[eMagazine] Đưa sầu riêng Đắk Lắk vươn ra thế giới

Sau sáp nhập, Đắk Lắk không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn trở thành địa phương có quy mô dân số lớn với hơn 3,3 triệu người, 45 dân tộc cùng sinh sống và 81/102 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trên vùng đất ấy, sầu riêng đang vươn lên trở thành ngành hàng nông nghiệp chủ lực, góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế tại nhiều địa phương miền núi.

Phát huy lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng cùng quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, Đắk Lắk đã xây dựng vùng nguyên liệu sầu riêng lớn nhất cả nước. Với gần 44.900 ha, chiếm 21,7% diện tích sầu riêng toàn quốc và kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 1,1 tỷ USD trong năm 2025, loại cây trồng này đang trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của kinh tế địa phương.

Đằng sau những con số ấn tượng ấy là sự thay đổi rõ nét ở nhiều vùng quê Tây Nguyên, nơi cây sầu riêng đang góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và mở ra hướng phát triển bền vững cho hàng chục nghìn hộ nông dân. Đặc biệt, tại các vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống như Krông Pắc, Buôn Hồ, Ea Knuếc..., sầu riêng không chỉ là cây trồng chủ lực mà còn trở thành "đòn bẩy" để chuyển đổi phương thức sản xuất, từng bước hình thành nền nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn.

Không còn dừng lại ở việc trồng và bán sản phẩm thô, nhiều địa phương ở Đắk Lắk đang từng bước xây dựng chuỗi giá trị sầu riêng từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ, giúp nâng cao giá trị nông sản và tăng thu nhập cho người dân. Song song với đó, ngành du lịch cũng bắt đầu khai thác những vườn sầu riêng như một sản phẩm du lịch nông nghiệp đặc sắc, góp phần đa dạng hóa nguồn thu, lan tỏa giá trị văn hóa bản địa và tạo thêm sinh kế cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Để chuỗi giá trị ấy phát triển bền vững, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với người trồng sầu riêng. Nếu trước đây việc chăm sóc cây trồng chủ yếu dựa vào kinh nghiệm thì nay, nhiều hợp tác xã và nông hộ đã từng bước áp dụng công nghệ trong quản lý vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và sản xuất theo tiêu chuẩn xuất khẩu.

Điển hình là Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp sạch Krông Pắc, nơi mỗi cây sầu riêng đều được gắn mã QR để quản lý toàn bộ quá trình sinh trưởng, từ giống cây, quy trình chăm sóc đến các tiêu chuẩn chất lượng đã được chứng nhận. Hợp tác xã cũng mạnh dạn ứng dụng thiết bị đo dinh dưỡng đất và hệ thống nông nghiệp thông minh nhằm theo dõi chính xác các chỉ số về độ ẩm, pH và dinh dưỡng của đất.

Nhờ ứng dụng khoa học công nghệ, người trồng sầu riêng có thể đưa ra quyết định chăm sóc dựa trên dữ liệu thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm. Điều này không chỉ góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị xuất khẩu của sản phẩm mà còn từng bước thay đổi tư duy sản xuất, tạo nền tảng để người dân, trong đó có nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị sầu riêng theo hướng hiện đại và bền vững.

Trước đây, việc quảng bá nông sản chủ yếu dừng lại ở các hội chợ, hội nghị xúc tiến thương mại thì nay, Đắk Lắk lựa chọn một cách tiếp cận mới: xây dựng một lễ hội để kể câu chuyện về cả một ngành hàng. Lần đầu tiên, cây sầu riêng không chỉ được tôn vinh như một loại trái cây đặc sản mà còn được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế, thương mại, đầu tư và du lịch.

Từ ngày 15/8 đến 2/9/2026, tỉnh Đắk Lắk sẽ tổ chức Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026 với chủ đề "Sầu riêng Đắk Lắk - Kết nối vươn xa".

