Phạm vi điều chỉnh và phân công trách nhiệm quản lý nhà nước
Nghị định số 25/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 17/1/2026, quy định phạm vi điều chỉnh đối với các nội dung: trách nhiệm quản lý nhà nước về phát triển ngành công nghiệp hóa chất; lập, thẩm định, phê duyệt và tổ chức thực hiện Chiến lược phát triển ngành; thiết lập khoảng cách an toàn đối với công trình hóa chất; huấn luyện an toàn và nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất trong lĩnh vực dân sự. Đối tượng áp dụng là các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài có hoạt động liên quan đến hóa chất trên lãnh thổ Việt Nam.
Trong phân công trách nhiệm, Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về phát triển ngành công nghiệp hóa chất và an toàn, an ninh hóa chất. Bộ Công Thương là cơ quan đầu mối, chịu trách nhiệm chủ trì xây dựng chiến lược, ban hành hoặc trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật, hướng dẫn và giám sát việc thực hiện. Các bộ, ngành như Y tế; Nông nghiệp và Môi trường; Công an; Quốc phòng; Khoa học và Công nghệ thực hiện quản lý an toàn, an ninh hóa chất theo lĩnh vực chuyên ngành được giao.
Nghị định cũng quy định rõ khái niệm nguyên tắc hóa học xanh và tiêu chí khu công nghiệp chuyên ngành hóa chất, trong đó yêu cầu tối thiểu 60% diện tích đất công nghiệp được sử dụng cho các dự án hóa chất, công trình hóa chất hoặc dự án sử dụng sản phẩm hóa chất làm nguyên liệu trong sản xuất.
Lập và tổ chức thực hiện Chiến lược phát triển ngành công nghiệp hóa chất
Nghị định quy định nội dung Chiến lược phát triển ngành công nghiệp hóa chất gồm: đánh giá hiện trạng, phân tích điều kiện tự nhiên; dự báo xu thế trong nước và quốc tế; xác định mục tiêu, định hướng phát triển theo vùng, lĩnh vực ưu tiên; định hướng hình thành các khu công nghiệp chuyên ngành hóa chất; nhiệm vụ, giải pháp và nguồn lực thực hiện.
Bộ Công Thương chủ trì lập Chiến lược, lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan và công khai dự thảo trên Cổng thông tin điện tử trong thời gian tối thiểu 15 ngày làm việc. Việc thẩm định được thực hiện theo chế độ Hội đồng; Chiến lược được trình phê duyệt khi có ít nhất 2/3 số thành viên Hội đồng tham gia họp đồng ý. Sau khi được phê duyệt, Chiến lược phải được công bố công khai và tổ chức thực hiện theo kế hoạch hành động.
Hằng năm, trước ngày 15/3, các bộ, ngành và địa phương có trách nhiệm cập nhật kết quả thực hiện Chiến lược vào Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất theo biểu mẫu do Bộ Công Thương ban hành.
Cụ thể hóa yêu cầu đối với dự án đầu tư trong lĩnh vực hóa chất
Đối với các dự án hóa chất, Nghị định 25/2026/NĐ-CP quy định việc áp dụng nguyên tắc hóa học xanh trong thiết kế và lựa chọn công nghệ, thiết bị, bao gồm yêu cầu giảm chất thải nguy hại, tăng hiệu quả sử dụng năng lượng, giám sát phát thải theo thời gian thực và giảm thiểu khả năng xảy ra sự cố.
Về địa điểm thực hiện dự án, Nghị định quy định trách nhiệm đánh giá việc đáp ứng khoảng cách an toàn đối với công trình hóa chất. Chủ đầu tư phải báo cáo sự phù hợp của địa điểm xây dựng với quy chuẩn kỹ thuật về khoảng cách an toàn trong hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư hoặc hồ sơ dự án; cơ quan có thẩm quyền xem xét nội dung này trước khi quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư. Trường hợp dự án không thuộc diện quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền quyết định đầu tư xây dựng phải tự đánh giá và chịu trách nhiệm về việc đáp ứng quy định về khoảng cách an toàn; dự án không được phê duyệt nếu không đáp ứng yêu cầu theo quy định.
Nghị định cũng bổ sung yêu cầu đối với Báo cáo nghiên cứu khả thi và Báo cáo kinh tế - kỹ thuật của dự án hóa chất, trong đó phải làm rõ sự phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và quy định về an toàn hóa chất, đồng thời thể hiện việc áp dụng các nguyên tắc hóa học xanh trong phương án công nghệ, kỹ thuật và thiết bị lựa chọn.
