Một số hoạt động của Bộ Công Thương thực hiện đào tạo theo nhu cầu xã hội

1. Hệ thống các trường và công tác đào tạo trong các doanh nghiệp

Bộ Công Thương hiện đang quản lý 50 trường, trong đó có 1 trường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức, 5 trường đại học, 31 trường cao đẳng, 10 trường cao đẳng nghề, 2 trường trung cấp chuyên nghiệp, 1 trường trung cấp nghề. Hầu hết các trường thuộc Bộ Công Thương được thành lập trên cơ sở nâng cấp từ trường đào tạo nghề hoặc trung cấp chuyên nghiệp, do đó có nhiều kinh nghiệm và điều kiện thuận lợi cho việc đào tạo đa ngành, đa cấp. Các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng nghề, trung cấp nghề vừa đào tạo bậc học chính của mình, vừa đào tạo các bậc học thấp hơn, trong đó đào tạo nghề chiếm trên 60% so với qui mô đào tạo nói chung. Các ngành nghề đào tạo chủ yếu thuộc các lĩnh vực: cơ khí, điện, điện tử, tin học, luyện kim, hoá chất, khai thác khoáng sản, dầu khí, công nghiệp tiêu dùng, công nghiệp thực phẩm, quản trị kinh doanh, kế toán, du lịch, khách sạn, thương mại... Những ngành nghề này hoàn toàn phù hợp với nhu cầu sử dụng lao động của các doanh nghiệp thuộc ngành Công Thương.

Với sự phát triển về qui mô của các tập đoàn, các tổng công ty ngày càng lớn và tốc độ phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ thuộc nhiều lĩnh vực, các doanh nghiệp cả nước rất cần nguồn lao động có trình độ, có kỹ năng nghề nghiệp cao với số lượng lớn. Năm 2008, theo thống kê, số lao động đang làm việc tại các đơn vị thuộc Bộ Công Thương quản lý là gần 690 nghìn người. Một số tập đoàn và tổng công ty có số lao động rất lớn như: Tập đoàn Than - Khoáng sản VN: gần 123 nghìn, Tập đoàn Dệt May VN: gần 74 nghìn, Tập đoàn Điện lực VN: gần 93 nghìn, Tổng công ty Hóa chất VN: trên 26 nghìn, Tập đoàn Dầu khí quốc gia VN: hơn 28 nghìn, Tổng Công ty Xăng dầu VN: trên 16 nghìn người,...

Để chủ động đào tạo nguồn nhân lực, một số tập đoàn và tổng công ty đã đầu tư phát triển các cơ sở đào tạo. Tính đến nay, Bộ Công Thương có 18 trường trực thuộc các tập đoàn, các tổng công ty, trong đó có 1 trường đại học, 6 trường cao đẳng, 1 trường trung cấp chuyên nghiệp, 9 trường cao đẳng nghề và 1 trường trung cấp nghề. Hiện nay, một số Tập đoàn: Dầu khí, Dệt May, Than - Khoáng sản còn đang tích cực chuẩn bị các điều kiện cho việc thành lập trường đại học của tập đoàn. Số học sinh được đào tạo tại các trường thuộc tập đoàn hoặc tổng công ty phần lớn được bố trí làm việc tại các doanh nghiệp thuộc tập đoàn hoặc tổng công ty.

2. Công tác chỉ đạo và triển khai đào tạo theo nhu cầu xã hội

- Tại các hội nghị tổng kết công tác đào tạo hàng năm và tập huấn hè 2009 về công tác đào tạo, Bộ Công Thương đã chỉ đạo các trường tiếp tục tăng cường gắn kết giữa nhà trường với các doanh nghiệp trong lĩnh vực đào tạo và thực tập cho học sinh, sinh viên. Đồng thời, các trường phải thực hiện công khai chuẩn chất lượng tốt nghiệp của học sinh, sinh viên để từng bước đạt chuẩn chất lượng, đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp.

- Bộ đã thành lập Ban Chỉ đạo của Bộ về đào tạo theo nhu cầu xã hội giai đoạn 2009 - 2015 gồm 15 thành viên, do 01 đ/c Thứ trưởng làm trưởng ban (Quyết định số 4363/QĐ-BCT, ngày 03 tháng 9 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Công Thương).

- Bộ Công Thương và một số Bộ ngành khác đã cùng Tổ công tác của Nhật Bản thảo luận xây dựng Kế hoạch hành động thực hiện Chương trình Sáng kiến chung Việt - Nhật, trong đó có chương trình khảo sát nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp công nghiệp phụ trợ và chương trình đưa học sinh, sinh viên đi thực tập tại các doanh nghiệp tại Nhật Bản hoặc các doanh nghiệp do Nhật Bản đầu tư tại Việt Nam. Đây sẽ là một trong những điểm nhấn quan trọng trong quá trình nâng cao chất lượng đào tạo.

- Một số trường, như ĐH Công nghiệp Hà Nội, ĐH Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh, CĐ Công nghiệp Sao Đỏ, CĐ Hoá chất, CĐ Công nghiệp Việt Hung,... đã tổ chức các hội thảo, hội nghị giữa nhà trường với các doanh nghiệp, nhằm nắm bắt nhu cầu ngành nghề, yêu cầu chất lượng và đồng thời giới thiệu về năng lực đào tạo của trường. Với các hoạt động này, các trường đã quảng bá được thương hiệu của mình, tiếp thu chỉnh sửa nội dung đào tạo cho phù hợp với yêu cầu thực tế, tạo cơ hội giới thiệu việc làm cho học sinh, sinh viên.