Để lan tỏa thông tin về sự kiện và thu hút sự quan tâm của người dân, doanh nghiệp, nhà đầu tư cũng như du khách, tỉnh Đắk Lắk đã chủ động triển khai hoạt động truyền thông từ rất sớm. Trước thềm lễ hội, địa phương đã tổ chức họp báo tại Hà Nội nhằm giới thiệu chuỗi hoạt động đến các cơ quan báo chí khu vực phía Bắc, đồng thời tiếp tục tổ chức họp báo tại Đắk Lắk vào ngày 5/8 với sự tham gia của đông đảo cơ quan thông tấn, báo chí trong và ngoài tỉnh. Việc tổ chức họp báo tại hai địa điểm cho thấy quyết tâm của Đắk Lắk trong việc mở rộng sức lan tỏa của Lễ hội Sầu riêng năm 2026, đưa hình ảnh, thương hiệu sầu riêng và tiềm năng phát triển của địa phương đến gần hơn với thị trường trong nước và quốc tế.

Phát biểu tại Họp báo thông tin về công tác chuẩn bị và chuỗi hoạt động của Lễ hội diễn ra ngày 5/8 tại Đắk Lắk, ông Đào Mỹ - Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, đây là lần đầu tiên Đắk Lắk tổ chức Lễ hội Sầu riêng quy mô cấp tỉnh nhằm tôn vinh người nông dân, doanh nghiệp và các chủ thể trong chuỗi giá trị ngành hàng; đồng thời quảng bá hình ảnh vùng đất, con người, tiềm năng du lịch và thu hút đầu tư. Ban Tổ chức kỳ vọng lễ hội sẽ trở thành sự kiện thường niên, góp phần phát triển ngành hàng sầu riêng theo hướng hiện đại, bền vững.

"Tỉnh Đắk Lắk mong muốn thông điệp của Lễ hội sẽ tiếp tục được lan tỏa mạnh mẽ đến đông đảo Nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, các nhà đầu tư và bạn bè quốc tế. Đó là hình ảnh một Đắk Lắk năng động, hội nhập, giàu bản sắc, một địa phương có tiềm năng lớn về nông nghiệp, du lịch và thương mại; đồng thời khẳng định thương hiệu Sầu riêng Đắk Lắk là ngành hàng có chất lượng, giá trị và khả năng cạnh tranh ngày càng cao trên thị trường trong nước và quốc tế", Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk cho hay.

Lễ hội dự kiến thu hút khoảng 300.000 lượt du khách, đồng thời tăng lượng khách lưu trú thông qua chuỗi hoạt động văn hóa, du lịch, thương mại và trải nghiệm diễn ra liên tục trong thời gian tổ chức.

Trong khuôn khổ lễ hội sẽ diễn ra 17 hoạt động lớn, từ triển lãm chuyên ngành, diễn đàn kết nối sản xuất - tiêu thụ, hội nghị xúc tiến đầu tư đến các hoạt động trải nghiệm văn hóa, du lịch và thương mại điện tử. Đây là cách địa phương từng bước hình thành một hệ sinh thái phát triển ngành hàng, nơi người nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến, đơn vị logistics và nhà phân phối cùng tham gia vào một chuỗi giá trị thống nhất.

Song hành với hoạt động xúc tiến thương mại là chiến lược phát triển du lịch nông nghiệp. Khác với những lễ hội trái cây truyền thống chỉ tập trung vào quảng bá sản phẩm, Đắk Lắk lựa chọn cách khai thác những giá trị văn hóa bản địa để nâng tầm trải nghiệm cho du khách.

Tại xã Ea Knuếc - một trong những địa phương trọng điểm của Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026 - sẽ diễn ra chuỗi hoạt động từ ngày 15/8 đến 3/9 nhằm quảng bá thương hiệu sầu riêng gắn với chuyển đổi số và bảo tồn bản sắc văn hóa địa phương. Bên cạnh chương trình khai mạc "Ea Knuếc vào mùa", Phiên chợ Sầu riêng và sản phẩm OCOP, địa phương còn phát triển mô hình du lịch trải nghiệm tại các vườn sầu riêng đạt tiêu chuẩn, kết hợp tham quan, thưởng thức sản phẩm tại vườn. Song song đó, địa phương cũng triển khai các hoạt động chuyển đổi số như xây dựng điểm check-in và bán sầu riêng trực tuyến thông qua KOL, KOC, góp phần mở rộng kênh quảng bá và tiêu thụ sản phẩm.

