Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nhiều công nhân của Mỏ than Mạo Khê đã xung phong lên đường nhập ngũ, cùng quân và dân cả nước vừa chiến đấu vừa sản xuất.
Quá trình phát triển của Công ty không chỉ có lấp lánh ánh hào quang mà còn trải qua những thời điểm thăng trầm. Đã có lúc, Mạo Khê đứng trước bờ vực của sự phá sản tưởng chừng như không thể vượt qua. Đó là những năm tháng đầu tiên khi chuyển đổi từ chế độ bao cấp sang cơ chế hạch toán kinh doanh, tự chịu trách nhiệm. Nhưng với tinh thần chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, Công ty vừa làm vừa rút kinh nghiệm, tìm ra những bước đi phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện của mỏ. Chỉ sau 10 năm thực hiện cơ chế mới, với những bước đi đột phá đầy sáng tạo như: Mở lò giếng nghiêng –25; khẩn trương khắc phục điều kiện địa chất để đẩy nhanh tiến độ đào lò mức –80; thay đổi công nghệ, áp dụng khoa học kỹ thuật, đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác quản lý... Đặc biệt là trong SX-KD, Công ty có sự phân công trách nhiệm rõ ràng, nâng cao tinh thần tự chủ sáng tạo của mỗi CBCNV với sự đổi mới và phát triển của Công ty, cũng như của ngành Than và của cả nước. Từ những tấn than đầu tiên khi tiếp quản mỏ, công suất dần dần được nâng lên từ 10.000 đến 20.000 rồi đến 50.000 tấn/năm. Đến năm 2001, năm đầu tiên của thiên niên kỷ mới, Công ty Than Mạo Khê đã vươn tới con số 1 triệu tấn than/năm, cũng là thời điểm đánh dấu tổng sản lượng khai thác của Công ty đạt 20 triệu tấn than. Con số này chỉ có ý nghĩa và đáng trân trọng khi so sánh, cách đó 10 năm, với đội ngũ công nhân gần 7.000 người, khai thác và sản xuất than ở mức +30, thì ngày nay chỉ gần 4.800 người, khai thác và sản xuất than ở mức –25 và tiến tới mức -80. Con số 1 triệu tấn của năm 2001 càng đáng tự hào hơn khi theo qui hoạch mở rộng mỏ than Mạo Khê thì đến năm 2005, Mỏ than Mạo Khê mới đạt 1 triệu tấn/năm.
Cuối năm 2001, Mỏ than Mạo Khê được chính thức đổi tên thành Công ty Than Mạo Khê. Khổ tận, ắt đến ngày cam lai, Công ty đã quyết định cho các phân xưởng sản xuất với sản lượng không hạn chế, người người đều ra sức phấn đấu nâng cao sản lượng khai thác than. Do có những biện pháp chỉ đạo nhạy bén, kịp thời, đến năm 2002, sản lượng than nguyên khai của Công ty đạt 1.070.300 tấn là kỷ lục chưa từng thấy từ ngày thành lập Mỏ. Năm 2004, Công ty đã đạt mức sản lượng 1,4 triệu tấn than nguyên khai. Để có được kết quả này, Công ty đã thực hiện triệt để chủ trương từng bước áp dụng kỹ thuật tiến bộ mới vào sản xuất, đổi mới công nghệ trong khai thác. Đó là áp dụng cột thủy lực đơn vào khai thác than hầm lò, giảm tiêu hao gỗ 20m3/1.000 tấn than, làm lợi 6,5 triệu đồng/1.000 tấn than, giữ được ổn định chiều cao buồng lò chợ, điều khiển đá vách thuận lợi, an toàn trong quá trình khai thác. Cùng với việc áp dụng cột chống thủy lực đơn, Công ty đã tiến hành áp dụng cũi lợn sắt thay gỗ ở một số lò chợ, tạo cho buồng lò được thông thoáng, an toàn, giảm chi phí gỗ, việc thu hồi cũi lợn sắt dễ dàng hơn và tận dụng được sắt thép thu hồi để sử dụng, đem lại hiệu quả kinh tế cao.
