Thị trường và giá thép tháng 3 không tăng như dự báo?

Theo số liệu từ Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), từ đầu năm đến nay, sức tiêu thụ thép tăng bất thường (tăng 40%-50% so với cùng kỳ năm ngoái) trong khi nhu cầu xây dựng thấp. Sức mua tăng cao đã góp phần làm giá thép tăng liên tục trong thời gian qua và ngược lại, giá tăng khiến các đại lý cấp tập gom hàng, đẩy giá tăng thêm.
Trước những biến động không ngừng của giá thép trong thời gian tháng 1 và tháng 2/2011, nhiều doanh nghiệp sản xuất thép lý giải, nguyên nhân giá thép tăng là do giá nguyên liệu phôi thế giới tăng từ đầu năm 2011 và với tình hình tỉ giá, lãi suất, điện... đều tăng cao thì sắp tới, giá thép sẽ còn tăng tiếp. Vì thế, các công ty thương mại và công ty xây dựng đã “hối hả” mua tích trữ, khiến cho lượng thép sản xuất và tiêu thụ tăng khá mạnh.
Đặc biệt, từ cuối năm 2010, giá bán quặng sắt và than cốc trên thị trường thế giới đã tăng cao. Các nước Australia, Brazil chiếm đến 70% thị phần thế giới. Họ gần như độc quyền và mỗi năm đều tăng giá từ 30 - 40%. Than cốc cũng được cung cấp từ Trung Quốc và các nước này, vừa rồi đã tăng đến 70%. Mỗi lần tăng giá đều gây ảnh hưởng rất lớn đến thế giới vì ảnh hưởng đến giá cả các mặt hàng khác, đặc biệt là phôi thép. 

Không những vậy, trong khi, nguồn USD đang khan hiếm, ngành Thép lại không thuộc diện ưu tiên được mua USD do chính sách thắt chặt tiền tệ, nên để nhập khẩu nguyên liệu, buộc phải mua USD ngoài thị trường với mức chênh lệch 1.000 VND/USD so với tỷ giá niêm yết. Vì vậy, với mỗi tấn phôi nhập khẩu, doanh nghiệp phải trả thêm hơn 1 triệu đồng, cộng với phần lãi vay tiền VND từ 17- 18%/năm đã khiến ngành Thép phải thêm gánh nặng. 

Bên cạnh đó, cũng phải kể đến việc tăng giá xăng lên hơn 2.000 đồng/lít cũng khiến cho một tấn thép phải “cõng” thêm hơn 100 nghìn đồng (mỗi tấn thép tiêu hao khoảng 50 lít xăng). Theo tính toán của VSA, mặc dù, giá điện vừa được điều chỉnh tăng từ 1/3/2011 không tác động lớn, nhưng cũng chiếm từ 6 - 8% trong cơ cấu giá thành của thép. 

Nhưng bước sang tháng 3, giá thép bán lẻ ngoài thị trường tự do lại giảm 200.000 đồng/tấn so với tháng trước, còn bình quân 18,1-18,2 triệu đồng/tấn, thấp hơn giá giao tại nhà máy 150.000-200.000 đồng/tấn, do các đại lý muốn đẩy nhanh lượng hàng bán ra. Theo lý giải của các điểm bán hàng, hiện tượng giá thép bán lẻ thấp hơn giá của các doanh nghiệp sản xuất là do họ giảm phần chiết khấu, nhằm kích sức mua của người tiêu dùng. Một doanh nghiệp sản xuất thép có thị phần lớn ở phía Nam cho biết, tính đến trung tuần tháng 3-2011, lượng thép bán ra của doanh nghiệp này khoảng 25.000 tấn, chỉ bằng 60% so với tháng trước. Về lượng tiêu thụ, theo VSA, tháng 3 sẽ chỉ ở mức dưới 400 nghìn tấn. Sang tháng 4, con số này cũng sẽ tiếp tục ở mức thấp. 

Đặc biệt, nhu cầu thép xây dựng sẽ bị giảm sút khi nhiều công trình đầu tư bằng vốn ngân sách bị giãn, tạm dừng tiến độ theo Nghị quyết số 11/NQ-CP của Chính phủ cũng sẽ là lý do khiến giá thép khó tăng đột biến, lượng tiêu thụ cũng như giá bán của mặt hàng thép xây dựng sẽ khó tăng trong thời gian tới.
Trên thế giới, chiến sự đang xảy ra ở khu vực Bắc Phi - nơi có tốc độ xây dựng và lượng tiêu thụ thép khá lớn của thế giới, sẽ khiến lượng tiêu thụ đối với hàng hoá này sụt giảm đáng kể. Tại châu Á, Trung Quốc cũng đang rốt ráo trong việc triển khai các biện pháp nhằm kìm chế lạm phát… Những điều này đã khiến cho giá phôi và thép phế trên thị trường thế giới có xu hướng chững lại và hiện ở mức 650- 670 USD/tấn đối với phôi và gần 500 USD/tấn đối với thép phế. 

Ở trong nước, thời điểm này, Nghị quyết 11/NQ-CP về những giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội của Chính phủ đã bắt đầu có hiệu lực. Ngân hàng đã siết chặt hơn việc cho vay. Nhiều công trình đầu tư công hiệu quả không cao sẽ bị cắt giảm… Các yếu tố này khiến cho sức tiêu thụ thép trên thị trường không thể sôi động trong tháng tới. Trong khi đó, tháng 1 và tháng 2 vừa qua, lượng thép mua vào được xem là tăng đột biến so với cùng kỳ các năm trước. Cụ thể, trong tháng 1/2011, lượng thép được mua vào ở mức 469 nghìn tấn. Tháng 2, mặc dù là tháng Tết, có nhiều ngày nghỉ, nhưng lượng tiêu thụ lại đạt tới 475 nghìn tấn, tăng mạnh so với mức 302 nghìn tấn của tháng 2/2010. Như vậy, một phần trong số lượng thép đã được mua không đưa vào các công trình, mà được các thương nhân tạm trữ chờ tăng giá để bán ra. Tuy nhiên, đến tháng 3, sức mua có dấu hiệu chững lại, khiến các thương nhân này đã đẩy mạnh lượng bán ra để tránh lỗ, do đó giá có thể đi xuống.
Trong thời gian tới, nếu giá thép phế, phôi nhập khẩu tiếp tục tăng, cộng với tỷ giá USD biến động, thì khả năng từ nay đến cuối năm, giá thép trong nước tăng theo là có thể xảy ra. Song, không thể tăng đột biến vì như vậy sẽ khó tiêu thụ, tăng đến đâu thì vẫn phải phụ thuộc vào việc thị trường có chấp nhận hay không? Từ những phân tích biến động của thị trường thép nêu trên, giá thép trong tháng 3 đã có những diễn biến ngược chiều với những dự đoán của các chuyên gia về giá thép trong những tháng trước đó.