Lĩnh vực kinh tế của Congo pha trộn giữa nông nghiệp làng xã và các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp. Lĩnh vực công nghiệp chủ yếu dựa vào dầu mỏ, trụ cột của nền kinh tế, cung cấp nguồn thu và nguồn xuất khẩu chủ yếu cho chính phủ. Sau cuộc nội chiến, tháng 10/1997, chính phủ đã công khai thể hiện mối quan tâm của mình trong việc tiếp tục đẩy mạnh cải cách kinh tế, tư nhân hoá và đổi mới sự hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế.
Nhưng những tiến bộ của nền kinh tế đã nhanh chóng bị ảnh hưởng bởi biến động của giá dầu và những cuộc xung đột vũ trang trong nước vào tháng 12/1998 gây thâm hụt ngân sách trầm trọng và khó khăn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, việc phục hồi giá dầu trong thời gian gần đây đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Năm 2013, GDP của Congo đạt 14,25 tỷ USD, tăng trưởng 5,8%. GDP bình quân đầu người đạt 3058 USD/người/năm. Tuy nhiên, phân phối thu nhập không đồng đều chỉ tập trung vào một nhóm người và phần đông dân số vẫn sống dưới mức nghèo khổ. Tỷ lệ lạm phát là 1,7% trong năm 2013. Congo bị tụt hậu rất lớn so với các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ (MDGs). Nước này có khả năng chỉ đạt được hai mục tiêu vào năm 2015, là giáo dục và thúc đẩy bình đẳng giới. Tỷ lệ thất nghiệp vẫn còn cao, đặc biệt là trong giới trẻ.
Nông nghiệp chỉ đóng góp 3,3% GDP của cả nước năm 2013. Các nông sản chủ yếu là gạo, đường, ngô, rau, cà phê, ca cao, sắn, đậu phộng, lâm sản.
Ngành công nghiệp đóng góp 73,9% GDP. Công nghiệp dựa chủ yếu vào dầu mỏ với sản lượng 274,4 nghìn thùng/ngày (Cuối những năm 1970, Congo tìm ra dầu lửa). Ngoài ra còn có các ngành công nghiệp khác như xi măng, xà phòng, công nghiệp gỗ, thuốc lá…
Lĩnh vực dịch vụ chiếm 22,9%. Về ngoại thương, năm 2013, kim ngạch xuất khẩu của Congo 9,912 tỷ USD. Sản phẩm xuất khẩu chủ yếu là dầu mỏ, gỗ xẻ, gỗ dán, đường, ca cao, cà phê, kim cương. Các bạn hàng xuất khẩu của Congo là Trung Quốc, Mỹ, Pháp, Úc, New Zeland, Tây Ban Nha, Ấn Độ.
Năm 2013, Congo nhập khẩu khoảng 4,297 tỷ USD, trong đó các mặt hàng chính gồm trang thiết bị, vật liệu xây dựng và lương thực. Các bạn hàng nhập khẩu của Congo là Pháp, Trung Quốc, Brazil, Mỹ, Ấn Độ, Italia, Bỉ.
Về đối ngoại, Congo theo đuổi đường lối đối ngoại rộng mở, tranh thủ vốn và kỹ thuật của Mỹ, phương Tây (chủ yếu là Pháp) và các tổ chức quốc tế (như WB và IMF) nhằm khôi phục hạ tầng cơ sở, phát triển kinh tế, cải thiện đời sống nhân dân.
Congo là thành viên của nhiều tổ chức quốc tế như LHQ, Cộng đồng Pháp ngữ (Francophonie), Phong trào KLK, IMF, WTO,...
Quan hệ Việt Nam - Cộng hoà Congo
Hai nước có quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp. Hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 16/7/1964. Hiện nay, Đại sứ quán ta tại Angola kiêm nhiệm nước này trong khi Đại sứ Congo tại Bắc Kinh kiêm nhiệm Việt Nam.
Hai nước đã trao đổi nhiều đoàn cấp cao. Về phía Việt Nam có các đoàn của Phó Chủ tịch nước Nguyễn Hữu Thọ (1978), Đại tướng Võ Nguyên Giáp (1980), Phó Chủ tịch nước Huỳnh Tấn Phát (1983), Chủ tịch nước Trần Đức Lương (2002) và nhiều đoàn Bộ trưởng khác.
Về phía Congo có các đoàn của Tổng thống Marien N'Gouabi (1973), Tổng thống Denis Sassou-N’guesso tham dự HNCC Pháp ngữ tại Hà Nội năm 1997 và thăm chính thức Việt Nam năm 2000) và nhiều đoàn Bộ trưởng khác.
Hai bên cũng đã ký một số thỏa thuận song phương như Hiệp định khung hợp tác kinh tế, văn hoá, khoa học kỹ thuật (2000), Thoả thuận Hợp tác 3 bên Việt Nam-FAO-Congo về an ninh lương thực (2001), Hiệp định Thương mại, Nghị định thư hợp tác giữa 2 Bộ Ngoại giao, Nghị định thư hợp tác về giáo dục, Nghị định thư hợp tác về công nghiệp và thoả thuận hợp tác giữa 2 Phòng Công nghiệp và Thương mại (2012).
