Mành trúc Tân Thông Hội: Làng nghề tồn tại gần nửa thế kỷ ở Sài Gòn

Nghề mành trúc có từ trước năm 1970, các cơ sở sản xuất tập trung ở xã Tân Thông Hội và Phước Vĩnh An, Tân Phú Trung

Từ lâu, mành trúc đã trở thành vật dụng quen thuộc trong không gian nhà truyền thống của người Việt, thường được dùng để che cửa, ngăn phòng hay làm vật trang trí trong nhà. Không chỉ mang giá trị sử dụng, những tấm mành còn gắn với nét thẩm mỹ mộc mạc của kiến trúc truyền thống. Đến nay, sản phẩm thủ công này không chỉ được ưa chuộng trong nước mà còn được xuất khẩu và đón nhận tại nhiều quốc gia trên thế giới

Trúc dùng để làm mành chủ yếu được nhập từ Tây Ninh. Những nhánh trúc tròn, đều sẽ được cạo sạch lớp lụa bên ngoài rồi cắt thành từng đoạn nhỏ dài khoảng 6 cm. Sau đó, trúc được ngâm với nước bồ hòn để chống mối mọt trước khi mang đi phơi qua hai nắng hoặc sấy khô

Sau khi được phơi khô, những ống trúc nhỏ sẽ được xâu lại thành từng dây bằng sợi kẽm rồi khâu kết nối để tạo thành tấm mành

Ông Phong, một người thợ trong xưởng, cho biết công đoạn xâu những ống trúc thành mành không quá phức tạp nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn và đều tay. Công việc này thường được giao cho trẻ nhỏ hoặc những người trung niên, lớn tuổi trong vùng thực hiện. “Do nhu cầu thị trường ngày càng tăng, trong khi nhân lực tại xưởng không nhiều nên chúng tôi chủ yếu nhập các dây trúc đã được bà con xâu sẵn thay vì làm trực tiếp tại xưởng”, ông Phong chia sẻ

Để tạo nên các họa tiết và phối cảnh sinh động, người thợ phải phối nhiều loại sơn với nhau

Tranh mành trúc được thể hiện với nhiều chủ đề khác nhau tùy theo yêu cầu của khách hàng, từ phong cảnh, chân dung đến các hình ảnh mang đậm nét văn hóa truyền thống. Dù cách thực hiện khá thủ công và giản dị, những tấm mành sau khi hoàn thiện vẫn tạo nên những bức tranh tinh tế, sống động và giàu tính thẩm mỹ

Bên cạnh những tấm mành trúc rực rỡ sắc màu, xưởng còn sản xuất dòng mành tự nhiên với vẻ mộc mạc hơn. Vẫn là những ống trúc được xâu kết thành mành, nhưng thay vì sơn vẽ, người thợ chỉ phủ lên một lớp dầu bóng để bảo vệ bề mặt trúc rồi mang ra phơi khô trước khi hoàn thiện

Sau khi phơi khô, tấm mành sẽ được chà nhẵn phần trục ngang để bề mặt trở nên láng hơn. Người thợ sau đó quét thêm một lớp sơn có màu tương đồng với màu trúc nhằm tạo sự đồng đều cho toàn bộ sản phẩm

Các sản phẩm mành trúc tại làng nghề hiện nay chủ yếu được xuất khẩu sang thị trường châu Âu, Mỹ và Nhật Bản. Mỗi tấm mành có giá dao động trung bình từ 150.000 đến 300.000 đồng, tùy vào kích thước và mức độ hoàn thiện của sản phẩm

Mành trúc thường bán chạy vào dịp cuối năm và Tết Nguyên đán, khi nhu cầu trang trí nhà cửa, gian hàng và không gian mang phong cách truyền thống tăng cao

Mỗi tấm mành trúc gần như một tác phẩm nghệ thuật, nơi người thợ tự do sáng tạo qua những nét vẽ và gam màu khác nhau. Trên nền trúc mộc mạc, các chủ đề như phong cảnh, tĩnh vật hay hình ảnh con người hiện lên sống động qua đôi tay của người làm nghề