[E-magazine 3] Chuyển dịch năng lượng của một số tập đoàn dầu khí

Được thành lập từ năm 1974, Petronas từ một doanh nghiệp dầu khí nhà nước thuộc sở hữu 100% của Chính phủ Malaysia đã phát triển thành một tập đoàn đa quốc gia lớn mạnh trong lĩnh vực năng lượng. Là một trong những doanh nghiệp đi đầu trong lĩnh vực năng lượng, Petronas cũng không nằm ngoài xu hướng chuyển dịch năng lượng.

Vào tháng 11 năm 2020, trên cơ sở cam kết của Chính phủ Malaysia về giảm khí thải nhà kính, Petronas trở thành công ty dầu khí đầu tiên tại Đông Nam Á tuyên bố tham gia chiến dịch chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải với mục tiêu năm 2050 phát thải ròng bằng 0. Lộ trình mà Petronas công bố cũng thể hiện tham vọng lớn: Mục tiêu đến năm 2024, mức phát thải tối đa là 49,5 triệu tấn CO₂ từ hoạt động kinh doanh tại Malaysia; phát thải khí methane trong lĩnh vực khí tự nhiên của Petronas trên toàn cầu giảm 50% vào năm 2025 và 70% vào năm 2030.

Một số điểm nổi bật trong kế hoạch chuyển dịch năng lượng của Petronas có thể kể đến:

• Triển khai công nghệ giảm phát thải trong lĩnh vực dầu khí: Petronas nhấn mạnh việc chuyển dịch năng lượng phải hài hòa giữa an ninh năng lượng, chi phí và sự bền vững. Petronas sẽ tập trung tiếp tục phát triển các nguồn tài nguyên dầu khí, kết hợp với các công nghệ giảm phát thải và loại bỏ các nhiên liệu phát thải carbon cao. Petronas tuyên bố ủng hộ sáng kiến không đốt thường xuyên đến năm 2030 (Zero Routine Flaring) của World Bank. Theo đó, Petronas cam kết sẽ cắt giảm đốt thường xuyên tại các mỏ dầu mới và chấm dứt đốt thường xuyên tại các mỏ hiện tại vào năm 2030.
• Chuyển dịch từ dầu sang khí: Công nghiệp khí chiếm 70% danh mục đầu tư của Petronas. Do khí đốt tự nhiên phát thải ít hơn than từ 40% đến 50%, Petronas coi khí đốt tự nhiên là năng lượng hóa thạch sạch nhất và lý tưởng cho chuyển dịch năng lượng, nhờ nguồn cung dồi dào và ngày càng có nhiều công nghệ tiên tiến giúp việc sử dụng và kinh doanh khí đốt tự nhiên an toàn hơn.
• Thu giữ và lưu trữ carbon (CCS): Petronas hợp tác với các đối tác trong lĩnh vực công nghệ để thu giữ và lưu trữ carbon tại các mỏ có hàm lượng CO₂ lớn, bắt đầu từ mỏ khí Kawasaki ở ngoài khơi vùng biển Sarawak, dự kiến sẽ bắt đầu bơm CO₂ vào 2026. Dự án CCS tại Kawasaki được kỳ vọng sẽ giảm 3,3 triệu tấn CO₂ thải ra qua quá trình đốt cháy mỗi năm và trở thành một trong các dự án CCS lớn nhất thế giới.
• Phát triển năng lượng sạch: Vào tháng 9 năm 2022, Petronas đã thành lập công ty con Gentari chuyên biệt về năng lượng sạch, bao gồm năng lượng tái tạo, hydrogen và giao thông xanh. Thông qua Gentari, Petronas thể hiện tham vọng đạt công suất 30 đến 40GW nguồn điện từ năng lượng tái tạo, sản xuất hydrogen sạch đạt 1,2 triệu tấn mỗi năm, đồng thời chiếm 10% thị phần giao thông xanh (dự kiến 25 nghìn điểm sạc xe trên khắp Châu Á - Thái Bình Dương) vào 2030.
• Phát triển nhiên liệu sinh học: Petronas bắt đầu tham gia vào thị trường nhiên liệu sinh học thông qua thử nghiệm đồng xử lý (co-processing) nhiên liệu sinh học để sản xuất nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) và dầu thực vật hydrogen hóa (HVO) tại các cơ sở hiện có của Petronas. Vào tháng 6 năm 2022, Petronas cung cấp SAF lần đầu tiên cho một chuyến bay của hãng hàng không Malaysia Airlines từ Amsterdam đi Kuala Lumpur, trên cơ sở hỗn hợp 38% dầu ăn với xăng máy bay truyền thống. Ngoài ra, Petronas sẽ tham gia nghiên cứu và cung cấp cho đội đua F1 Mercedes-AMG PETRONAS 100% nhiên liệu sinh học từ 2026.

