Thị trường năm 2017: Giá hàng hóa tăng chính sách tiền tệ đổi chiều?

Thị trường hàng hóa thế giới năm 2016

Trong giai đoạn 2013-2015, các quỹ đầu tư đã rút khỏi thị trường hàng hóa khoảng 14 tỷ USD/năm. Chỉ số giá hàng hóa Bloomberg Commodity Index (BCOM) trong giai đoạn này trung bình giảm khoảng 8%/năm. Nhu cầu yếu và sự gia tăng của các biện pháp hạn chế thương mại đã khiến giá nhiều loại hàng hóa giảm sâu trong nửa cuối năm 2015, trước khi có sự điều chỉnh tăng nhẹ trở lại từ đầu năm 2016.

Nguồn: Thống kê của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) (Năm gốc 2005=100)

Theo thống kê của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), tính đến tháng 11/2016, chỉ số giá hàng hóa chung của thế giới tăng so với năm gốc 2005 là 6,68 điểm, cao hơn so với cùng kỳ năm trước nhưng vẫn chưa quay trở lại được với thời điểm trước khi sụt giảm sâu vào quí 2/2015.

Chỉ số giá hàng thực phẩm và đồ uống tháng 11/2016 đạt 145,45 so với mức 100 của năm 2005, tuy nhiên, giá đang ở mức thấp hơn so với giữa năm vừa tháng 11/2015.

Nguồn: Ngân hàng Thế giới (WB)

Chỉ số giá nhóm hàng hóa nguyên vật liệu từ nông sản (cao su, bông, gỗ...) giảm trong nửa đầu năm 2016 nhưng đang có dấu hiệu tăng trở lại, hiện ở mức 117,43 so với mức 100 của năm 2005.

Tình trạng dư cung trong năm 2016 đã khiến giá hàng hóa thực phẩm và đồ uống khó đi xuống từ giữa năm.

Chỉ số giá đầu vào công nghiệp đã tăng trở lại trong những tháng cuối năm 2016, nhưng vẫn thấp hơn mức trước khi bắt đầu xu hướng giảm vào tháng 6/2015. Cả năm 2016, giá kim loại giảm khoảng 9% so với năm 2015.

Nguồn: Ngân hàng Thế giới (WB)

Giá hàng hóa có xu hướng tăng trở lại

Lạm phát có xu hướng tăng trở lại từ quí 4/2016, dự kiến đạt trung bình 3,4% trong cả năm 2016 và có thể đạt 4,7% trong năm sau.

Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) đã đạt được thỏa thuận cắt giảm sản lượng giúp giá dầu tăng trở lại. Xuất khẩu dầu thô tại Ả rập Saudi giảm 176.000 thùng/ngày trong tháng 10/2016. Tại châu Á, công suất lọc dầu bổ sung đang tăng mạnh và dự kiến đạt đỉnh 3 năm vào năm sau. Đây cũng là thị trường quan trọng tiêu thụ dầu thô lớn nhất của OPEC. Theo ước tính, nếu châu Á tăng 1,5% công suất lọc dầu, họ sẽ cần tới gần 29 triệu thùng dầu thô/ngày. Nhu cầu gia tăng sẽ kéo theo giá dầu trong năm 2017.

Ngoài ra, năm 2016 đã chứng kiến tăng trưởng bất ngờ trong nhập khẩu than đá và quặng sắt của Trung Quốc, dẫn đến sự tăng giá của hai mặt hàng này trên thị trường thế giới. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này, nhưng các chuyên gia cho rằng Trung Quốc muốn hạn chế khai thác và sản xuất nguồn tài nguyên hữu hạn này. Tháng 11/2016, sản lượng than của Trung Quốc đã giảm 10% so với cùng kỳ năm trước còn sản lượng thép giảm xuống gần mức mục tiêu đặt ra của Chính phủ. Những nỗ lực này được thị trường ghi nhận, mặc dù tính chung 11 tháng đầu năm 2016, sản lượng vẫn tăng trưởng 1,1% trong so với cùng kỳ năm trước.

Giá các loại hàng hóa quan trọng tăng trong năm 2016 chủ yếu do cầu kéo. Đây cũng là năm đầu tiên trong 5 năm trở lại đây, cầu là yếu tố dẫn dắt chính đối với giá cả thay cho cung tại thị trường Trung Quốc.

Dự báo năm 2017

Giá hàng hóa sẽ tăng trong năm 2017

Nhìn chung giá hàng hóa sẽ tăng trong năm 2017, nhờ nhu cầu tăng tại các thị trường lớn trong khi nguồn cung bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu hoặc các chính sách hạn chế sản xuất. Giá kim loại dự báo sẽ tăng trong năm 2017 do một số mỏ sẽ đóng cửa theo lộ trình, đặc biệt là kẽm. Tuy nhiên, mức tăng sẽ phụ thuộc nhiều khả năng tiêu thụ của thị trường Trung Quốc như phân tích ở dưới đây. Giá thực phẩm có thể tăng nhẹ do biến đổi khí hậu có thể tác động mạnh mẽ hơn đến một số quốc gia sản xuất nông nghiệp tại châu Á.

