Sau ba thông báo phá giá đồng nhân dân tệ (NDT) liên tiếp của Ngân hàng Trung ương Trung Quốc - PBoC (11/8: giảm 1,82%; 12/8: giảm 1,62%; 13/8: giảm 1,1%), tỷ giá tham chiếu giữa đồng NDT so với đồng USD đã giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 4 năm trở lại đây.
Diễn biến phức tạp của đồng NDT đang gây tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp ngành nhựa và bao bì Việt Nam. Cụ thể, việc đồng NDT được điều chỉnh mạnh sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường nội địa Việt Nam khi các sản phẩm nhựa và bao bì có xuất xứ từ Trung Quốc vốn đã có giá cạnh tranh, nay sẽ rẻ hơn nữa so với các sản phẩm cùng chủng loại của doanh nghiệp Việt Nam.
Bên cạnh đó, trong lĩnh vực bao bì nhựa mềm và nhựa gia dụng, các sản phẩm Trung Quốc thường có mẫu mã vượt trội so với các sản phẩm Việt Nam. Điều này làm suy yếu khả năng cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam, tạo lợi thế cho hàng Trung Quốc xâm lấn thị trường Việt Nam.
Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, kim ngạch nhập khẩu các sản phẩm chất dẻo từ Trung Quốc của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2015 đạt 513,04 triệu USD, chiếm 29,11% tổng kim ngạch nhập khẩu các sản phẩm chất dẻo nửa đầu năm 2015 của Việt Nam. Qua đó, đưa Trung Quốc trở thành nhà cung cấp các sản phẩm chất dẻo lớn thứ hai (sau Hàn Quốc - 29,17%) cho Việt Nam.
Các số liệu thống kê cũng cho thấy, trong nửa đầu năm 2015, việc nhập khẩu các sản phẩm chất dẻo Trung Quốc vào Việt Nam đang có xu hướng tăng cao trong khi hoạt động nhập khẩu sản phẩm chất dẻo từ các quốc gia chính khác có xu hướng giảm hoặc chỉ tăng nhẹ.
Tình hình nhập khẩu sản phẩm từ chất dẻo của Việt Nam từ một số nước chính trong 6 tháng đầu năm 2015 (Nguồn: Cơ sở dữ liệu Tạp chí Công Thương)Đối với chiều xuất khẩu, việc NDT giảm giá gây ra những tác động phức tạp hơn. Trước hết, hoạt động xuất khẩu chất dẻo nguyên liệu của Việt Nam sẽ chịu tác động mạnh do Trung Quốc hiện là đối tác lớn nhất. Trong 6 tháng đầu năm 2015, kim ngạch xuất khẩu chất dẻo nguyên liệu của Việt Nam sang Trung Quốc đạt 107,65 triệu USD (tương đương 47% tổng kim ngạch). Tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu chất dẻo nguyên liệu của Việt Nam sang Trung Quốc trong 6 tháng đầu năm 2015 tăng 49,15% so với cùng kỳ năm 2014.
Theo tính toán, nếu trước đây các doanh nghiệp kinh doanh nguyên liệu nhựa Việt Nam xuất lô hàng trị giá 1 triệu NDT sang Trung Quốc sẽ thu về 160.518 USD (tỷ giá NDT/USD: 6,2298) nay sẽ chỉ thu về 156.225 USD (tỷ giá NDT/USD: 6,4010 - tỷ giá tham chiếu ngày 13/8 của PBoC). Doanh nghiệp Việt Nam sẽ thiệt khoảng 4.000 USD. Giá nguyên liệu nhựa Việt Nam xuất sang Trung Quốc sẽ đắt lên tương đối so với nguyên liệu nhựa sản xuất tại Trung Quốc, làm giảm nhu cầu nhựa nguyên liệu Việt Nam trên thị trường Trung Quốc.
Cơ cấu thị trường xuất khẩu chất dẻo nguyên liệu của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2015 (Nguồn: Cơ sở dữ liệu Tạp chí Công Thương)
Đối với hoạt động xuất khẩu sản phẩm chất dẻo, mặc dù Trung Quốc không phải là thị trường xuất khẩu chính nhưng việc đồng NDT giảm khiến sức cạnh tranh của các sản phẩm Việt Nam giảm đáng kể so với hàng Trung Quốc tại các thị trường xuất khẩu chính của Việt Nam như Nhật Bản, EU 27, Campuchia… Các đối tác nhập khẩu có thể gây sức ép giảm giá đối với doanh nghiệp Việt Nam khi có thể lựa chọn sản phẩm Trung Quốc giá tốt hơn.
Trong bối cảnh đồng NDT liên tục được phá giá, đồng EUR và đồng Yên Nhật chưa có dấu hiệu giảm giá ngay do cả Châu Âu và Nhật Bản vừa áp dụng các biện pháp kích thích tền tệ quy mô lớn. Tuy nhiên, những dấu hiệu giảm tốc tăng trưởng của kinh tế Trung Quốc có thể gây thách thức cho cả hai nền kinh tế này, mở đường cho đồng EUR và Yên Nhật giảm thấp hơn nữa, đặc biệt là với Nhật Bản. Trung Quốc hiện là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Nhật Bản.
Nếu đồng EUR và đồng Yên Nhật tiếp tục giảm giá thì sẽ tạo thêm những khó khăn nữa cho doanh nghiệp Việt Nam. Nhật Bản và EU 27 hiện là đối tác lớn nhất và lớn thứ ba đối với hoạt động xuất khẩu sản phẩm chất dẻo của Việt Nam.
Hoạt động xuất khẩu sản phẩm nhựa và bao bì của Việt Nam trong thời gian qua sang thị trường Nhật bản và Châu Âu đều sụt giảm mạnh chủ yếu do đồng nội tệ của hai nền kinh tế này giảm giá. Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm từ chất dẻo của Việt Nam sang Nhật Bản và EU 27 trong 6 tháng đầu năm 2015 đã giảm lần lượt là 10,7% và 3,34% so với cùng kỳ năm 2014.