Bên cạnh việc đẩy mạnh khai thác, tăng nhanh sản lượng, Công ty còn đẩy mạnh đầu tư trang thiết bị cho sản xuất, đầu tư thêm băng chuyền, trang bị thêm máy gạt… Một mặt vừa tăng cường kiểm tra kỹ thuật chống lò của các phân xưởng, mặt khác tích cực bồi dưỡng, huấn luyện qui trình kỹ thuật cho người lao động, nâng cao ý thức tự giác của công nhân về an toàn, vệ sinh lao động, phòng chống cháy nổ.
Tiêu thụ sản phẩm là một nhiệm vụ quan trọng có ý nghĩa quyết định đến kết quả sản xuất kinh doanh. Công ty đã chủ trương đẩy mạnh công tác tiêu thụ sản phẩm, tăng cường tiếp thị để chiếm lĩnh thị trường các tỉnh đồng bằng Bắc bộ. Đồng thời rất coi trọng chất lượng từ khâu khai thác đến sàng tuyển, phân loại, chế biến đảm bảo tiêu chuẩn, tạo mọi điều kiện để khách hàng lấy hàng được thuận lợi, tránh gây nhũng nhiễu phiền hà cho khách hàng.
Những năm gần đây, công tác chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động được lãnh đạo Công ty đặc biệt quan tâm, đối tượng hàng đầu là đội ngũ thợ lò. Ngoài tiền lương, mỗi năm Công ty đã chi hàng chục tỉ đồng cho công nhân ăn giữa ca và sau ca. Tổ chức khám định kỳ cho những lao động trong môi trường nặng nhọc, độc hại. Giám định thương tật cho những người bị tai nạn lao động. Tổ chức cho công nhân và những người bị tai nạn lao động đi điều trị và dưỡng bệnh nghề nghiệp, thăm hỏi giúp đỡ những gia đình khó khăn, thuộc đối tượng chính sách. Ký hợp đồng bảo hiểm thân thể, tổ chức đi thăm quan cho công nhân lao động, trang bị đầy đủ bảo hộ cho người lao động. Trợ giúp kịp thời và sắp xếp công việc hợp lý cho những người sức khỏe yếu. Xây dựng một số công trình như nhà tắm, nhà giặt và hong phơi quần áo, nhà để xe, sửa chữa nâng cấp bệnh viện, nhà ăn, ở tập thể, hoàn thiện các hệ thống đường bê tông nối liền trong Công ty để phục vụ đời sống và sức khỏe công nhân. Mỗi năm Công ty chi hàng tỉ đồng cho các dự án cải tạo môi trường trong khu vực mỏ được địa phương cùng tham gia ủng hộ.
Thế hệ thợ mỏ hôm nay đã và đang làm những công việc mà các thế hệ thợ mỏ cha anh đi trước giao cho. Mạo Khê phải hoạch định được chiến lược phát triển và chuẩn bị mọi điều kiện tốt nhất cho tương lai, để các thế hệ tiếp theo sẽ đón tấn than thứ 30 triệu, 50 triệu trong thời gian ngắn nhất. Bằng những công việc cụ thể như: Chuẩn bị tốt diện khai thác hiện có và dự phòng mức –25. Chuẩn bị tốt cho khai thác ở mức –80. Từ năm 2005, sản lượng khai thác than của Công ty ổn định ở mức 1,2 triệu tấn/năm, Công ty tiếp tục đẩy mạnh công tác đổi mới công nghệ khai thác, đào lò để tăng năng suất lao động, giảm cường độ lao động cho công nhân, áp dụng công nghệ chống lò bằng cột thủy lực đơn, giàn chống di động, máy cắt than liên hợp trong lò chợ. Mở rộng thị trường tiêu thụ than, tiếp tục mở rộng sản xuất phụ để tăng doanh thu và giải quyết việc làm cho con em công nhân. Đặc biệt, Công ty chú trọng công tác an toàn và bảo hộ lao động, cải thiện tốt hơn môi trường làm việc cho người lao động.
Nửa thế kỷ qua là một chặng đường dài làm nên một truyền thống của các thế hệ công nhân mỏ than Mạo Khê. Truyền thống đó sẽ mãi mãi là động lực thúc đẩy tinh thần quyết tâm xây dựng một Công ty không ngừng lớn mạnh của thế hệ công nhân hôm nay và mai sau. Mạo Khê sẽ luôn hoàn thành xuất sắc mọi chỉ tiêu kế hoạch được giao, sản xuất nhiều than cho Tổ quốc, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa của vùng mỏ và của đất nước.