Trong thập kỷ 80, Việt Nam đã cử nhiều lượt chuyên gia giáo dục, y tế, nông nghiệp sang Congo. Cuối năm 1989, do khó khăn kinh tế, bạn đã ngừng hợp đồng thuê chuyên gia của ta. Trong hai năm 2003 và 2004, Việt Nam tiếp tục đưa 54 chuyên gia và kỹ thuật viên sang giúp Congo trồng lúa nước theo Thoả thuận hợp tác ba bên Việt Nam-FAO- Congo.
Hai nước đã tổ chức họp Uỷ ban Liên Chính phủ lần thứ nhất về hợp tác kinh tế-thương mại, văn hoá, KHKT tại Hà Nội (10/2003). Nhân dịp này, phía bạn đề nghị ta giúp đỡ trong một số lĩnh vực khác như y tế, giáo dục, đào tạo nghề. Kỳ họp UBLCP lần hai dự kiến diễn ra tại thủ đô Brazaville của Congo năm 2014.
Tháng 10/2013, phía Congo đã chính thức công nhận Việt Nam có nền kinh tế thị trường sau chuyến thăm Việt Nam của Bộ trưởng Ngoại giao Congo (tháng 9/2014).
Về hợp tác đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp, từ năm 2009, Tổng công ty Thăm dò khai thác dầu khí (PVEP) thuộc Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam đã tham gia vào dự án đầu tư tại Congo trong lĩnh vực thăm dò, thẩm lượng dầu khí lô Marine XI với tổng số vốn tính đến hết năm 2013 là 23,05 triệu USD. Hiện phía Bạn mong muốn hai nước ký Hiệp định hợp tác trong lĩnh vực dầu khí.
Trao đổi thương mại giữa hai nước còn khiêm tốn. Trong năm 2013, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Congo đạt 20,44 triệu USD, tăng 19%. Các sản phẩm xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam gồm: gạo (gần 6 triệu USD), sản phẩm dệt may (5,6 triệu USD), hàng hải sản (2,8 triệu USD), tàu thuyền các loại (2,3 triệu USD), xi măng (1,5 triệu USD). Ngoài ra còn có các mặt hàng khác như sản phẩm từ cao su, bánh, kẹo và sản phẩm từ ngũ cốc, thuốc tân dược, sản phẩm sắt thép v.v.
Kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam – Congo giai đoạn 2004-2013
Đơn vị: triệu USD
Năm
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Xuất khẩu
4,09
16,87
23,16
22,63
31,94
30,36
34,28
45,60
17,14
20,44
Nhập khẩu
0,02
0,72
1,31
6,47
3,44
4,26
6,56
13,41
16,39
18,20
Nguồn: Tổng cục Hải quan Việt Nam
Kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam từ Congo trong năm 2013 đạt 18,2 triệu USD, tăng 11%, trong đó, Việt Nam nhập khẩu chủ yếu các mặt hàng: gỗ & sản phẩm gỗ (14,5 triệu USD), đồng (2,2 triệu USD), sắt thép phế liệu (1,5 triệu USD) v.v.
Cộng hòa Congo là một trong những quốc gia có diện tích rừng lớn nhất tại châu Phi (ước khoảng 25 triệu ha rừng). Congo cũng đang triển khai chương trình trồng 1 triệu ha rừng và kể từ năm 2000, áp dụng Bộ luật về lâm nghiệp theo đó 80% gỗ tươi của Congo phải được chế biến tại địa phương nhằm nâng cao giá trị gia tăng, tạo công ăn việc làm, phát triển ngành công nghiệp chế biến gỗ, góp phần xóa đói giảm nghèo. Hiện nước này đang kêu gọi các doanh nghiệp nước ngoài trong đó có Việt Nam đầu tư vào lĩnh vực trồng và chế biến gỗ tại Congo.
Tháng 5/2012, trong khuôn khổ Chương trình phát triển thương mại liên vùng giữa các nước thành viên của Liên minh kinh tế và tiền tệ Tây Phi (UEMOA), Cộng đồng kinh tế và tiền tệ Trung Phi (CEMAC) và các nước nước nói tiếng Pháp thuộc Tiểu vùng sông Mekong (Việt Nam, Lào, Campuchia), Vụ Thị trường Châu Phi, Tây Á, Nam Á-Bộ Công Thương đã phối hợp với Trung tâm thương mại quốc tế (ITC), Tổ chức quốc tế Pháp ngữ (OIF) và Phòng Thương mại, Công nghiệp, Nông nghiệp và các Ngành nghề thành phố Pointe-Noire (Cộng hòa Congo) tổ chức Cuộc gặp Bên mua/Bên bán về gỗ tại Pointe-Noire. Hội thảo đã thu hút được sự tham gia của hơn 300 đại biểu đến từ các nước CH Congo, CH Dân chủ Congo, Gabon, Senegal, Angola và Việt Nam./.
