[E-magazine 3] Tích hợp quản trị rủi ro trong quản trị doanh nghiệp nhằm phát triển bền vững

Trong bối cảnh yêu cầu phát triển bền vững ngày càng trở thành chuẩn mực toàn cầu, Petrovietnam đã chủ động tích hợp quản trị rủi ro vào hệ thống quản trị doanh nghiệp như một trụ cột chiến lược. Bài viết làm rõ cách Petrovietnam triển khai khung quản trị rủi ro ESG đồng bộ, gắn với hệ sinh thái quản trị hiện hữu, từ nhận diện, đo lường đến giám sát và báo cáo rủi ro. Không chỉ nhằm kiểm soát các yếu tố bất định, việc tích hợp này còn giúp Tập đoàn tạo dựng giá trị, nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng cường trách nhiệm giải trình, qua đó củng cố nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn.

Nội dung bài viết được trích dẫn từ cuốn sách Tập đoàn Dầu khí Việt Nam - Quản trị rủi ro do TS. Lê Mạnh Hùng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Công Thương, nguyên Bí thư Đảng ủy, nguyên Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (trước đây là Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, Petrovietnam) làm Chủ biên tiếp cận vấn đề này từ cả chiều sâu lý luận và thực tiễn triển khai, đặc biệt thông qua trường hợp của Petrovietnam.

* Các tiêu đề do Ban Biên tập đặt lại nhằm phù hợp với nội dung giới thiệu.

Quản trị rủi ro là yếu tố quan trọng cho phát triển bền vững. Quản trị rủi ro cung cấp một cách nhìn toàn diện, nhất quán về rủi ro và tạo ra giá trị thông qua việc góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh. Quản trị rủi ro hiện nay đã được coi là một công cụ quan trọng trong quản trị hiệu quả và quản trị phát triển bền vững.

Petrovietnam (PVN) là một trong số tập đoàn Nhà nước và doanh nghiệp tư nhân lớn đã bắt đầu triển khai công tác quản trị rủi ro thông qua việc sử dụng các dịch vụ của các đơn vị tư vấn chuyên nghiệp. Về lợi ích đem lại, việc triển khai thành công khung quản trị rủi ro tại PVN sẽ giúp tạo dựng được một công cụ quản trị doanh nghiệp hiệu quả vừa tạo thêm giá trị mới, vừa bảo toàn giá trị cho PVN.

Khi tuân thủ các nguyên tắc quản trị tốt và các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả sẽ tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững của PVN, góp phần nâng cao sức ảnh hưởng mạnh mẽ của PVN tới phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, tới toàn bộ chuỗi giá trị năng lượng tại Việt Nam.

Có thể nói, vấn đề ESG phát sinh xuyên suốt chuỗi giá trị của ngành dầu khí nói chung và trong hoạt động sản xuất kinh doanh của PVN nói riêng.

Các yếu tố ESG trong ngành dầu khí. (Trích sách Tập đoàn Dầu khí Việt Nam - Quản trị rủi ro)

Để quản lý rủi ro hiệu quả, góp phần bảo đảm cho PVN phát triển bền vững, PVN đã xác định mục tiêu Quản trị rủi ro ESG và tích hợp Quản trị rủi ro ESG vào Khung quản trị rủi ro doanh nghiệp hiện có của PVN. Khung Quản trị rủi ro ESG sẽ là một phần và được tích hợp vào hệ sinh thái của PVN, hỗ trợ việc đáp ứng yêu cầu ESG của các cơ quan chức năng và các bên liên quan. Đồng thời thu thập, quản lý và sử dụng dữ liệu Quản trị rủi ro ESG để đánh giá và quản trị rủi ro ESG tại PVN cũng như hỗ trợ xây dựng và công bố các cam kết về Quản trị rủi ro ESG của PVN.

Khung Quản trị rủi ro ESG của PVN xây dựng phải phù hợp với bối cảnh hoạt động, đặc điểm sản xuất kinh doanh của PVN. Sản phẩm phải phù hợp với yêu cầu quản lý điều hành và có khả năng thực hiện trên thực tế. Khung Quản trị rủi ro ESG của PVN được xây dựng theo hướng thuận tiện cho việc phát triển và áp dụng giải pháp số, được tích hợp đồng bộ với các nền tảng số trong hệ sinh thái quản trị doanh nghiệp của PVN; đặc biệt là Khung Quản trị rủi ro ERM, Khung Quản trị rủi ro tuân thủ.

Khung Quản trị rủi ro ESG của PVN được xây dựng đồng bộ, thống nhất, thông suốt trong Tập đoàn, được thiết kế khả thi và đưa vào hoạt động hiệu quả, giúp PVN chủ động quản lý và kiểm soát rủi ro ESG trong quá trình thực hiện chiến lược và các mục tiêu đề ra.

Để phục vụ quản trị doanh nghiệp, Khung Quản trị rủi ro ESG xây dựng cơ sở dữ liệu có liên quan về Quản trị rủi ro ESG, được tích hợp cho phép thu thập, tính toán và đánh giá các chỉ số rủi ro ESG chính, từ đó tạo nền tảng để hỗ trợ giám sát và phục vụ cho báo cáo rủi ro ESG tại các cấp và với các bên liên quan khi cần thiết. PVN hướng đến khung quản trị rủi ro ESG khả thi với các mục tiêu, yêu cầu tiêu chuẩn cho các sáng kiến và đáp ứng trách nhiệm giải trình về ESG cũng như phương pháp, chỉ số đo lường các rủi ro liên quan đến ESG.

