Tương quan dân số và lương thực trên thế giới
Số người ở các nước đang phát triển có khẩu phần ăn dưới 2.200 kcal/ngày đã giảm từ 57% dân số trong những năm 1964-1966 xuống còn có 10% vào năm 1997-1999. Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO) đánh giá rằng, tỷ lệ dinh dưỡng dưới mức cho phép ở các nước đang phát triển sẽ giảm từ mức 17% hiện nay xuống còn 11% năm 2015 và 6% năm 2030. Sản xuất lúa mì giảm nhẹ là kết của của tình trạng giảm tốc độ tăng dân số, và thay đổi khẩu phần ăn của người và vật nuôi. Tuy các chuyên gia ghi nhận, nói chung sẽ không có một vụ “bùng nổ dân số” vì tình hình đã được thống kê và kiểm soát tương đối tốt, thì mặt khác, ngoài ý kiến là sản lượng ngũ cốc bình quân đầu người toàn thế giới (WGP) đã đạt đến đỉnh điểm từ năm 1985 và vẫn đang trong chiều hướng sụt giảm từ đó, lại có ý kiến cho rằng, WGP vẫn tăng tính từ 1985. Viện Khoa học Hoàng gia Thuỵ Điển thì tuyên bố rằng, dù sử dụng nhiều phân bón hơn, tỉ lệ tăng sản lượng ngũ cốc đã chậm lại. Từ 1985 đến 1991, tỷ lệ tăng đó đã giảm xuống dưới mức 1,4%/năm, tức là thấp hơn tỷ lệ tăng dân số thế giới. Còn có một cách nhìn khác đối với vấn đề này là phân tích thực trạng đánh bắt cá quá mức ở đại dương gần đây.
Trung Quốc: Những vấn đề dân số
Với dân số khổng lồ và một nền kinh tế đang phát triển với nhịp độ cao nhất thế giới, chỉ trong vài thế hệ nữa, Trung Quốc sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến thị trường lương thực thế giới. Nhiều năm nay, nước này là nơi nhập khẩu phần lớn lương thực và dầu thực vật ép từ các loại hạt của thế giới. Những nỗ lực tự thân to lớn đã tạo ra khả năng tự nuôi sống ở mức cơ bản dân số khổng lồ, và năm 2002, Trung Quốc đã trở thành nước xuất khẩu ngô đứng thứ hai thế giới, chỉ sau Mỹ. Đồng thời với xuất khẩu ngô, Trung Quốc còn giảm nhẹ việc nhập khẩu lúa mì, tuy nhiên, nhập khẩu đậu tương tăng vọt từ khoảng 29 triệu/thùng năm 1995-1996 lên 280 triệu/thùng năm 2000. Việc thực hiện dự án xuất khẩu ngô quy mô lớn mang tính dài hạn bất chấp khả năng gieo trồng tăng chậm và nhu cầu tiêu thụ trong nước vẫn tăng do áp lực dân số đã dẫn đến giảm hiệu quả kinh tế. Vẫn có khá nhiều người nghèo với những bữa ăn chưa đảm bảo về dinh dưỡng trong khoảng một nửa dân Trung Quốc sống ở các tỉnh phía Tây (chiếm 2/3 diện tích toàn quốc). Và ngay ở các tỉnh phía đông, mức sống và chất lượng khẩu phần ăn cũng chênh lệnh nhiều giữa dân nông thôn và thành thị.
Không nhiều người biết rằng, dân số tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc) đã tương đương với dân số Mêhicô. Tỉnh Quảng Đông hay đảo Hải Nam thì có dân số xấp xỉ nước Đức, số dân tỉnh An Huy thì bằng dân số Italia. Dân tỉnh Hà Bắc tương đương dân số Pháp (tức là tương đương Việt Nam), dân số Tây Ban Nha cũng chỉ bằng một tỉnh Liêu Ninh của Trung Quốc. Tỉnh Sơn Tây thì đông dân bằng cả nước Canada, và chỉ một thành phố Thiên Tân ở Trung Quốc đã có dân số bằng với dân số cả nước Thuỵ Điển, còn dân tỉnh Ninh Hạ tương đương dân số Phần Lan. Tỷ lệ chết khi sinh làm chậm tốc độ tăng dân số, nhưng có nhiều động lực khác thúc đẩy dân số Trung Quốc tăng. Hiện Trung Quốc đang là nước có tỷ lệ chênh lệch giới tính trẻ sơ sinh lớn nhất thế giới. Thống kê năm 2000 cho thấy, ở bé trai (dưới 4 tuổi) nhiều hơn bé gái ở tuổi này khoảng 20%. Bảy tỉnh của Trung Quốc với dân số tổng cộng khoảng 387 triệu người có tỷ lệ bé trai nhiều hơn bé gái (dưới 4 tuổi) từ 28% đến 36%. Trước quy định chỉ cho phép sinh một con, kèm theo các biện pháp như phạt nặng, cưỡng ép đi xây dựng kinh tế mới… nếu vi phạm chính sách “một con” này, đã dẫn đến tình trạng nhiều gia đình quyết định phá thai khi xác định được giới tính của thai nhi là gái. Chính quyền các tỉnh ở Trung Quốc hiện đang cố gắng giảm chênh lệch giới tính trẻ sơ sinh, nhưng còn nhiều trở ngại. Quan chức tỉnh Quảng Đông đã đặt ra mục tiêu cân bằng tỷ lệ trẻ sơ sinh trong khoảng 3-5 năm tới. Tại Thủ phủ của tỉnh này là thành phố Quảng Châu, tỷ lệ là cứ 117,16 em trai ra đời thì có 100 em gái. Các cơ sở y tế nhà nước và tư nhân đều được phổ biến quy định cấm nạo thai khi cha mẹ đã phát hiện thai nhi là gái. Với Quảng Đông, lý do muốn sinh con trai chỉ là vấn đề thừa kế tài sản, không như ở nhiều tỉnh nghèo hơn, mong muốn sinh con trai xuất phát từ nhu cầu nhân lực lao động. Chính quyền trung ương Trung Quốc đang thực hiện ba biện pháp nhằm đạt được mục tiêu dân số, mà một trong các cách đó là chiến dịch giáo dục có quy mô toàn quốc. Hai biện pháp kia là thúc đẩy cân bằng giới, ban hành luật bảo vệ quyền lợi phụ nữ và ngăn cấm việc dùng siêu âm xác định giới tính thai nhi.
Với tỷ lệ tăng dân số cao gấp đôi của Trung Quốc, các chuyên gia cho rằng, ấn Độ, nước đông dân thứ hai trên thế giới (hiện nay khoảng 1 tỷ 100 triệu người), trong vòng chưa đến 30 năm tới sẽ “đoạt ngôi” của Trung Quốc, trở thành cái cần tăng dân số mới của thế giới . / .
