Ngày 16/6/2026, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia phối hợp với Vụ Pháp chế (Bộ Công Thương) tổ chức Hội thảo lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật gồm: Luật Thương mại, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Cạnh tranh và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Vì sao phải sửa Luật?
Trình bày tại Hội thảo, ông Phan Thế Thắng, Phó Trưởng Ban Bảo vệ người tiêu dùng, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết, dù Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2024 và vừa tròn 2 năm thực thi, việc sửa đổi là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và bảo đảm sự đồng bộ với các quy định pháp luật mới được ban hành.
Theo Phó Trưởng Ban Bảo vệ người tiêu dùng, việc sửa đổi nhằm quán triệt các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị và Ban Bí thư về cắt giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và xã hội. Dự thảo liên quan đến 18 điều, với 34 khoản, điểm được điều chỉnh.
Ông Phan Thế Thắng nhấn mạnh: “Dự thảo sửa đổi lần này không làm thay đổi nhiều quyền, trách nhiệm và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân kinh doanh mà chủ yếu tập trung vào công tác quản lý nhà nước”.
Dự thảo tập trung vào 4 định hướng chính gồm: đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật mới; phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời tiếp tục cải cách thủ tục hành chính nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.
Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và hoàn thiện cơ chế quản lý
Trong số các định hướng được đề xuất, nội dung phân cấp, phân quyền và hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước là trọng tâm xuyên suốt của dự thảo. Nhiều quy định được điều chỉnh theo hướng tăng thẩm quyền cho các Bộ, cơ quan ngang Bộ và chính quyền địa phương, đồng thời bảo đảm sự thống nhất trong tổ chức thực thi pháp luật.
Theo đó, các Bộ và cơ quan ngang Bộ sẽ được giao quy định chi tiết nhiều nội dung như hoạt động của người có ảnh hưởng; giao dịch của cá nhân hoạt động thương mại độc lập không đăng ký kinh doanh; tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Quyền người tiêu dùng Việt Nam; ngôn ngữ và hình thức của hợp đồng giao kết với người tiêu dùng; hợp đồng theo mẫu và điều kiện giao dịch chung; trách nhiệm đối với sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật; thu hồi sản phẩm; trách nhiệm trong giao dịch từ xa; trách nhiệm của các nền tảng số lớn; trách nhiệm gỡ bỏ và công khai cảnh báo cho người tiêu dùng liên quan đến thông tin trên không gian mạng; hoạt động bán hàng không tại địa điểm giao dịch thường xuyên cũng như việc sử dụng tiền bồi thường thiệt hại trong các vụ kiện vì lợi ích công cộng.
Đối với hoạt động kiểm soát hợp đồng theo mẫu và điều kiện giao dịch chung, dự thảo đã điều chỉnh theo hướng thống nhất giao cho Bộ hoặc cơ quan ngang Bộ ban hành danh mục sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ phải đăng ký hợp đồng theo mẫu và điều kiện giao dịch chung.
Theo phương án đang được đề xuất, Bộ hoặc cơ quan ngang Bộ sẽ ban hành thống nhất danh mục sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ thuộc diện phải đăng ký trên phạm vi toàn quốc. Đây là nội dung được điều chỉnh sau khi cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến từ các địa phương nhằm tránh tình trạng mỗi địa phương ban hành một danh mục riêng, ảnh hưởng đến tính thống nhất trong quản lý.
Trong hoạt động hỗ trợ thương lượng giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh, dự thảo đề xuất phân quyền hoàn toàn cho địa phương. Theo đó, cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Trung ương sẽ không còn trực tiếp giải quyết các yêu cầu hỗ trợ thương lượng mà thẩm quyền này sẽ do địa phương đảm nhiệm.
Bên cạnh đó, 3 nhiệm vụ gồm tổ chức khảo sát, thử nghiệm; giao nhiệm vụ cho các tổ chức xã hội; và quản lý hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của các tổ chức xã hội cũng được chuyển giao hoàn toàn cho cấp tỉnh thực hiện.
Để bảo đảm phù hợp với Luật Thanh tra năm 2025, dự thảo đề xuất bỏ chức năng thanh tra của các Bộ và UBND cấp huyện, tập trung hoạt động thanh tra về Thanh tra Chính phủ và thanh tra cấp tỉnh.
Đáng chú ý, trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai, các nhiệm vụ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trước đây thuộc cấp huyện sẽ được chuyển giao cho UBND cấp xã. Các nhiệm vụ này gồm giao nhiệm vụ và kiểm tra hoạt động của các tổ chức xã hội; ban hành quy chế phối hợp; kiểm tra, xử lý vi phạm; quản lý chợ, trung tâm thương mại; phổ biến, tư vấn pháp luật; đồng thời báo cáo kết quả thực hiện lên cơ quan cấp trên.
Hoàn thiện bảo vệ thông tin người tiêu dùng trong môi trường số
Bên cạnh các nội dung về phân cấp, phân quyền, dự thảo cũng sửa đổi một số quy định liên quan đến bảo vệ thông tin người tiêu dùng. Theo ông Phan Thế Thắng, quy định hiện hành mới yêu cầu người tiêu dùng đồng ý hoặc không đồng ý đối với phạm vi thu thập, sử dụng thông tin, nhưng chưa đề cập đầy đủ đến mục đích thu thập và sử dụng thông tin.
Để bảo đảm tính thống nhất với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, dự thảo bổ sung yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh phải xây dựng cơ chế để người tiêu dùng được đồng ý hoặc không đồng ý đối với cả mục đích và phạm vi thu thập, sử dụng thông tin.
Ông Phan Thế Thắng cho biết: “Sửa đổi này chỉ bổ sung thêm nội dung về mục đích thu thập, sử dụng thông tin, tuy là thay đổi nhỏ nhưng rất quan trọng”.
Theo quy định mới, người tiêu dùng sẽ có quyền lựa chọn đồng ý hoặc không đồng ý đối với cả mục đích và phạm vi sử dụng thông tin, thay vì chỉ tập trung vào phạm vi sử dụng như quy định hiện hành.
Theo ông Phan Thế Thắng, việc hoàn thiện các quy định lần này nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật, nhất là trong bối cảnh các giao dịch trên môi trường số ngày càng phổ biến. Các thủ tục liên quan đến bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được kỳ vọng sẽ được xử lý nhanh hơn, trong khi các tranh chấp phát sinh trên không gian mạng cũng có cơ sở để giải quyết hiệu quả hơn.
“Mục tiêu cuối cùng của chúng ta là lợi ích của người tiêu dùng”, ông Phan Thế Thắng khẳng định. Việc sửa đổi, bổ sung các quy định nêu trên được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng môi trường tiêu dùng văn minh, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh phát triển bền vững.
