đường nhập lậu từ nước ngoài tràn vào, làm cho lượng đường trong nước càng dư thừa. Bên cạnh đó, giá đường nhập lậu từ Thái-lan tại biên giới tây nam tiếp tục giảm còn 13.400 đồng/kg, tại Lao Bảo là 13.700 đồng/kg và tại Ðông Hà là 14.000 đồng/kg. Trong khi đó, giá thành sản xuất đường của nhiều DN trong nước thấp nhất cũng gần 14.000 đồng/kg. Ðây chính là một trong những nguyên nhân khiến không ít DN sản xuất đường trong nước "lao đao", sản phẩm làm ra không thể tiêu thụ do không đủ sức cạnh tranh trên thị trường.

Giảm giá thành sản phẩm

Lo ngại khi lượng hàng tồn kho của nhà máy ngày càng tăng cao nhưng Tổng Giám đốc Lê Quang Trưởng vẫn khẳng định: "Dù giá đường xuống thấp, không bán được hàng nhưng công ty vẫn tiếp tục mua mía của nông dân để giữ ổn định vùng nguyên liệu". Ðối với DN sản xuất đường thì vùng nguyên liệu mía được coi là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu nhằm bảo đảm sự phát triển ổn định, lâu dài của DN. Năm 2012 vừa qua, Công ty cổ phần đường Kon Tum đã đầu tư tăng diện tích vùng nguyên liệu từ 1.600 ha lên 2.000 ha với suất đầu tư 22 triệu đồng/ha. Nếu không tiếp tục duy trì sản xuất, thiệt hại cho DN là rất lớn. Không chỉ vậy, đằng sau các DN mía đường là hàng chục nghìn nông dân với thu nhập chủ yếu trông chờ vào nguồn bán mía. Anh Ðàm Ngọc Tỏa, nông dân ấp 6, xã Trí Phải, huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau cho biết, vụ mía năm nay, nhà anh thu hoạch được 130 tấn mía, nhưng do giá mía giảm 300 đồng/kg so với vụ trước nên năm nay, tiền thu được từ bán mía cũng giảm 30 triệu đồng. "Người dân nơi đây chỉ biết sống nhờ vào việc trồng mía, đất ở đây cũng chỉ thích hợp trồng cây mía nên chúng tôi hy vọng, nhà máy bán được đường để không phải nợ tiền mía của nông dân, giá đường sẽ tăng lên để giá mua mía của nhà máy cao, giúp cải thiện đời sống người dân", anh Ðàm Ngọc Tỏa nói.

Mong muốn của người nông dân cũng chính là trăn trở của lãnh đạo nhiều DN mía đường. Khó khăn chồng chất, Công ty cổ phần đường Kon Tum phải tự xoay xở, tìm mọi cách tiết giảm chi phí sản xuất để có được mức giá thành sản xuất thấp nhất, nhờ đó mới đủ sức cạnh tranh trên thị trường. Bên cạnh việc đầu tư vùng nguyên liệu, công ty tập trung đầu tư thay thế, nâng cấp thiết bị, dây chuyền sản xuất nhằm tăng năng suất ép mía từ 1.100 tấn mía lên 1.700 tấn mía/ngày, nâng cao chất lượng sản phẩm. Trong bối cảnh khó khăn, DN này luôn phải tính toán đầu tư phù hợp quy mô tài chính của mình. Ngoài ra, việc tiết kiệm nguyên nhiên vật liệu, giảm định mức tiêu hao trong quá trình sản xuất cũng giúp DN này tiết kiệm được hơn 5 tỷ đồng. Lợi thế của DN là có nguồn vốn tự có lớn nên việc mạnh dạn đầu tư vùng nguyên liệu, thiết bị, công nghệ đã giúp DN nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường. Hiện sản phẩm của công ty trở thành nguyên liệu chủ yếu cho nhiều nhà máy sản xuất bánh kẹo, nước giải khát tại Ðà Nẵng, Huế, Quảng Nam với thị phần chiếm hơn 80%. "Cho dù giá đường trên thị trường xuống thấp nhưng nếu đường Kon Tum có chất lượng, lại giữ được giá thành sản phẩm thấp trong khi vay vốn ngân hàng không nhiều thì chúng tôi vẫn có thể trụ vững trên thị trường", Tổng Giám đốc Lê Quang Trưởng nhấn mạnh.

Bên cạnh nỗ lực nâng cao sức cạnh tranh của bản thân DN thì nhiều DN cũng mong muốn các cơ quan quản lý nhà nước tiếp tục thực hiện những giải pháp tháo gỡ khó khăn cho DN, quyết liệt quản lý thị trường, kiểm soát, ngăn chặn hàng nhập lậu. Có như vậy mới có thể bảo vệ nền sản xuất trong nước. Tổng Giám đốc Công ty cổ phần mía đường Tây Nam Lê Văn Hiệu thẳng thắn chia sẻ: "Ðằng sau các DN sản xuất đường trong nước là đời sống của hàng chục nghìn nông dân nên DN có sống được thì mới có thể hỗ trợ, tạo việc làm, cải thiện thu nhập cho người nông dân. Bên cạnh đó, Nhà nước cần có quy hoạch phát triển bền vững ngành đường trên cơ sở cân đối cung cầu sản phẩm đường, tính toán hợp lý số lượng DN sản xuất đường cùng kế hoạch điều hành xuất nhập khẩu mặt hàng này một cách linh hoạt, hiệu quả...