3 nhân tố tác động chính

Có 3 yếu tố quan trọng sẽ tác động đến thị trường hàng hóa thế giới trong năm 2017. Đó là khả năng hồi phục của thị trường Trung Quốc, những chính sách của Hoa Kỳ khi ông Donald Trump chính thức nắm quyền và các quyết định về sản lượng của Tổ chức dầu mỏ thế giới OPEC.

Thứ nhất, về thị trường Trung Quốc. Nếu Trung Quốc cố gắng giữ tăng trưởng kinh tế ở mức 6% trong năm 2017, những chính sách kích thích tăng trưởng có thể khiến giá than đá, quặng sắt, thép, đồng và cả nhôm tăng trong năm tới.

Do Trung Quốc là nước tiêu thụ than đá và quặng sắt lớn nhất, chính sách sản xuất và nhập khẩu của nước này sẽ tác động chính đến xu hướng giá nguyên nhiên vật liệu trên thế giới. Chính phủ Trung Quốc có thể muốn cân đối cung - cầu hàng hóa bằng các chính sách hạn chế sản xuất, khiến giá tăng. Nhưng cũng không thể loại trừ trường hợp chủ các mỏ than và quặng sắt của nước này đấu tranh để giữ sản lượng và tranh thủ hưởng lợi từ sự tăng giá trên thị trường thế giới.

Đối với than cốc sử dụng trong sản xuất thép, Trung Quốc có thể sẽ giữ sản lượng, đặc biệt khi họ không tuân theo các phán quyết của Liên hợp quốc và giảm nhập khẩu từ Bắc Triều Tiên. Sản lượng thép khó tăng do ngành bất động sản tại Trung Quốc tăng trưởng yếu còn xuất khẩu gặp khó khăn vì các biện pháp bảo hộ thương mại từ phía các nước nhập khẩu (đặc biệt khi ông Donald Trump muốn siết chặt hàng rào của Hoa Kỳ đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc). Đối với quặng sắt, năm 2016, nhập khẩu có thể lần đầu tiên vượt 1 tỷ USD và đã tăng 9,2% trong 11/2016.

Thứ hai, gói chính sách hỗ trợ tài khóa và tăng thuế nhập khẩu của chính quyền tổng thống đắc cử Donald Trump có thể khiến lạm phát tăng lên. Tăng trưởng kinh tế của Mỹ trong quí III/2016 đạt 3,5%, mức cao nhất trong 2 năm trở lại đây, nhờ chi tiêu dùng và xuất khẩu đậu tương tăng ngoạn mục. Nếu ông Donald Trump quyết làm nước Mỹ “vĩ đại trở lại” với tăng trưởng ấn tượng trong năm 2017, thị trường hàng hóa sẽ chứng kiến sự tăng giá của nhiều mặt hàng.

Thứ ba, là các quyết sách của OPEC về sản lượng dầu mỏ khai thác. Giá dầu được dự báo sẽ tăng lên mức 55 USD/thùng trong năm 2017 nếu các nước OPEC quyết tâm với thỏa thuận cắt giảm sản lượng khai thác. Giá năng lượng bao gồm cả giá than đá và khí gas tự nhiên dự báo sẽ tăng khoảng 24% trong năm tới.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng hầu hết các ngân hàng trung ương vốn hoạt động độc lập và luôn giữ lập trường về mục tiêu kiểm soát lạm phát của mình.

Chính sách tiền tệ sẽ đổi chiều?

Tính đến thời điểm này, hầu hết các ngân hàng trung ương trên thế giới vẫn đang duy trì chính sách tiền tệ mở rộng để kích thích kinh tế tăng trưởng, theo đó lãi suất cơ bản được giữ ở mức thấp, thậm chí là 0%. Tuy nhiên, lạm phát tăng trở lại có thể khiến một số nước phải bắt đầu chuyển hướng chính sách tiền tệ trong năm tới. Ví dụ Quỹ Dự trữ liên bang (Fed) sẽ phải tăng lãi suất, dự báo khoảng 3 lần trong năm 2017 để bình ổn thị trường.

Ông John Baffes - Chuyên gia Kinh tế cao cấp, Trưởng nhóm biên tập “Triển vọng thị trường hàng hóa” của Ngân hàng Thế giới

“Giá nông sản sẽ tăng khoảng 1,4% trong năm 2017 nhưng giá đồ uống có thể giảm do sản lượng cà phê tăng mạnh hơn dự đoán trước đó. Giá ngũ cốc có thể tăng 2,4%”.

Ông Angel Gurría - Tổng thư ký OECD

“Thương mại toàn cầu hồi phục chậm, với tốc độ tăng trưởng có thể thấp hơn mức tăng của GDP trong cả năm 2016.

Lãi suất thấp được duy trì lâu đã dẫn đến sự tăng giá của tài sản, cả ở quy mô toàn cầu và các phân lớp tài sản, bóp méo đầu tư tài chính và tăng rủi ro đầu cơ”.