- Ngoài việc đào tạo theo hình thức tuyển sinh hàng năm, một số trường đã tổ chức đào tạo theo hợp đồng với các doanh nghiệp trong và ngoài nước, tiêu biểu như: ĐH Công nghiệp Hà Nội, CĐ Công nghiệp Nam Định, ĐH Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh... Những chương trình đào tạo này được thiết kế tương đối phù hợp với các yêu cầu của doanh nghiệp nên đạt hiệu quả đào tạo cao.

- Hiện nay, do nhu cầu của xã hội khá đa dạng về ngành nghề, Bộ Công Thương luôn ủng hộ và tạo điều kiện thuận lợi cho các trường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và đội ngũ giáo viên để mở thêm ngành nghề đào tạo mới, phù hợp với nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp và của xã hội nói chung.

- Những năm gần đây, trong quá trình triển khai xây dựng chương trình khung dạy nghề trình độ cao đẳng nghề, trung cấp nghề, Bộ đã yêu cầu các Ban chủ nhiệm xây dựng chương trình, Hội đồng thẩm định mời nhiều cán bộ kỹ thuật, chuyên gia nhiều kinh nghiệm công tác tại các doanh nghiệp tham gia nhằm không ngừng cải tiến nội dung đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

- Một trong những nhiệm vụ đã được Lãnh đạo Bộ Công Thương đề ra năm 2009 và giao nhiệm vụ cho Vụ Tổ chức Cán bộ chủ trì thực hiện, đó là xây dựng Đề án “Qui hoạch, sắp xếp mạng lưới các trường thuộc Bộ” nhằm tạo điều kiện cho các trường phát triển đáp ứng nhu cầu nhân lực cho Ngành và xã hội. Đến nay, Đề án đã được Lãnh đạo Vụ tham gia ý kiến lần thứ 3 và đang hoàn chỉnh để trình Lãnh đạo Bộ.

3. Kế hoạch thực hiện đào tạo theo nhu cầu xã hội trong thời gian tới của Bộ Công Thương

Căn cứ ý kiến chỉ đạo và kế hoạch hành động của Ban Chỉ đạo Quốc gia về đào tạo theo nhu cầu xã hội, trong thời gian tới, Bộ Công Thương tiếp tục thực hiện và chỉ đạo thực hiện thật tốt các hoạt động đào tạo theo nhu cầu xã hội. Cụ thể như sau:

3.1. Ban Chỉ đạo của Bộ Công Thương về đào tạo theo nhu cầu xã hội xây dựng Kế hoạch hành động của Ban và sớm triển khai nhiệm vụ đến từng thành viên trong Ban. Trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến nhiệm vụ nắm bắt nhu cầu lao động của các doanh nghiệp trong ngành Công Thương. Nhiệm vụ này cần có sự phối hợp chặt chẽ và cụ thể của các doanh nghiệp để Ban Chỉ đạo của Bộ có thông tin cần thiết trong việc xây dựng kế hoạch đào tạo nhân lực cho ngành Công Thương. Ban Chỉ đạo của Bộ sẽ đề nghị để được bổ sung một số thành viên thuộc các doanh nghiệp, các viện, trường đào tạo,… thuộc Bộ.

3.2. Phối hợp chặt chẽ với Tổ công tác của phía Nhật Bản và các Bộ, ngành của Việt Nam để cùng xây dựng, hoàn thiện và triển khai các chương trình hành động ngắn hạn, trung hạn và dài hạn về phát triển nguồn nhân lực cho công nghiệp phụ trợ trong Chương trình hành động thực hiện sáng kiến chung Việt - Nhật.

3.3. Chỉ đạo các trường thực hiện tốt công tác tuyển sinh, chú trọng phát triển đào tạo nghề. Việc phát triển quy mô, mở rộng ngành nghề đào tạo phải gắn liền với việc nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo phù hợp hơn với nhu cầu xã hội. Tích cực thực hiện tự kiểm định chất lượng trong đào tạo theo quy định và hướng dẫn của Bộ Giáo dục & Đào tạo và Bộ Lao động, Thương binh & Xã hội.

3.4. Chỉ đạo các trường tăng cường hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp, gắn đào tạo với nhu cầu sử dụng của xã hội, các trường cần thành lập bộ phận chuyên trách theo dõi tình hình học sinh, sinh viên có việc làm sau khi tốt nghiệp và mức độ đáp ứng về chất lượng đào tạo so với nhu cầu của người sử dụng lao động.

3.5. Tiếp tục đẩy mạnh việc đổi mới nội dung, chương trình đào tạo sát với yêu cầu của sản xuất, phù hợp với những tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ mới; nội dung chương trình cần thiết kế đảm bảo liên thông giữa các bậc học để tạo thuận lợi cho người học và triển khai đào tạo theo tín chỉ. Cải tiến phương pháp dạy và học, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ đổi mới phương pháp dạy và học.

3.6. Các trường tiếp tục thực hiện tốt kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục có trình độ cao, phẩm chất chính trị, đạo đức tốt. Nâng dần tỷ lệ giáo viên, giảng viên có trình độ thạc sỹ, tiến sỹ, có chức danh Phó giáo sư, Giáo sư trong tổng số giảng viên của các trường.

3.7. Hoàn thiện và từng bước triển khai Đề án Quy hoạch sắp xếp mạng lưới các trường, xác định trường trọng điểm của các ngành kinh tế kỹ thuật để có kế hoạch ưu tiên đầu tư. Chỉ đạo 2 Trường Đại học thuộc Bộ  lựa chọn từ 1 đến 2 khoa của mỗi trường xây dựng đề án phát triển thành các khoa đào tạo đạt trình độ khu vực đến năm 2015.

3.8. Các doanh nghiệp tăng cường đầu tư cho các cơ sở đào tạo, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi nhất để học sinh, sinh viên được đi thực tế, thực tập, nghiên cứu ứng dụng tại doanh nghiệp.