[E-magazine 2] Chính sách của Petrovietnam (PVN) về Quản trị rủi ro

Trước hết và xuyên suốt, chính sách quản trị rủi ro (QTRR) của PVN gắn liền với chiến lược phát triển Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petrovietnam, PVN) nằm trong chiến lược phát triển ngành dầu khí Việt Nam, định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam. Ngành dầu khí nói chung và Tập đoàn Dầu khí Việt Nam nói riêng với sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước đã đạt được nhiều kết quả tích cực, đồng bộ và toàn diện, ngày càng khẳng định vai trò là ngành kinh tế - kỹ thuật then chốt, trong đó Tập đoàn Dầu khí Việt Nam giữ vai trò trụ cột, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh quốc phòng và an sinh xã hội.

Hoạt động dầu khí cũng như các lĩnh vực sản xuất kinh doanh của PVN luôn diễn ra trong môi trường tiềm ẩn rủi ro cao do nhiều nguyên nhân. Đặc biệt ngày nay còn chịu sự tác động của nhiều yếu tố từ xu thế chuyển dịch năng lượng, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn, tình hình khu vực và thế giới, hệ thống các chính sách, quy định, nguồn lực và trình độ của phương thức sản xuất bao gồm cả lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất. Chính từ các đặc điểm này, trong xây dựng chính sách quản trị rủi ro, PVN luôn quán triệt nguyên tắc xuyên suốt về sự bảo đảm phù hợp và thống nhất với các mục tiêu chiến lược của Tập đoàn và của ngành, phù hợp với bối cảnh và đặc điểm hoạt động.

Để có thể phát triển nhanh, bền vững, đồng bộ, hiệu quả, phù hợp với thể chế phát triển, PVN cần tiếp tục phát huy lợi thế ngành trong phát triển các ngành năng lượng mới, năng lượng tái tạo theo hướng tận dụng, khai thác tối đa hệ thống cơ sở vật chất, hạ tầng năng lượng, nguồn lực lao động sẵn có đồng thời phù hợp với các xu thế, các cam kết của Chính phủ về phát triển bền vững. PVN luôn đánh giá các kết quả hoạt động trong các thời kỳ, kịp thời nhận diện các rủi ro, thách thức và các lợi thế cùng những nguyên nhân khách quan và chủ quan để thiết lập và quản trị mục tiêu được hiệu quả, trong đó có công tác quản trị rủi ro với yêu cầu đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết và trước hết.

Về mặt quản trị, rủi ro gắn liền với mục tiêu, trước hết và quan trọng là mục tiêu chiến lược. Vì vậy, chiến lược quản trị rủi ro mang tính khách quan và tất yếu trong mục tiêu phát triển Tập đoàn Dầu khí Việt Nam trở thành tập đoàn công nghiệp năng lượng quốc gia, có vị thế trên trường quốc tế gắn với phát triển, nâng cao hiệu quả hoạt động trong các lĩnh vực truyền thống, tham gia chuỗi giá trị năng lượng mới, năng lượng tái tạo, thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo hiệu quả, tiên tiến. Quản trị rủi ro của PVN gắn liền với mục tiêu, chiến lược, kế hoạch hoạt động, sản xuất kinh doanh của PVN, qua đó nâng cao hiệu quả của hoạt động quản trị doanh nghiệp. PVN khẳng định QTRR phải xuất phát từ khâu xây dựng mục tiêu, chiến lược, kế hoạch phát triển chung và phải được thực hiện trên tất cả các lĩnh vực hoạt động, sản xuất kinh doanh của Tập đoàn.

Để định hướng và tạo cơ sở cho hoạt động quản trị rủi ro trong doanh nghiệp, PVN đã từng bước xây dựng và ban hành các văn bản pháp lý có liên quan. Trong Quyết định số 6825/QĐ-DKVN của HĐTV Tập đoàn phê duyệt và ban hành Quy chế quản trị Công ty mẹ - Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) ngày 29 tháng 11 năm 2019 đã quy định rõ chính sách và mục tiêu QTRR của PVN.

Tiếp theo, ngày 22 tháng 12 năm 2020, Tổng Giám đốc Tập đoàn đã phê duyệt và ban hành Quyết định số 6269/QĐ-DKVN Quy định về công tác quản lý rủi ro tại Công ty mẹ - Tập đoàn Dầu khí Việt Nam.

Các văn bản nói trên đã bước đầu nêu rõ trách nhiệm và nghĩa vụ của Ban Tổng Giám đốc, các Ban chuyên môn nghiệp vụ và bộ phận QLRR. Nhìn chung, quy định QTRR đã tách biệt vai trò trong công tác QTRR cho các đối tượng tương ứng như:

• Ban Tổng Giám đốc chịu trách nhiệm thiết kế, định hướng và chỉ đạo thực hiện công tác QTRR thông qua việc xác định mục tiêu chiến lược, ban hành các quy trình hỗ trợ, đánh giá và phê duyệt các phương án ứng phó rủi ro...
• Chủ sở hữu rủi ro (CBNV và các Ban/ Văn phòng) có trách nhiệm thực thi công tác QTRR ở cấp vận hành, nghiệp vụ;
• Bộ phận QLRR chịu trách nhiệm giám sát và tư vấn thực hiện công tác QTRR.

