Phải liên kết thành công dệt và may!

Theo lộ trình trong năm tới TPP sẽ được ký kết, theo ông Hiệp định này sẽ có ảnh hưởng như thế nào đến doanh nghiệp dệt may Việt Nam?

Trong ngành dệt may, yêu cầu quan trọng nhất của TPP là nguyên tắc  xuất xứ  "từ sợi trở đi"  (yarn-forward) vì vậy TPP sẽ là cơ hội đối với doanh nghiệp có sự chuẩn bị tốt về chuỗi cung ứng và là thách thức đối với những doanh nghiệp chưa sẵn sàng. Những doanh nghiệp này không những không đạt được lợi ích từ TPP mà còn có thể phải chịu cạnh tranh khốc liệt hơn từ những doanh nghiệp FDI hay những doanh nghiệp trong nước khác. Theo tôi, số lượng doanh nghiệp như vậy không phải là ít bởi khó khăn lớn nhất trong chuỗi cung ứng dệt may của Việt Nam hiện nay là mắt xích liên kết giữa dệt và may. Thực tế có thể thấy mặc dù ngành dệt trong nước có thể cung cấp vải cho ngành may nhưng ngành may vẫn phải nhập một lượng lớn vải từ nước ngoài, ví dụ từ Trung Quốc, Malaysia hay Ấn Độ.

Vậy đâu là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ngành dệt có thể cung cấp vải nhưng ngành may vẫn phải nhập khẩu vải?

Trước tiên là xét theo chỉ tiêu lợi nhuận, nguồn nào tốt, nguồn nào rẻ thì doanh nghiệp đương nhiên sẽ chọn mua. Như chúng ta đã biết, từ năm 2003-2010, không riêng gì ngành dệt Việt Nam mà ngay tại nhiều quốc gia Châu Âu, Châu Mỹ, nhiều nhà máy dệt phải đóng cửa do không cạnh tranh được với sản phẩm giá rẻ của Trung Quốc. Trước năm 2000, sản phẩm dệt và nguyên phụ liệu của Trung Quốc ở mức trung bình, năng suất cũng vừa tầm nhưng sau khi gia nhập WTO lại có bước phát triển rất nhanh. Sau năm 2001 Trung Quốc bắt đầu chiến lược thay đổi toàn diện ngành dệt, cổ phần hóa một cách căn bản, vốn mạnh, đầu tư hiệu quả. 4 năm sau, quá trình này hoàn thành cũng là lúc hàng loạt nhà máy dệt tại Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Mỹ, Nhật… phải đóng cửa hoặc dịch chuyển đầu tư, bán tháo máy móc... Ngành dệt của Việt Nam cũng không nằm ngoài số đó khi chịu ảnh hưởng nặng nề bởi sản phẩm giá rẻ của Trung Quốc.

Hai là, nếu thiết kế - sợi - dệt - nhuộm và may được thống nhất ngay từ đầu thì hiệu quả rất cao, còn nếu thiết kế của công ty này, vải và nguyên phụ liệu lại nhập của công ty khác thì bản thân doanh nghiệp may sẽ rất khó, thậm chí có thể xảy ra rủi ro. Ví dụ chỉ tính riêng vải, có hàng trăm hàng chục máy dệt khác nhau, cách nhuộm khác nhau, để "copy" được loại vải như mẫu thiết kế cũng khá phức tạp. Trung Quốc thành công được bởi họ đã tạo ra một thị trường có sẵn cho toàn thị trường thế giới, rất nhiều quốc gia phải nhập khẩu vải và NPL từ thị trường này.

Theo tôi, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam muốn thành công thì phải liên kết được dệt và may, tạo thành sức mạnh tổng hợp.  Phong Phú đang hướng tới điều này, hiện Tổng Công ty đang kêu gọi các doanh nghiệp may mặc ngoài Phong Phú tham gia trao đổi, thống nhất với nhau từ khâu thiết kế đến khi ra sản phẩm cuối cùng nhằm tạo nên một thị trường nội khối đa dạng và phong phú. Và quan trọng là tất cả mẫu mã, vải và NPL trước khi đưa vào sản xuất đều được các bên "xác nhận là đúng" ngay từ đầu.

