Thứ nhất, Quy chế quy định nguyên tắc quản lý nhằm đảm bảo các hoạt động tại cửa khẩu được thực hiện thống nhất, đồng bộ, phối hợp chặt chẽ, có trật tự, có nền nếp, tạo điều kiện thuận lợi, thúc đẩy các hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, xuất nhập cảnh người, phương tiện giao thông vận tải qua các cửa khẩu theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính; khuyến khích mọi thành phần kinh tế đầu tư và phát triển các dịch vụ hỗ trợ thương mại tại các khu vực cửa khẩu biên giới đất liền; phù hợp với hoạt động đối ngoại và hội nhập kinh tế của đất nước, xây dựng các cửa khẩu trở thành cầu nối giao lưu, hợp tác, hòa bình và phát triển; và góp phần phát triển kinh tế - xã hội kết hợp với đảm bảo an ninh, quốc phòng, ổn định và trật tự an toàn xã hội khu vực biên giới đất liền.
Thứ hai, Quy chế quy định việc thống nhất quản lý hoạt động của các lực lượng chức năng chuyên ngành tại cửa khẩu. Bộ đội Biên phòng, Hải quan và các lực lượng chức năng khác tại cửa khẩu thực hiện hoạt động quản lý chuyên ngành theo quy định của pháp luật; chịu trách nhiệm trước thủ trưởng cơ quan quản lý cấp trên của mình về hoạt động quản lý chuyên ngành. Ban Quản lý cửa khẩu điều hành việc phối hợp thống nhất các hoạt động chuyên ngành của các lực lượng chức năng tại cửa khẩu đảm bảo sự đồng bộ, có trật tự, có nề nếp theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Thứ ba, Quy chế quy định các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia các hoạt động tại cửa khẩu liên quan đến xuất nhập khẩu hàng hóa, xuất nhập cảnh người, phương tiện giao thông vận tải và các hoạt động khác thực hiện theo quy định của pháp luật; đồng thời phải chấp hành Nội quy cửa khẩu và các quy định khác của Ban Quản lý cửa khẩu. Đồng thời, Quy chế quy định việc quản lý các dịch vụ hỗ trợ thương mại tại cửa khẩu và việc phối hợp với chính quyền địa phương và cơ quan quản lý cửa khẩu của nước có chung biên giới.
Thứ tư, Quy chế quy định thành lập Ban Quản lý cửa khẩu tại mỗi cửa khẩu quốc tế và cửa khẩu chính nơi chưa có Khu kinh tế cửa khẩu. Đối với các cửa khẩu quốc tế và cửa khẩu chính nằm trong Khu kinh tế cửa khẩu, Ban Quản lý Khu kinh tế cửa khẩu thực hiện chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Ban Quản lý cửa khẩu theo quy định tại Quy chế này. Đồng thời giao Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định bổ nhiệm Trưởng Ban Quản lý cửa khẩu và phê duyệt danh sách thành viên Ban Quản lý cửa khẩu.
Thứ năm, Quy chế đã quy định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Ban Quản lý cửa khẩu. Ban Quản lý cửa khẩu có Trưởng Ban Quản lý cửa khẩu (gọi tắt là Trưởng cửa khẩu) do Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh bổ nhiệm, 02 Phó Trưởng Ban Quản lý cửa khẩu (gọi tắt là Phó cửa khẩu) là người đứng đầu lực lượng Bộ đội Biên phòng và Hải quan tại cửa khẩu. Các thành viên khác của Ban Quản lý cửa khẩu gồm người đứng đầu các lực lượng chức năng tại cửa khẩu và công chức, viên chức thuộc Văn phòng Ban Quản lý cửa khẩu. Quy định Văn phòng Ban quản lý cửa khẩu là đơn vị giúp việc cho Trưởng cửa khẩu. Biên chế chuyên trách và số lượng nhân viên hợp đồng của Văn phòng Ban quản lý cửa khẩu do Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định theo quy định tại Nghị định số 41/2012/NĐ-CP ngày 8/5/2012 của Chính phủ quy định về vị trí việc làm trong đơn vị sự nghiệp công lập.