China National Petroleum Corporation - CNPC là nhà cung cấp dầu khí lớn nhất Trung Quốc và là một trong các tập đoàn năng lượng lớn nhất thế giới, hoạt động đa lĩnh vực từ tìm kiếm - thăm dò - khai thác, lọc hóa dầu, dịch vụ dầu khí và tài chính. Vào năm 2020, ngay trước khi diễn ra COP26, Trung Quốc đưa ra cam kết về việc đưa lượng phát thải CO₂ về mức thấp nhất vào năm 2030 và đạt trung hòa carbon vào năm 2060.

Là một tập đoàn kinh tế nhà nước hàng đầu Trung Quốc, CNPC đóng vai trò quan trọng để hiện thực hóa cam kết nêu trên. Trong báo cáo cung cấp năng lượng bền vững năm 2020, sau cam kết của Chính phủ Trung Quốc trước thềm COP26, CNPC đặt mục tiêu đưa khí thải carbon về mức thấp nhất vào năm 2025; cung cấp năng lượng xanh, không carbon với tỉ trọng lớn hơn năng lượng hóa thạch vào năm 2035; và đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Với mục tiêu trên, CNPC lập phương án chuyển dịch xanh và giảm carbon với các điểm chính như sau:

• Đẩy mạnh lĩnh vực khí tự nhiên, các nguồn năng lượng xanh và carbon thấp, đồng thời bình ổn lĩnh vực dầu. CNPC đã và đang tăng cường thăm dò và phát triển khí tự nhiên, phát triển khí tự nhiên phi truyền thống như khí nén, đá phiến và khí methane trong than đá, đồng thời nhập khẩu khí tự nhiên ở nước ngoài để xây dựng nguồn cung năng lượng đa dạng. Đến cuối năm 2020, khí tự nhiên của CNPC đạt 128,45 tỷ mét khối. CNPC đặt mục tiêu đến năm 2025, công nghiệp khí sẽ chiếm 55% lĩnh vực dầu khí của CNPC.
• Tận dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên gió, mặt trời và địa nhiệt dồi dào, thúc đẩy sự phát triển của năng lượng gió, mặt trời, khí và hydrogen.
• Đẩy mạnh phát triển quy mô lớn và sử dụng toàn diện các nguồn nhiệt, góp phần đưa CNPC trở thành công ty năng lượng tổng hợp chuyên về dầu, khí, nhiệt, điện và hydrogen.
• Thúc đẩy kế hoạch hành động xanh và thực hiện tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và thay thế bằng năng lượng sạch, cắt giảm khí thải carbon; áp dụng các công nghệ CCUS để loại bỏ carbon; cung cấp năng lượng xanh và không carbon cho xã hội.

PetroChina, công ty con chủ chốt của CNPC trong lĩnh vực dầu khí, cũng đưa ra phương án tập trung phát triển các nguồn năng lượng sạch mà chủ yếu là khí tự nhiên trong Báo cáo năm 2021 về môi trường, xã hội và quản trị (Environmental, Social and Governance Report). 

