Ông Bùi Nhật Tiến - Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam (Vinataba) đã có cuộc trao đổi với Phóng viên Tạp chí Công Thương về vấn đề này. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!
PV: Xin ông cho biết, ngành Thuốc lá sẽ ảnh hưởng như thế nào khi thuốc lá được đưa vào nội dung đàm phán trong lĩnh vực thương mại của TPP?
Ông Bùi Nhật Tiến: Thuốc lá là mặt hàng không khuyến khích tiêu dùng, việc sản xuất-kinh doanh do Nhà nước thống nhất quản lý, nguyên tắc đó được thể hiện trong Luật Phòng chống tác hại thuốc lá đã có hiệu lực từ tháng 5/2013. Trong đó, thể hiện quan điểm: giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá kết hợp các biện pháp nhằm từng bước giảm nguồn cung hợp pháp.
Việc nhập khẩu thuốc lá được mở cửa trở lại từ khi Việt Nam tham gia Khu vực Mậu dịch tự do năm 2007 và được quản lý nhập khẩu theo hình thức thương mại nhà nước, hiện nay chỉ có một đầu mối được Bộ Công Thương chỉ định nhập khẩu là Vinataba. Nếu như thuốc lá được đưa vào trong nội dung đàm phán và Hiệp định được ký kết thì ngành Thuốc lá sẽ phải đối mặt với những thách thức như việc cạnh tranh của thuốc lá nhập khẩu, sẽ tự do hóa hoàn toàn, hướng tới xóa bỏ 100% thuế nhập khẩu về mức thuế suất 0% sau 10 năm. Giá thuốc lá nhập khẩu sẽ có lợi thế cạnh tranh cao với sản phẩm thuốc lá sản xuất trong nước. Hơn nữa, thuốc lá nhập khẩu có giá rẻ sẽ dễ dàng tiếp cận người tiêu dùng. Như vậy, việc kiểm soát nguồn cung sẽ phức tạp hơn và Chiến lược quốc gia phòng chống tác hại thuốc lá sẽ khó thực hiện.
Trong khi đó, cơ hội thì không nhiều, do 12 nước đối tác hiện tham gia đàm phán TPP không phải là thị trường xuất khẩu thuốc lá hiện tại của Việt Nam. Mặc dù hàng năm, lượng xuất khẩu thuốc lá được hơn 20 tỷ điếu, song giá trị chưa cao, tỷ trọng nguyên phụ liệu để sản xuất thuốc lá xuất khẩu còn phải nhập khẩu lớn. Nguyên liệu sản xuất trong nước chất lượng không cao, giá trị thấp, chưa có lợi thế cạnh tranh với các nước đối tác.
Lãnh đạo Vinataba thăm vùng nguyên liệu thuốc lá Cao Bằng
PV: Với đóng góp hàng năm của ngành Thuốc lá vào ngân sách nhà nước là 19 nghìn tỷ đồng, đóng góp 2,4% GDP, tạo việc làm cho 1,6 triệu lao động trực tiếp và gián tiếp, đảm bảo an sinh xã hội cho khoảng 6 triệu người… ông có thể cho biết, ngành Thuốc lá có kiến nghị gì về nội dung đàm phán Hiệp định TPP?
Ông Bùi Nhật Tiến: Hiệp định TPP có tác động tích cực đến nền kinh tế Việt Nam, cũng như có cơ hội tốt cho nhiều ngành, nhiều đơn vị sản xuất đẩy mạnh xuất khẩu, hưởng lợi khi tham gia vào các chuỗi cung ứng và giá trị trong khu vực và các nước đối tác. Tuy nhiên, đối với ngành Thuốc lá trong ngắn hạn, chưa được hưởng lợi từ TPP, nên chúng tôi kiến nghị chưa nên đưa thuốc lá vào lĩnh vực đàm phán thương mại của Hiệp định.
PV: Để có thể cạnh tranh với thuốc lá ngoại trong tình huống sẽ tràn vào Việt Nam khi thuế giảm xuống bằng 0%, với giá tương đối rẻ trong TPP, ngành Thuốc lá đã có chuẩn bị gì cho quá trình hội nhập sắp tới, thưa ông?
Ông Bùi Nhật Tiến: Trong thời gian tới, một mặt, chúng tôi cần bảo vệ các biện pháp kiểm soát hoạt động sản xuất-kinh doanh thuốc lá nhằm thực hiện tốt Chiến lược quốc gia phòng chống tác hại thuốc lá. Mặt khác, cần xây dựng chính sách khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực trồng, chế biến nguyên liệu, sản xuất phụ liệu trong nước để gia tăng giá trị sản phẩm xuất khẩu. Đồng thời, xây dựng chiến lược hợp tác để tham gia vào các chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị trong khu vực và toàn cầu của các tập đoàn thuốc lá quốc tế, nhằm hưởng lợi từ những ưu đãi về thuế quan và mở cửa thị trường với thuốc lá sau này.
PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!
