Xúc tiến thương mại: Tạo nguồn sung lực mới

PV: Xin ông đánh giá một cách tóm tắt hoạt động XTTM của Việt Nam trong thời gian qua? Những thành công và vướng mắc trong quá trình hoạt động của Cục Xúc tiến thương mại - Bộ Công Thương? 

Cục trưởng Đỗ Thắng Hải: Trong thời gian qua, Cục Xúc tiến thương mại đã góp phần tích cực trong việc hình thành và phát triển hệ thống xúc tiến thương mại (XTTM) quốc gia và liên kết các hoạt động của hệ thống trên với các Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài và các tổ chức XTTM quốc tế. Với vai trò là đầu mối tham mưu cho Bộ Công Thương, Cục Xúc tiến thương mại đã ban hành hoặc trình Chính phủ ban hành các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực XTTM. Thừa ủy quyền của Bộ Công Thương, Cục Xúc tiến thương mại đã trực tiếp xác nhận đăng ký thực hiện Chương trình khuyến mại cho các doanh nghiệp (DN) trên toàn quốc; Điều phối tổ chức thực hiện thành công nhiều Đề án thuộc Chương trình XTTM quốc gia có ý nghĩa kinh tế, chính trị quan trọng; 

Bên cạnh đó, với vai trò Ban Thư ký Chương trình Thương hiệu quốc gia (THQG), Cục Xúc tiến thương mại đã phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan liên quan và doanh nghiệp (DN) tiến hành các hoạt động trong khuôn khổ Chương trình THQG. Cục cũng chủ động tích cực tham gia vào các tổ chức quốc tế trong lĩnh vực XTTM như Diễn đàn XTTM châu Á (ATPF); làm đầu mối của Việt Nam và điều phối các hoạt động trong khuôn khổ Trung tâm Xúc tiến thương mại Đầu tư – Du lịch ASEAN - Nhật Bản (AJC); Trung tâm ASEAN – Hàn Quốc (AKC); nhóm công tác XTTM trong APEC. 

Tuy vậy, trong quá trình hoạt động, Cục Xúc tiến thương mại còn có những hạn chế, khó khăn. Bộ máy tổ chức XTTM tại địa phương chưa thống nhất về mô hình, hoạt động và kinh phí. Nguồn kinh phí dành cho hoạt động XTTM và cơ chế triển khai hoạt động XTTM chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng mở rộng, chất lượng ngày càng cao. Biên chế dành cho hoạt động XTTM còn thiếu so với phạm vi hoạt động và khối lượng công việc được giao. Sự quan tâm chỉ đạo và phối hợp về công tác XTTM giữa các ngành, các cấp chưa thực sự đồng bộ... 

PV: Theo ông, những thuận lợi, khó khăn trong việc hỗ trợ các DN thúc đẩy hoạt động, tìm kiếm cơ hội mua bán hàng hoá và cung ứng dịch vụ, giới thiệu thương hiệu, sản phẩm... là gì? Và đâu là những giải pháp để đối phó với những khó khăn đó? 

Cục trưởng Đỗ Thắng Hải: Thuận lợi lớn nhất trong việc hỗ trợ DN là thời gian qua, Việt Nam đã ký được nhiều hiệp định thương mại tự do với nhiều mặt hàng được miễn hoặc giảm thuế nhập khẩu, giúp các DN cải thiện được năng lực cạnh tranh. Đồng thời, kinh tế vĩ mô dần ổn định, khôi phục và tăng trưởng. Hoạt động XNK sôi động trở lại, XK tăng trưởng cao, NK được tăng cường quản ký, nhập siêu đã được kiềm chế. Đón trước thời cơ mới, Cục Xúc tiến thương mại đã phối hợp với các tổ chức thuộc hệ thống XTTM trong nước tiếp tục triển khai theo lộ trình, góp phần phát triển XK. 

Khắc phục khó khăn như đã nói trên, đặc biệt là việc thiếu kinh phí, Cục Xúc tiến thương mại trong giai đoạn tới sẽ: Lựa chọn các hoạt động XTTM nhằm vào các ngành hàng trọng điểm, mặt hàng XK thế mạnh như đồ gỗ, nông thuỷ sản, thủ công mỹ nghệ, thực phẩm và các địa phương tiêu biểu một cách tập trung, tránh dàn trải; Triển khai Chương trình THQG từ năm 2011 trở đi có trọng tâm hơn; Bên cạnh sự tăng cường sự hỗ trợ của Nhà nước, cần huy động các nguồn lực từ các địa phương, của hiệp hội và của DN để tổ chức các hoạt động XTTM thành công. Đặc biệt, Cục sẽ tận dụng, tranh thủ hợp tác quốc tế về XTTM để được sự trợ giúp về tài lực, chia sẻ kinh nghiệm của đồng nghiệp quốc tế. 