Cơ hội từ TPP chỉ đến với  những doanh nghiệp đã chuẩn bị tốt, vậy với Phong Phú, Hiệp định này là cơ hội hay thách thức?

Đối với Phong Phú, TPP mang lại những cơ hội thực tế hơn bởi TPP cùng hướng với con đường mà Tổng Công ty theo đuổi từ lâu. Nhiều doanh nghiệp khi tình hình kinh tế khó khăn, ngành dệt dần bị mai một, nhưng với Phong Phú ngành dệt vẫn được duy trì ổn định. 

Sản phẩm chính của Phong Phú là dệt kim, denim và khăn bông, tất cả đều được thực hiện từ khâu kéo sợi, dệt, nhuộm, hoàn tất và may. Chỉ một số loại sợi đặc biệt, Phong Phú mới nhập khẩu và số lượng không quá 15%.

Sản xuất theo chuỗi cung ứng đã được Phong phú thực hiện từ 15 năm nay, không phải đến bây giờ mới triển khai để đón đầu TPP. Ban đầu, giải pháp này được xác định để không lệ thuộc vào các nhà cung ứng khác.  Từ đó giúp tạo được niềm tin cho khách hàng bởi tính chủ động và ổn định trong sản xuất. Ngoài ra, Phong Phú có thể tự kiểm soát được chất lượng đầu vào của sản phẩm như sợi, chỉ và vải. Cuối cùng là khả năng đáp ứng nhanh yêu cầu của khách hàng khi không bị phụ thuộc vào bất cứ nguồn nào.

Mục đích ban đầu của Phong Phú chỉ là giảm phụ thuộc nhưng đến khi TPP được ký kết thì  nó  lại mở ra một cơ hội mới. Tất nhiên, trong cơ hội là thách thức và Phong Phú sẵn sàng đối mặt với những thách thức đó.

Theo ông, bên cạnh Phong Phú còn những doanh nghiệp dệt may Việt Nam nào có thể tận dụng tốt cơ hội do Hiệp định TPP mang lại?

Dệt 8-3 với các sản phẩm chủ đạo là dệt kim, dệt nhuộm kim và sản xuất hàng cotton,  Dệt Nam Định cũng đang duy trì hệ thống dệt vừa dệt thoi, dệt kim, ngoài ra Thành Công, Thiên Nam cũng có nền tảng tốt về sợi và dệt…Đây là những doanh nghiệp có thể tận dụng tốt cơ hội từ Hiệp định TPP.

Năm 2014 sẽ là một năm như thế nào đối với xuất khẩu dệt may Việt Nam?

Năm 2014 ngành dệt may sẽ tiếp tục phát triển tốt. Thứ nhất là do đà của năm nay khi mà ngành may rất khởi sắc, sau đó là ngành sợi, ngành dệt nhuộm cũng được cải thiện rõ rệt. Tập đoàn Dệt May Việt Nam đang có chiến lược phục hồi ngành dệt và kêu gọi các doanh nghiệp xem xét các khả năng đầu tư hiệu quả vào lĩnh vực này. Bên cạnh đó chất lượng và thời gian giao hàng của các doanh nghiệp Việt Nam được đánh giá cao hơn các nước khác như Ấn Độ, Bangladesh hay Indonesia… Đây cũng là thế mạnh cạnh tranh của dệt may Việt Nam tại thị trường thế giới. 

Thứ hai, quốc gia cạnh tranh số 1 của dệt may toàn cầu là Trung Quốc đang có xu hướng giảm. Nếu ngành Việt Nam đang chiếm 5-7% khối lượng xuất khẩu dệt may toàn thế giới thì Trung Quốc đang kiểm soát từ 60-65% thị phần. Chỉ cần Trung Quốc giảm 1-2% kim ngạch xuất khẩu thì đối với Việt Nam sẽ là cơ hội tăng từ 30-40% kim ngạch xuất khẩu. Như vậy năm tới, xuất khẩu dệt may Việt Nam vẫn còn nhiều cơ hội.

Xin cảm ơn ông!