PetroChina cũng theo xu hướng chuyển dịch từ dầu sang khí, nhấn mạnh khí tự nhiên là yếu tố quan trọng hàng đầu trong chuyển dịch năng lượng và là cầu nối để chuyển từ năng lượng hóa thạch sang năng lượng sạch. Ngoài ra, PetroChina còn phát triển các nguồn năng lượng mới bao gồm địa nhiệt, gió, mặt trời và hydrogen, với tổng mức đầu tư 2,18 tỷ NDT (tương đương khoảng 317 triệu USD) trong năm 2021. Tính đến cuối năm 2021, một số thành quả nổi bật có thể kể đến:

• 06 dự án địa nhiệt đi vào hoạt động tại Tân khu Hùng An và các khu vực lân cận như Đường Sơn, Sơn Đông... Tổng diện tích địa nhiệt lên đến 15,16 triệu m², thay thế cho 348.700 triệu tấn than và giảm 906.600 tấn CO₂ mỗi năm;
• Công suất điện gió và điện mặt trời tăng 240.000kW mỗi năm. 06 trạm chuyển mạch, 03 trạm năng lượng tích hợp được thành lập và phát triển 117 trạm sạc khắp cả nước;
• Sản xuất hydrogen đạt 2,6 triệu tấn/năm, xây dựng 08 trạm sạc hydrogen ở Bắc Kinh, Trùng Khánh...

Tập đoàn Eni là một công ty năng lượng hoạt động đa lĩnh vực của Ý, từ thăm dò, phát triển khai thác, vận chuyển, lọc hóa dầu, sản xuất điện và phân phối sản phẩm lọc hóa dầu, phân phối điện. Hoạt động đa lĩnh vực cho phép công ty tạo ra sức mạnh tổng hợp trong hoạt động và tối ưu chi phí, đồng thời nắm bắt được các cơ hội mới. Trong thời kỳ giá dầu giảm kéo dài, dư thừa công suất lọc dầu và áp lực cạnh tranh, Tập đoàn Eni đã thực hiện tái cơ cấu các lĩnh vực hoạt động chính của mình để thích ứng với môi trường kinh doanh mới. Tập đoàn Eni đã bắt đầu tham gia vào chiến lược phát thải ròng bằng 0 thông qua việc nghiên cứu đổi mới, hợp tác với các nước phát triển để thúc đẩy tiếp cận nguồn năng lượng sạch theo cách hiệu quả và bền vững.

Hiện tại, để đảm bảo hoạt động bền vững cũng như đáp ứng các chính sách ngày càng khắt khe về môi trường, Tập đoàn Eni đã đặt tham vọng trở thành tập đoàn hàng đầu trong lĩnh vực năng lượng xanh và đạt mục tiêu “không carbon” vào năm 2050. Chiến lược của Tập đoàn Eni hướng tới đặt bước đi nền tảng phát triển trong vòng 30 năm tới (đến năm 2050), kết hợp các mục tiêu phát triển liên tục trong một thị trường năng lượng thay đổi nhanh chóng và giảm đáng kể lượng khí thải carbon. 

Trong bối cảnh ngành năng lượng toàn cầu phải đối đầu với vấn đề giảm phát thải CO₂ và hướng tới một nền nhiên liệu sạch và bền vững, Tập đoàn Eni là một trong những đơn vị tiên phong của ngành dầu khí đã nhận thức được các thách thức và tiềm năng của lĩnh vực năng lượng, trên cơ sở đó xây dựng được chiến lược dựa trên nền tảng của sự chuyển tiếp từ năng lượng hóa thạch truyền thống sang năng lượng sạch, tái tạo và tạo ra giá trị của riêng mình. 