Cán bộ, công nhân viên Petrovietnam trồng cây xanh, góp phần thiết thực bảo vệ môi trường, chống lại tác động của thiên tai.

Một yêu cầu quan trọng là tích hợp khuôn khổ ESG vào các lĩnh vực như chiến lược đơn vị kinh doanh, quản lý rủi ro, giám sát của bên thứ ba và trách nhiệm giải trình của các tuyến quản trị. Theo đó, Khung Quản trị rủi ro ESG phải bao gồm các thành tố sau:

Tổng quan về phân loại rủi ro ESG, nhận diện các loại rủi ro ESG; các sự kiện rủi ro ESG có khả năng xảy ra theo các lĩnh vực trong phạm vi của PVN và sẽ tiếp tục cập nhật, phát triển. Đánh giá rủi ro ESG nhằm bảo đảm cách tiếp cận dựa trên rủi ro đối với hoạt động quản lý rủi ro ESG tại PVN.
Nguyên tắc, phương pháp và quy trình phân tích lỗ hổng liên quan đến Quản trị rủi ro ESG, đề xuất cập nhật, sửa đổi chính sách, các quy định, quy trình có liên quan khi cần thiết để phản ánh những thay đổi về rủi ro, môi trường hoạt động hoặc hoạt động mới nổi.
Thiết lập các giới hạn và danh mục rủi ro ESG theo từng lĩnh vực, loại rủi ro liên quan, bao gồm thước đo, chỉ số cảnh báo rủi ro cả định tính và định lượng. Xây dựng thang điểm, đề xuất các kỹ thuật nhận diện, phân tích, đánh giá rủi ro về ESG phù hợp với từng lĩnh vực, các quy định, khung quản trị rủi ro của PVN, thông lệ tốt quốc tế.
Xác định, đánh giá và thiết kế các báo cáo về tác động do quá trình chuyển đổi ESG. Xây dựng và tham vấn ban hành với hình thức phù hợp về các quy định quản lý rủi ro ESG. Xây dựng các quy trình quản lý rủi ro ESG.
Xây dựng sổ tay quản trị rủi ro ESG bao gồm các nội dung tổng quan, chính sách, cơ sở pháp lý, các khái niệm, xu hướng, trình bày chi tiết các quy trình, các bước tác nghiệp có liên quan trong nhận diện, đánh giá, ứng phó, theo dõi rủi ro ESG; các hướng dẫn kiểm tra công tác quản lý rủi ro ESG; các ví dụ, tình huống minh họa cụ thể...

Để triển khai, đề án sẽ xây dựng, cập nhật và đánh giá các kỳ vọng, yêu cầu pháp lý, các cam kết về ESG với danh mục rủi ro ESG trong bối cảnh sản xuất kinh doanh của PVN. Các danh mục rủi ro ESG chính sẽ được nhận diện, phân tích, đánh giá, các giải pháp ứng phó rủi ro khả thi, được tích hợp và bảo đảm tránh bị thiếu cũng như tránh trùng lặp.

Cuốn sách Tập đoàn Dầu khí Việt Nam - Quản trị rủi ro không chỉ cung cấp một khung khái niệm hay bộ công cụ quản lý, mà còn gợi mở một tư duy quản trị hiện đại: xem rủi ro như một phần tất yếu của chiến lược phát triển. Với cấu trúc 5 chương chặt chẽ, từ nền tảng lý luận, khung chính sách đến thực tiễn triển khai tại Petrovietnam, cuốn sách cho thấy quản trị rủi ro không phải là “lá chắn thụ động” để né tránh tổn thất, mà là “hệ điều hành” giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả trong môi trường đầy bất định.

Ở cấp độ sâu hơn, quản trị rủi ro chính là năng lực nhận diện giới hạn, kiểm soát biến động và chuyển hóa bất định thành cơ hội. Một doanh nghiệp có thể tăng trưởng nhanh nhờ thị trường thuận lợi, nhưng chỉ có thể trường tồn khi biết kiểm soát rủi ro một cách có hệ thống, nhất quán và gắn với chiến lược dài hạn. Những tổ chức thiếu năng lực này thường chỉ nhận ra rủi ro khi hậu quả đã xảy ra; ngược lại, các doanh nghiệp trưởng thành coi quản trị rủi ro là nền tảng cho mọi quyết định – từ đầu tư, vận hành đến đổi mới sáng tạo.

Thực tiễn tại Tập đoàn Dầu khí Việt Nam là một minh chứng rõ nét. Trong bối cảnh ngành năng lượng biến động mạnh, việc xây dựng và vận hành hiệu quả hệ thống quản trị rủi ro đã góp phần quan trọng giúp Tập đoàn tối ưu hiệu quả và bứt phá về tăng trưởng. Năm 2025, doanh thu vượt mốc 1,1 triệu tỷ đồng, đóng góp ngân sách gần 166 nghìn tỷ đồng, nhiều chỉ tiêu hoàn thành sớm so với kế hoạch 5 năm. Những con số này không chỉ phản ánh năng lực kinh doanh, mà còn cho thấy vai trò cốt lõi của quản trị rủi ro trong việc bảo vệ giá trị, củng cố niềm tin và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững, lâu dài của tập đoàn.