Mặc dù các nội dung do PVN ban hành còn có khoảng cách so với các thông lệ tốt như COSO, ISO 31000:2018; tuy nhiên chính sách, tầm nhìn và mục tiêu về QTRR là nhất quán, rõ ràng; bước đầu để hoạt động QTRR được triển khai có hệ thống.

Đến giai đoạn triển khai Đề án Quản trị rủi ro doanh nghiệp ERM, PVN đã xây dựng và ban hành các văn bản pháp lý mang tính hệ thống. Trong đó, PVN tiếp tục nhấn mạnh và khẳng định chính sách, tầm nhìn và các mục tiêu quản trị rủi ro của mình.

Quy chế quản trị rủi ro được ban hành đã cam kết mục đích QTRR của PVN nhằm tạo lập, thúc đẩy và bảo vệ các giá trị gắn liền với mục tiêu, chiến lược, kế hoạch hoạt động, sản xuất kinh doanh của PVN, bảo toàn và phát triển vốn của nhà nước. Hoạt động QTRR phải gắn liền với mục tiêu, chiến lược và tất cả các lĩnh vực hoạt động, sản xuất kinh doanh của Tập đoàn; gắn liền với nhiệm vụ và trách nhiệm của từng cán bộ, người lao động ở từng cấp; hoạt động QTRR cần được thực hiện thường xuyên, liên tục.

Ở bất kỳ doanh nghiệp nào, trong thực tế, quản trị rủi ro luôn có mặt và là một phần của quản trị doanh nghiệp, chỉ khác nhau ở mức độ trưởng thành. PVN nhấn mạnh QTRR là hoạt động dựa trên các yếu tố không chắc chắn, từ đó xác định bối cảnh, nhận diện trước các nguy cơ rủi ro tiềm ẩn trong quá trình thực hiện để đánh giá, đề xuất các giải pháp ứng phó cũng như nhận diện và nắm bắt các cơ hội.

Những năm vừa qua, lãnh đạo PVN đã quan tâm nhận diện các rủi ro mang tính chiến lược, xuất phát từ đặc điểm, bối cảnh và xu thế quốc tế để định hướng, chỉ đạo, lãnh đạo cũng như trong quản lý và điều hành các mặt hoạt động trên các lĩnh vực sản xuất kinh doanh của PVN. Có thể kể đến một số điểm nổi bật như chiến lược chuyển đổi số, chuyển dịch năng lượng, quản trị danh mục đầu tư cả trên ba cấp độ quản trị dự án, quản trị chương trình dự án và quản trị danh mục đầu tư bao gồm đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp. Đặc biệt để bổ sung các động lực mới và tạo nên giá trị gia tăng từ các động lực truyền thống, PVN thực hiện quản trị biến động với sự chú trọng đến các lĩnh vực, các dự án hình thành chuỗi giá trị, chuỗi liên kết trong hệ sinh thái doanh nghiệp dựa trên nền tảng số.

Cuộc “khủng hoảng kép” do tác động của đại dịch Covid-19 và giá dầu xuống thấp đã dẫn đến việc một số tập đoàn, công ty dầu khí lớn trên thế giới thu hẹp quy mô, tái cấu trúc, cắt giảm lương, sa thải công nhân... để giảm chi phí, trong đó có Shell, BP, Chevron... Chưa dừng lại, bất ổn địa chính trị, các cuộc xung đột làm gián đoạn chuỗi cung ứng, thị trường sụt giảm, lạm phát và biến động tỷ giá khiến nhiều doanh nghiệp thua lỗ, thậm chí phá sản.

Trước các “làn gió ngược” như vậy, lãnh đạo PVN đã tập trung yếu tố quản trị, trong đó có quản trị rủi ro. Nhờ đó, PVN đã duy trì tăng trưởng, bứt phá để lập các kỷ lục mới về doanh thu, lợi nhuận, nộp ngân sách nhà nước.

Một cách khái quát, có thể nói chính sách quản trị rủi ro của PVN vừa mang tính lịch sử vừa mang tính biện chứng. PVN thể hiện rõ quan điểm, nhấn mạnh việc xem xét rủi ro phải hướng đến tương lai, rủi ro có thể bao gồm cơ hội và nguy cơ. PVN luôn “đón nhận” các rủi ro một cách chủ động, coi rủi ro mang tính tất yếu. PVN ngoài việc quản lý rủi ro để ngăn ngừa, giảm thiểu tác động tiêu cực thì còn phải khai thác các yếu tố tích cực mang đến cơ hội cho sản xuất kinh doanh, tìm kiếm các động lực và giải pháp để tăng trưởng theo hướng phát triển bền vững.