Các hoạt động của Tập đoàn Eni, từ khâu thượng nguồn đến các khâu trung, hạ nguồn, đều tập trung vào các mục tiêu nâng cao hiệu quả tài chính, thích ứng với thị trường biến đổi nhanh chóng và giảm phát thải, cụ thể như sau:

• Thăm dò và khai thác: Tập đoàn Eni đặt mục tiêu tăng trưởng khai thác dầu khí với tốc độ hàng năm là 3,5% đến năm 2025, sau đó giảm linh hoạt chủ yếu đối với dầu thô. Sản lượng khí khai thác vào năm 2050 sẽ chiếm khoảng 85% tổng sản lượng dầu khí của Tập đoàn. Chiến lược giảm khai thác dầu phù hợp với chiến lược giảm CO₂ của Tập đoàn Eni và phù hợp với xu hướng nhu cầu dầu thô giảm trong tương lai.
• Sản xuất khí bền vững: Là một trong những hoạt động chính trong tương lai của Tập đoàn Eni. Tập đoàn đã xác lập mục tiêu bảo tồn rừng và triển khai các dự án thu gom và lưu trữ CO₂ để đạt trên 40 triệu tấn CO₂/năm vào năm 2050. Sản xuất điện từ khí kết hợp với các dự án thu và lưu trữ CO₂ đóng vai trò bổ sung cho năng lượng tái tạo.
• Năng lượng tái tạo: Đây là lĩnh vực được Tập đoàn Eni chú trọng phát triển. Tập đoàn đặt mục tiêu tăng trưởng lên hơn 55 GW vào năm 2050, phát triển chủ yếu ở các nước thuộc khu vực OECD.
• Lọc dầu: Chuyển đổi dần các nhà máy lọc dầu truyền thống của Tập đoàn Eni ở Ý theo hướng tập trung vào các công nghệ mới để sản xuất các sản phẩm không carbon thông qua hoạt động tái chế chất thải và sử dụng các nguồn nguyên liệu sinh học. Tập đoàn đặt mục tiêu tăng công suất lọc dầu sinh học lên 5 triệu tấn/năm, trong đó không sử dụng nguyên liệu dầu cọ từ năm 2023 (07 năm trước thời hạn yêu cầu của EU).
• Thị trường: Tập đoàn Eni thực hiện cải hoán từ trạm xăng dầu truyền thống sang trạm dịch vụ bán hàng, chỉ phân phối các loại nhiên liệu bền vững thế hệ mới và cung cấp các loại hình dịch vụ có tính khác biệt.
• Hóa chất: Chuyển đổi dần các nhà máy hiện tại để sản xuất nhiều loại sản phẩm đặc trưng hơn, tăng cường sử dụng các công nghệ sản xuất nhựa sinh học và tái chế các loại nhựa thải.
• Phát thải carbon (carbon footprint): Tập đoàn Eni đã phát triển các phương pháp độc lập để xác định lượng phát thải carbon và được đánh giá bởi bên thứ ba nhằm đo lường toàn diện lượng khí thải trong các hoạt động của mình. Trên cơ sở đó, Tập đoàn đã đã đưa ra mục tiêu giảm 80% lượng khí thải tuyệt đối vào năm 2050 (cao hơn ngưỡng 70% được IEA chỉ ra trong kịch bản phát triển bền vững về mức giảm phát thải phù hợp với Thỏa thuận Paris) và giảm 55% về cường độ phát thải.

BP là một trong những công ty dầu khí hàng đầu trên thế giới với kinh nghiệm trên 100 năm hoạt động trong lĩnh vực dầu khí và năng lượng nói chung. Lịch sử hoạt động của BP gắn liền với các giai đoạn chuyển dịch năng lượng từ than đá sang dầu, từ dầu sang khí và từ các dạng năng lượng truyền thống sang các dạng năng lượng tái tạo, thân thiện với môi trường. Trong năm 2020, Tập đoàn BP đã công bố chính sách cải tổ công ty thành một tập đoàn năng lượng hoạt động đa lĩnh vực với mục tiêu đạt “không carbon” vào năm 2050. Chiến lược của công ty xoay quanh các định hướng thu hẹp hoạt động trong lĩnh vực năng lượng hóa thạch, đẩy mạnh phát triển khí và tăng đầu tư vào năng lượng tái tạo. BP đã đưa ra lộ trình với một số mục tiêu và kế hoạch cụ thể để đạt được mục tiêu nói trên như sau:

