Hydrogen - động lực quan trọng trong lộ trình Net Zero
Sáng 29/7, tại Hà Nội, Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam phối hợp với Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh tổ chức Diễn đàn "Năng lượng hydrogen và tương lai công nghiệp không phát thải". Diễn đàn quy tụ đại diện các bộ, ngành, chuyên gia, doanh nghiệp, nhà đầu tư và tổ chức quốc tế nhằm trao đổi về định hướng phát triển hydrogen, cơ hội đầu tư, công nghệ và giải pháp thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền công nghiệp không phát thải tại Việt Nam.
Trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng và phát triển kinh tế xanh đang trở thành xu thế tất yếu trên toàn cầu, hydrogen, đặc biệt là hydrogen xanh, được xem là một trong những trụ cột của hệ thống năng lượng tương lai. Đây là nguồn năng lượng có vai trò quan trọng trong quá trình khử carbon đối với các ngành công nghiệp, giao thông vận tải và sản xuất điện, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, mở ra cơ hội thu hút đầu tư, thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), Tổng Biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của hydrogen trong tiến trình chuyển dịch năng lượng và phát triển nền kinh tế carbon thấp.
Theo Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam được phê duyệt tại Quyết định số 165/QĐ-TTg ngày 7/2/2024, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển hệ sinh thái hydrogen đồng bộ từ sản xuất, lưu trữ, vận chuyển, phân phối đến sử dụng dựa trên nền tảng năng lượng tái tạo. Đến năm 2030, công suất sản xuất hydrogen từ năng lượng tái tạo và các quá trình có thu giữ carbon phấn đấu đạt khoảng 100.000 - 500.000 tấn/năm; đến năm 2050 đạt khoảng 10-20 triệu tấn/năm. Hydrogen và các nhiên liệu có nguồn gốc hydrogen cũng được định hướng chiếm khoảng 10% nhu cầu năng lượng tiêu thụ cuối cùng vào năm 2050.
Ngoài ra, ông Nguyễn Ngọc Hiếu, đại diện Vụ Dầu khí và Than (Bộ Công Thương), cho biết chiến lược phát triển hydrogen không chỉ hướng tới mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính mà còn góp phần hình thành thị trường năng lượng mới, thúc đẩy phát triển chuỗi giá trị hydrogen và xây dựng Việt Nam trở thành trung tâm công nghiệp năng lượng sạch của khu vực trong dài hạn.
Việt Nam hiện chủ yếu sản xuất hydrogen xám và hydrogen nâu từ khí tự nhiên và than với sản lượng khoảng 500.000 tấn mỗi năm, phục vụ chủ yếu cho ngành lọc hóa dầu và sản xuất phân bón. Hydrogen xanh hiện chưa được sản xuất ở quy mô thương mại.
Tuy nhiên, nhiều dự án hydrogen xanh đang được triển khai tại các địa phương như Trà Vinh, Bến Tre, Bạc Liêu và Tiền Giang. Ngoài ra, nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước cũng đang khảo sát cơ hội phát triển các dự án tại Gia Lai, Lâm Đồng, Tây Ninh, Cà Mau, Ninh Thuận, Quảng Bình, Quảng Trị, Sóc Trăng và TP. Hồ Chí Minh.
Theo PGS. Phạm Hoàng Lương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam chia sẻ, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế để phát triển hydrogen xanh nhờ tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo. Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt khoảng 73 GW điện mặt trời và 50 GW điện gió, tạo dư địa đáng kể cho sản xuất hydrogen xanh trong tương lai. Miền Trung và Nam Trung Bộ có tiềm năng lớn về điện mặt trời quy mô lớn; khu vực duyên hải miền Trung và Đồng bằng sông Cửu Long có tốc độ gió trung bình 8 - 10 m/s, phù hợp phát triển điện gió. Đặc biệt, theo đánh giá của World Bank, tiềm năng điện gió ngoài khơi của Việt Nam có thể đạt tới 600 GW.
Tuy nhiên, ngành hydrogen trong nước vẫn đang ở giai đoạn khởi đầu. Khoảng 500.000 tấn hydrogen được sản xuất hằng năm đều là hydrogen xám hoặc hydrogen đen, chủ yếu từ than tại các nhà máy Đạm Bắc Giang, Đạm Ninh Bình hoặc từ khí tự nhiên tại Đạm Phú Mỹ và Đạm Cà Mau.
Đến nay, Việt Nam vẫn chưa có dự án hydrogen xanh quy mô thương mại. Dự án thí điểm đáng chú ý nhất là Edeflow tại Long An với quy mô 1 MW, sử dụng công nghệ điện phân kiềm trên cơ sở hợp tác giữa Việt Nam, Đức và Pháp.
Theo Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen, Việt Nam đặt mục tiêu sản xuất 100.000 - 500.000 tấn hydrogen phát thải thấp mỗi năm vào năm 2030 và nâng lên 10 - 20 triệu tấn/năm vào năm 2050, từng bước hình thành ngành công nghiệp hydrogen xanh phục vụ mục tiêu phát thải ròng bằng "0".
Mở rộng chuỗi giá trị hydrogen và thúc đẩy hợp tác quốc tế
Một trong những nội dung được quan tâm tại diễn đàn là tiềm năng phát triển hydro tự nhiên (hydro trắng). TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, trình bày về cơ hội khai thác nguồn hydro tự nhiên tại Việt Nam, trong khi TS. Dư Văn Toán (Viện Khoa học khí tượng thủy văn, môi trường và biển) phân tích hiện trạng và tiềm năng phát triển hydrogen ngoài khơi. Đây được đánh giá là những hướng nghiên cứu mới, góp phần đa dạng hóa nguồn cung năng lượng sạch trong tương lai.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng tập trung thảo luận về công nghệ sản xuất, lưu trữ và vận chuyển hydrogen; tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; cơ chế đầu tư; các điểm nghẽn chính sách cũng như lộ trình thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và ứng dụng hydrogen tại Việt Nam.
Theo chương trình diễn đàn, phần tọa đàm có sự tham gia của đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Tiêu chuẩn và Chất lượng Việt Nam, Viện Dầu khí Việt Nam, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách cùng các doanh nghiệp đang đầu tư trong lĩnh vực hydrogen. Các ý kiến tập trung vào việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật, tháo gỡ rào cản chính sách, thúc đẩy đầu tư và tăng cường hợp tác quốc tế nhằm phát triển chuỗi giá trị hydrogen tại Việt Nam.
Thông qua các phiên tham luận và tọa đàm, diễn đàn kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy hình thành hệ sinh thái hydrogen đồng bộ, tạo nền tảng cho quá trình chuyển dịch năng lượng, phát triển nền công nghiệp không phát thải và hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng "0" của Việt Nam vào năm 2050.
