Trong năm 2013, kim ngạch thương mại 2 chiều giữa Việt Nam với các nước châu Phi đạt 4,29 tỷ USD, tăng 22,4% so với năm 2012 trong đó kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 2,88 tỷ USD, tăng 16%, kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam đạt 1,42 tỷ USD, tăng 37,7% so với năm 2012.
Các mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam sang khu vực này gồm có hàng nông sản (gạo, cà phê, hạt tiêu, cơm dừa), hàng thủy sản (cá tra, cá ba sa, tôm), hàng công nghiệp (điện thoại, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, máy móc thiết bị phụ tùng, giày dép, dệt may)... Các mặt hàng Việt Nam nhập khẩu chủ yếu gồm điều thô, bông, gỗ, sắt thép phế liệu...
Vềmặt hàng bông, theo số liệu thống kê của Tổng Cục hải quan Việt Nam, năm 2013, Việt Nam đã nhập khẩu581.179 tấn bông với trị giá 1,17 tỷ USD, tăng 39,1% so với cùng kỳ năm 2012. Trong đó nhập khẩu bông từ Châu Phi thường chiếm 50% về số lượng, với kim ngạch đạt 266,5 triệu USD năm 2013, tăng 83% so với năm 2012.
Năm 2013, Việt Nam đã nhập khẩu bông nguyên liệu từ 19 nước trên tổng số 55 quốc gia châu Phi. Trong số các nước cung cấp bông của châu Phi cho Việt Nam có các nước thuộc khu vực Đông Nam Phi như Tanzania (32,2 triệu USD), Mozambique (10,6 triệu USD), Zimbabwe (10,1 triệu USD), Zambia (3,9 triệu USD), Uganda (3,1 triệu USD), Malawi (2,3 triệu USD).
Các doanh nghiệp Việt Nam cho biết bông châu Phi có chất lượng khá tốt, giá thành hợp lý, phù hợp với yêu cầu sản xuất của Việt Nam.
Tuy nhiên nhập khẩu bông củaViệt Nam từ châu Phi được tiến hành phần lớn thông qua trung gian là các công ty thương mại của Pháp, Thụy Sỹ, Ấn Độ chứ không mua trực tiếp từ nhà sản xuất. Thực tế này đã gây không ít khó khăn cho doanh nghiệp của cả hai bên. Trước tiên, doanh nghiệp phải bỏ ra một khoản chi phí cho trung gian dẫn đến giá thành mua nguyên liệu đầu vào cao so với nhập khẩu trực tiếp.
Một vấn đề nữa là bông ở vùng Đông Phi thường có hàm lượng đường cao hơn các nước khác, điều này tác động đến quá trình sản xuất và chất lượng sản phẩm.
Do nhập khẩu qua trung gian nên việc phản hồi chất lượng bông đến nhà sản xuất rất phức tạp và mất thời gian, bởi việc khiếu nại hoặc thắc mắc phải thực hiện qua bên thứ ba. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến kế hoạch sản xuất và giao hàng của nhà nhập khẩu.
Để khắc phục tình trạng này, Hiệp hội Bông sợi Việt Nam (Vcosa) sẽ phối hợp với Trung tâm Thương mại quốc tế (ITC) tổ chức buổi Hội thảo“Cơ hội giao thương – Bông Đông Phi và Nam Phi cho các nhà kéo sợi tại Việt Nam” trong hai ngày 6-8/8/2014 tại Tp.HCM và Thái Bình. Hội thảo có sự tham gia của các nhà chế biến, kinh doanh bông hàng đầu Đông và Nam Phi. Ngoài mục tiêu tăng cường quan hệ thương mại trực tiếp giữa người mua, bán bông, các nhà cung cấp còn kết hợp khảo sát thị trường tiêu thụ bông Việt Nam nhằm tìm cách hỗ trợ các nhà sản xuất bông châu Phi cải thiện, nâng cao chất lượng bông cung cấp./.