Thứ sáu, về Trưởng cửa khẩu, Quy chế quy định tại các cửa khẩu nằm trong Khu kinh tế cửa khẩu, Trưởng cửa khẩu do Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế cửa khẩu đảm nhiệm; tại các cửa khẩu nằm ngoài Khu kinh tế cửa khẩu, Trưởng cửa khẩu do một Phó Giám đốc Sở Công Thương hoặc một Phó Ban Quản lý các khu kinh tế đảm nhiệm; đối với những cửa khẩu có kim ngạch trao đổi hàng hóa một năm với giá trị tương đương từ 1.000 (một nghìn) tỷ đồng trở lên, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh xem xét, quyết định bổ nhiệm một công chức tương đương cấp Phó Giám đốc Sở chuyên trách làm Trưởng cửa khẩu.
Thứ bảy, Quy chế quy định Nội quy cửa khẩu do Ban Quản lý cửa khẩu trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt, ban hành. Nội quy cửa khẩu phải được niêm yết công khai ở nơi dễ nhận biết tại cửa khẩu và thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng tại địa phương nơi có cửa khẩu. Nội quy cửa khẩu bao gồm các nội dung cơ bản như: thời gian làm việc, chế độ trực ngoài giờ của các lực lượng chức năng, địa điểm làm việc, trình tự làm việc và thủ tục hành chính, tác phong, trang phục, phù hiệu và thái độ làm việc, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân ra, vào và hoạt động tại khu vực cửa khẩu.
Cuối cùng, Quy chế đã quy định tổ chức thực hiện, quy định về kinh phí thực hiện, quy định trách nhiệm của Bộ Công Thương, của các Bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các tỉnh có liên quan. Trong đó, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành và Ủy ban nhân dân tỉnh có liên quan hướng dẫn thực hiện Quy chế; điều phối hoạt động của Ban Chỉ đạo thương mại biên giới Trung ương theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện Quy chế; và tổng hợp, kiến nghị các vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định việc sửa đổi, bổ sung Quy chế trong trường hợp cần thiết.
Quyết định 45/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ sẽ góp phần giải quyết những vấn đề còn thiếu thống nhất và nhiều bất cập trong cơ chế quản lý và điều hành tại các cửa khẩu biên giới đất liền trong thời gian vừa qua như: chưa có cơ quan chủ trì phối hợp và người được giao trách nhiệm chung chính thức để chỉ đạo các hoạt động chung tại cửa khẩu; chưa thống nhất cơ quan chủ trì quản lý việc xây dựng và phát triển cửa khẩu; thụ động, yếu thế và không thống nhất về hợp tác quản lý và điều hành với cửa khẩu phía các nước có chung biên giới; hoạt động quản lý và điều hành tại cửa khẩu thiếu linh hoạt, chưa thực hiện triệt để các chủ trương, chỉ đạo và biện pháp về khuyến khích xuất khẩu, chưa gắn kết được giữa dịch vụ công và dịch vụ hỗ trợ khác.
Đây là cơ sở pháp lý đối với cơ quan chủ trì và người được giao trách nhiệm chung trong quản lý và điều hành tại cửa khẩu biên giới đất liền. Từ đó góp phần quan trọng thúc đẩy tăng trưởng mạnh mẽ kim ngạch trao đổi thương mại qua các cửa khẩu biên giới đất liền giữa Việt Nam với Trung Quốc, Lào và Campuchia. Hệ thống cửa khẩu biên giới đất liền sẽ thực sự trở thành cửa ngõ thông thương với các nước láng giềng và các nước trong khu vực, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng và lợi thế về điều kiện địa lý, kinh tế của hệ thống cửa khẩu biên giới đất liền. Đồng thời thuận lợi hóa hoạt động qua lại các cửa khẩu biên giới của người, phương tiện giao thông vận tải, hàng hóa, vật phẩm, phát huy vai trò quản lý và điều hành của nhà nước đối với cửa khẩu biên giới đất liền.