Đối với các dự án thuộc lĩnh vực công nghiệp hóa chất trọng điểm, Nghị định quy định cụ thể điều kiện để được hưởng ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt. Theo đó, dự án phải thực hiện giải ngân tối thiểu 1/3 tổng vốn đầu tư trong thời hạn 03 năm kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc được chấp thuận, quyết định chủ trương đầu tư. Quy mô vốn đầu tư tối thiểu được xác định theo từng nhóm lĩnh vực, gồm: từ 160 tỷ đồng trở lên đối với dự án sản xuất sản phẩm hóa dược làm nguyên liệu sản xuất thuốc; từ 4.600 tỷ đồng trở lên đối với dự án sản xuất hóa chất cơ bản, sản phẩm hóa dầu, hóa dược làm nguyên liệu thực phẩm bảo vệ sức khỏe, hydro hoặc amoniac được sản xuất từ nguồn năng lượng tái tạo; và từ 10.000 tỷ đồng trở lên đối với dự án sản xuất cao su (trừ săm, lốp), phân bón hàm lượng cao, đầu tư khu công nghiệp chuyên ngành hóa chất hoặc tổ hợp công trình hóa chất.
Quy định về tư vấn chuyên ngành, an toàn và phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất
Nghị định quy định điều kiện đối với tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động tư vấn chuyên ngành hóa chất. Cá nhân được cấp chứng chỉ tư vấn chuyên ngành hóa chất khi đáp ứng yêu cầu về trình độ đào tạo ngành hóa học và kinh nghiệm công tác tương ứng.
Chứng chỉ tư vấn được phân thành các hạng A1, A2, A3 đối với tư vấn lựa chọn công nghệ, thiết bị và Hạng B đối với tư vấn an toàn, an ninh hóa chất. Chứng chỉ có hiệu lực 05 năm. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi cá nhân đăng ký thường trú là cơ quan có thẩm quyền cấp, cấp lại, điều chỉnh và thu hồi chứng chỉ tư vấn chuyên ngành hóa chất.
Cơ sở vật chất, nhà xưởng, kho chứa, thiết bị, bao bì và phương tiện phục vụ hoạt động hóa chất phải bảo đảm phù hợp quy chuẩn kỹ thuật, phòng chống cháy nổ và bảo vệ môi trường. Người chịu trách nhiệm chuyên môn về an toàn hóa chất phải đáp ứng yêu cầu về trình độ đào tạo ngành hóa học tương ứng với loại hình hoạt động.
Công tác huấn luyện an toàn chuyên ngành hóa chất được tổ chức định kỳ 2 năm/lần cho 3 nhóm đối tượng gồm: người quản lý, người giám sát/thủ kho và người lao động trực tiếp. Thời gian huấn luyện lần đầu tối thiểu 8 giờ, với nội dung phù hợp vị trí công tác và mức độ nguy hiểm của hóa chất.
Nghị định cũng quy định việc lập Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất đối với các cơ sở tồn trữ hóa chất vượt ngưỡng quy định; kế hoạch phải được thẩm định, kiểm tra thực tế và phê duyệt trước khi cơ sở đi vào hoạt động. Các cơ sở thuộc diện này phải tổ chức diễn tập ứng phó sự cố định kỳ hằng năm.
Các tổ chức, cá nhân đã ban hành Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất trước ngày Nghị định có hiệu lực nhưng nay thuộc diện phải lập Kế hoạch thì phải hoàn thành việc trình thẩm định, phê duyệt trước ngày 31/12/2026.
Cùng ngày 17/1/2026, Chính phủ cũng ban hành Nghị định số 24/2026/NĐ-CP quy định các danh mục hóa chất thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Hóa chất và Nghị định số 26/2026/NĐ-CP quy định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Hóa chất về quản lý hoạt động hóa chất và hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa.
Bộ Công Thương cũng kịp thời ban hành 02 Thông tư là Thông tư số 01/2026/TT-BCT ngày 17/1/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Hóa chất và Nghị định số 26/2026/NĐ-CP; Thông tư số 02/2026/TT-BCT ngày 17/1/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định một số biện pháp thi hành Luật Hóa chất và Nghị định số 25/2026/NĐ-CP.