• Giảm 40% sản lượng khai thác dầu khí vào năm 2030 và ngừng mở rộng hoạt động khai thác dầu khí truyền thống.
• Tăng đầu tư vào lĩnh vực phát thải carbon thấp gấp 8 lần vào năm 2025 và gấp 10 lần vào năm 2030, đặc biệt là các công nghệ về năng lượng tái tạo, hydrogen xanh và thu hồi, lưu trữ CO₂.
• Phát triển năng lượng tái tạo đạt 50 GW và nhiên liệu sinh học đạt trên 100.000 thùng/ngày vào năm 2030.
• Phát triển hydrogen hướng đến chiếm 10% thị phần cốt lõi của BP.
• Tăng cường hợp tác để phát triển các công nghệ mới ứng dụng cho hoạt động phát thải carbon thấp.
• Công suất lọc dầu hướng đến giảm 30% vào năm 2030.
• Giảm 30-35% lượng phát thải từ hoạt động của BP, trong đó các hoạt động khai thác dầu khí giảm phát thải 35 - 40%.
• Phát triển tăng gấp 10 lần hệ thống trạm nạp xe điện.
• Phát triển đổi mới sáng tạo và tận dụng cách mạng 4.0 để thúc đẩy quá trình giảm phát thải carbon của BP.

Shell là một trong những công ty dầu khí hoạt động lâu đời nhất trên thế giới với hơn 100 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực dầu khí và năng lượng, xuất phát là tập đoàn dầu khí của Hà Lan. Tương tự như Eni và BP, Shell đã cải tổ và tái cấu trúc để trở thành một tập đoàn năng lượng hoạt động đa lĩnh vực. Trong năm 2021, Shell đã công bố mục tiêu đạt “không carbon” vào năm 2050. Shell đã công bố lộ trình với hàng loạt mục tiêu nhằm hướng đến “xanh hóa” toàn bộ hoạt động của mình và dẫn đầu toàn cầu trong hoạt động năng lượng tái tạo và nhiên liệu sinh học. Một số đặc điểm chính trong chiến lược hướng đến “không carbon” của Shell như sau:

• Giảm dần sản lượng khai thác dầu từ năm 2019 với tốc độ 1-2%/năm, đồng thời tăng dần tỷ trọng khai thác khí, hướng đến đạt 55% vào năm 2030.
• Duy trì cường độ phát thải methane trong hoạt động khai thác dầu khí ở mức dưới 0,2% vào năm 2025, ngừng hoạt động đốt bỏ khí đồng hành trong hoạt động khai thác dầu khí vào năm 2030 và tăng thêm công suất thu hồi, lưu giữ 25 triệu tấn carbon/năm vào năm 2035.
• Phát triển đạt 500.000 trạm nạp cho xe điện vào năm 2025 và 2,5 triệu trạm nạp vào năm 2030.
• Tiếp tục tăng trưởng và mở rộng hệ thống sản xuất và phân phối nhiên liệu sinh học, hướng đến chiếm 3% thị trường bioethanol toàn cầu.
• Tăng gấp đôi sản lượng điện, hướng đến đạt 560TW/năm để cung cấp cho trên 15 triệu khách hàng trên toàn thế giới.
• Phát triển sản xuất và các điểm phân phối (hub) hydrogen xanh.
• Tăng cường và giữ vững vị trí dẫn đầu về sản lượng và thị phần LNG trên thế giới, hướng đến đạt trên 7 triệu tấn/năm vào năm 2025.
• Trong lĩnh vực chế biến dầu khí, giảm 55% sản lượng lọc dầu vào năm 2030 và chuyển dần sang sản xuất các sản phẩm hóa dầu có giá trị cao, đồng thời tăng cường hoạt động tái chế, hướng đến đạt công suất chế biến 1 triệu tấn nhựa thải/năm.