Bà Trần Thị Vân, Phó Chủ tịch UBND xã Ea Knuếc cho biết: "Lễ hội sầu riêng là cơ hội lớn để địa phương giới thiệu tiềm năng, thế mạnh của vùng trồng sầu riêng. Chúng tôi đã xây dựng kế hoạch chi tiết, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và người dân nhằm bảo đảm các điều kiện tốt nhất để hưởng ứng và tham gia các chuỗi hoạt động trong lễ hội. Đây không chỉ là dịp quảng bá sản phẩm nông nghiệp chủ lực mà còn mở ra cơ hội để địa phương từng bước định vị thương hiệu, phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng bền vững, gắn với du lịch trải nghiệm".

Để đưa sầu riêng phát triển bền vững và chinh phục những thị trường xuất khẩu khó tính, cùng với việc mở rộng vùng nguyên liệu và đẩy mạnh xúc tiến thương mại, Đắk Lắk đang tập trung hoàn thiện cơ chế quản lý đối với toàn bộ chuỗi ngành hàng.

Mới đây, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đắk Lắk đã ban hành Công văn số 1325-CV/TU về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động sản xuất, thu hoạch, thu mua, sơ chế, chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng trên địa bàn tỉnh.

Theo đánh giá của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, sầu riêng hiện là một trong những ngành hàng chủ lực của tỉnh, có giá trị kinh tế cao và đóng góp quan trọng vào tăng trưởng GRDP cũng như kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của ngành hàng cũng đặt ra nhiều thách thức. Công tác quản lý chuỗi sản xuất vẫn còn một số bất cập, ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu và mục tiêu phát triển bền vững trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng nâng cao yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng và tính minh bạch của sản phẩm.

Từ thực tế đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu Đảng ủy UBND tỉnh lãnh đạo UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tăng cường quản lý nhà nước đối với toàn bộ chuỗi ngành hàng sầu riêng. Trọng tâm là khẩn trương rà soát, đánh giá toàn bộ mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói đã được cấp; kiên quyết xử lý các hành vi mua bán, cho thuê, cho mượn hoặc sử dụng trái phép mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói cũng như các hành vi gian lận hồ sơ truy xuất nguồn gốc.

Cùng với đó, tỉnh chỉ đạo xây dựng và ban hành Quy chế phối hợp liên ngành giữa các cơ quan quản lý trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, công thương, công an, hải quan, thuế và chính quyền địa phương nhằm thống nhất công tác quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Việc chia sẻ dữ liệu, kiểm tra, giám sát, truy xuất nguồn gốc và xử lý vi phạm sẽ được thực hiện đồng bộ hơn. Đồng thời, Đắk Lắk cũng đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung về vùng trồng, sản lượng, truy xuất nguồn gốc để nâng cao hiệu quả quản lý, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu.

Không chỉ chú trọng khâu quản lý, địa phương còn hướng đến xây dựng chuỗi giá trị bền vững cho ngành hàng sầu riêng. Theo đó, UBND tỉnh được giao chủ động xây dựng phương án tổ chức thu hoạch, thu mua, bảo quản và tiêu thụ trong mùa vụ; thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất. Mục tiêu là hạn chế tối đa tình trạng ùn ứ hàng hóa, ép giá, tranh mua, tranh bán, xây dựng kho bãi trái phép, qua đó bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, đồng thời tăng cường quản lý hoạt động thu mua, kinh doanh sầu riêng trên địa bàn.

Đây cũng là bước đi quan trọng để Đắk Lắk từng bước chuẩn hóa toàn bộ chuỗi giá trị ngành hàng, từ vùng nguyên liệu đến chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu. Khi chất lượng sản phẩm được kiểm soát chặt chẽ, truy xuất nguồn gốc minh bạch và chuỗi liên kết được vận hành hiệu quả, thương hiệu sầu riêng Đắk Lắk sẽ có thêm nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh, chinh phục những thị trường khó tính và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.

Hành trình đưa sầu riêng Đắk Lắk vươn ra thế giới vì thế không chỉ được đo bằng kim ngạch xuất khẩu hay quy mô vùng trồng, mà còn ở khả năng xây dựng một ngành hàng phát triển bền vững, tạo giá trị gia tăng cho toàn chuỗi sản xuất. Đây cũng là tiền đề để cây sầu riêng tiếp tục trở thành động lực phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.