Đây không chỉ là một nền tảng lưu trữ số mà còn được xem là bước chuyển quan trọng trong hành trình xây dựng hệ sinh thái tri thức dùng chung, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và từng bước hình thành nền tảng dữ liệu phục vụ chuyển đổi số toàn ngành thuốc lá.
Gỡ “điểm nghẽn” từ bài toán dữ liệu phân tán
Là ngành sản xuất có tính đặc thù cao, đòi hỏi sự kết nối chặt chẽ giữa nhiều công đoạn với hàm lượng kỹ thuật lớn, từ nghiên cứu giống cây trồng, quy trình canh tác, sơ chế nguyên liệu đến công nghệ chế biến, phối chế hương liệu và sản xuất thành phẩm. Qua nhiều năm phát triển, các đơn vị thành viên của Vinataba đã tích lũy được khối lượng lớn tài liệu khoa học, sáng kiến kỹ thuật, tiêu chuẩn công nghệ và dữ liệu chuyên ngành có giá trị.
Tuy nhiên, trong thời gian dài, nguồn dữ liệu này chủ yếu được lưu trữ rời rạc dưới dạng hồ sơ giấy hoặc các tệp điện tử cục bộ tại từng đơn vị. Việc thiếu một hệ thống quản trị tập trung khiến công tác tra cứu, chia sẻ và kế thừa tri thức gặp không ít khó khăn. Nhiều tài liệu có giá trị chuyên môn cao chưa được khai thác hiệu quả, trong khi nguy cơ thất lạc hoặc phân mảnh dữ liệu ngày càng rõ nét khi quá trình chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ.
Xuất phát từ thực tiễn đó, Vinataba đã định hướng xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu khoa học - công nghệ tập trung, đồng bộ và có khả năng chia sẻ trong toàn hệ thống. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật phục vụ quản trị thông tin mà còn là bước đi chiến lược nhằm nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Hình thành kho tri thức số dùng chung cho toàn ngành
Được Hội đồng Khoa học Kỹ thuật Tổng công ty giao nhiệm vụ chủ trì thực hiện từ năm 2022, Viện Thuốc lá đã triển khai xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu khoa học - công nghệ chuyên ngành với mục tiêu tạo lập một “kho tri thức số” dùng chung cho toàn Vinataba.
Sau quá trình nghiên cứu, chuẩn hóa và số hóa dữ liệu, đến cuối năm 2025, hệ thống đã bước đầu hoàn thiện với 1.428 tài liệu khoa học - công nghệ được xử lý và đưa vào lưu trữ tập trung. Riêng trong năm 2025, có thêm 350 tài liệu mới được cập nhật, gồm 329 tài liệu trong nước và 21 tài liệu quốc tế.
Kho dữ liệu được phân loại theo nhiều nhóm nội dung chuyên sâu như:
· Kết quả nghiên cứu khoa học: Các đề tài cấp Bộ, cấp Tổng công ty và sáng kiến kỹ thuật đã nghiệm thu.
· Tiêu chuẩn kỹ thuật: Hệ thống tiêu chuẩn cơ sở, quốc gia và quốc tế của ngành.
· Văn bản pháp luật: Các quy định pháp lý, nghị định, thông tư quản lý hoạt động ngành.
· Tài liệu tham khảo chuyên ngành: Sách chuyên khảo, bài báo khoa học, báo cáo xu hướng công nghệ.
· Thông tin thiết bị và công nghệ: Hướng dẫn vận hành, thông số kỹ thuật dây chuyền sản xuất.
Việc chuẩn hóa dữ liệu không chỉ giúp nâng cao khả năng lưu trữ mà còn tạo điều kiện để các đơn vị dễ dàng tìm kiếm, khai thác và chia sẻ thông tin phục vụ hoạt động sản xuất, nghiên cứu và quản lý.
Song song với việc xây dựng kho dữ liệu, nền tảng trực tuyến khcnthuocla.vn cũng được đưa vào vận hành với các chức năng tra cứu, tìm kiếm và quản lý dữ liệu chuyên ngành. Hệ thống cho phép truy cập nhanh, thao tác thuận tiện, góp phần rút ngắn khoảng cách về thông tin giữa các đơn vị trong toàn Tổng công ty.
Không gian chia sẻ tri thức mở nhưng vẫn bảo đảm an toàn dữ liệu
Một trong những điểm nổi bật của hệ thống là cơ chế quản trị dữ liệu theo hướng mở nhưng có phân quyền chặt chẽ. Theo đó, hệ thống được thiết kế thành hai không gian riêng biệt gồm khu vực dùng chung và khu vực nội bộ bảo mật.
Phần dữ liệu dùng chung tập hợp các tiêu chuẩn ngành, tài liệu nghiên cứu cơ bản, quy định pháp lý và các nội dung phục vụ học tập, tham khảo cho cán bộ công nhân viên trong toàn hệ thống. Trong khi đó, khu vực nội bộ bảo mật cho phép từng đơn vị chủ động quản lý dữ liệu riêng, đặc biệt là các tài liệu có tính đặc thù như công thức phối chế, quy trình công nghệ hoặc bí quyết kỹ thuật.
Cách tiếp cận này vừa tạo điều kiện thúc đẩy chia sẻ tri thức, vừa bảo đảm yêu cầu an toàn thông tin và bảo mật công nghệ trong ngành sản xuất đặc thù.
Không dừng ở vai trò một kho lưu trữ dữ liệu, hệ thống còn được định hướng như môi trường tương tác chuyên môn nội bộ. Người dùng có thể trao đổi, đóng góp ý kiến, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất bổ sung tài liệu thông qua nền tảng trực tuyến. Điều này giúp hình thành không gian kết nối tri thức mở, khuyến khích tinh thần học hỏi và lan tỏa các giá trị sáng tạo trong toàn Tổng công ty.
Tạo nền tảng cho bước phát triển công nghệ tiếp theo
Theo định hướng của Vinataba, giai đoạn tiếp theo của dự án sẽ tập trung vào việc mở rộng quy mô số hóa, tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu và hoàn thiện cơ chế quản trị thông tin dùng chung trong toàn hệ thống.
Đặc biệt, Tổng công ty xác định dữ liệu sạch và có cấu trúc là nền tảng quan trọng để từng bước triển khai các ứng dụng công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI). Việc chuẩn bị bài bản ngay từ khâu xây dựng dữ liệu được xem là bước đi cần thiết nhằm bảo đảm tính bền vững và hiệu quả lâu dài của quá trình chuyển đổi số.
Việc đưa hệ thống cơ sở dữ liệu khoa học - công nghệ vào vận hành đúng dịp Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa về mặt thời điểm mà còn thể hiện quyết tâm của Vinataba trong việc coi khoa học công nghệ là động lực phát triển. Từ một kho tư liệu phân tán, hệ thống dữ liệu số hôm nay đang từng bước trở thành nền tảng kết nối tri thức, hỗ trợ sản xuất - kinh doanh và mở ra không gian đổi mới sáng tạo cho toàn ngành thuốc lá trong tương lai.