PV: Xin Cục trưởng cho biết kết quả của sự phối hợp giữa Cục Xúc tiến thương mại với Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài trong thời gian qua và định hướng trong giai đoạn tiếp theo? 

Cục trưởng Đỗ Thắng Hải: Có thể ví von như thế này cho dễ hiểu, quan hệ giữa Cục Xúc tiến thương mại và Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài là hai “mố trụ” của “nhịp cầu” XTTM ở thị trường nước ngoài. Vì vậy, gìn giữ và phát triển mối quan hệ này là một tất yếu và mang ý nghĩa sống còn. 

Ý thức được điều đó, trong những năm qua, Cục Xúc tiến thương mại đã làm hết sức mình để phát huy lợi thế của cả hai bên. Nổi bật trong chuỗi công việc đó là: Đã cung cấp kịp thời thông tin có liên quan đến XTTM, như: chính sách, văn bản quy phạm pháp luật, các chương trình, dự án, quy hoạch, kế hoạch; Danh mục chương trình XTTM quốc gia hàng năm và danh tính các đơn vị chủ trì các dự án thuộc Chương trình này; Chương trình và kết quả hoạt động hàng năm của Cục Xúc tiến thương mại liên quan đến thị trường sở tại: Danh mục hội chợ triển lãm tại nước ngoài do các đơn vị và thương nhân trong nước tổ chức; Quảng bá thương hiệu hàng hoá, các DN tiêu biểu và hình ảnh Việt Nam bằng tiếng nước ngoài. 

Cục Xúc tiến thương mại còn cung cấp Danh sách các DN trong nước sản xuất có khả năng XK; thương hiệu các hàng hoá, dịch vụ mang nhãn hiệu quốc gia; ngành hàng, sản phẩm, mặt hàng trong nước có tiềm năng XK; Giới thiệu các Trung tâm XTTM thuộc các địa phương; Giải đáp yêu cầu của Thương vụ Việt Nam về những vấn đề có liên quan đến XTTM. 

Việc cung cấp thông tin nói trên thông qua trang web, Bản tin Xuất khẩu, các ấn phẩm tổng hợp, chuyên đề, chuyển qua email của Thương vụ Việt Nam, bằng văn thư truyền thống và qua các đoàn công tác của Cục Xúc tiến thương mại ra nước ngoài, hoặc khi có các tham tán, tuỳ viên của Thương vụ về nước.
Phối hợp chặt chẽ với các Thương vụ Việt Nam triển khai các hoạt động XTTM ở địa bàn sở tại: Xây dựng, phát triển, quảng bá thương hiệu và hình ảnh Việt Nam; Đề xuất và tổ chức thực hiện Chương trình XTTM quốc gia; Lựa chọn những hội chợ có chất lượng phù hợp, thông báo kịp thời cho DN Việt Nam giới thiệu sản phẩm; Tổ chức các hội thảo, các khóa đào tạo nghiệp vụ XTTM; Tham gia biên tập, hiệu đính thông tin; Giúp DN nâng cao hiểu biết về tập quán, luật lệ kinh doanh; Hỗ trợ các đoàn DN trong nước sang khảo sát thị trường và tổ chức đoàn doanh nhân nước ngoài đến Việt Nam. 

Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tăng cường cung cấp, phối hợp với chất lượng và hiệu quả ngày càng cao, theo phương châm kết hợp bề rộng lẫn chiều sâu về từng nội dung phối hợp tại các nhóm thị trường trọng điểm, tiềm năng, truyền thống, láng giềng và thị trường mới. Làm tốt từng việc, tạo ra sự tương hỗ lẫn nhau, tạo sung lực mới cho việc XK vào các nhóm thị trường nói trên và vào từng địa bàn mà Thương vụ Việt Nam hoạt động. 

PV: Thưa ông, những Chương trình, như Thương hiệu quốc gia Việt Nam; Giải thưởng xuất khẩu, Giải thưởng doanh nhân Việt Nam tiêu biểu ở nước ngoài... là những hoạt động thường niên do Cục Xúc tiến thương mại phối hợp với các đơn vị khác tổ chức. Theo ông, những giải thưởng này, có nhận được sự quan tâm của các đối tác nước ngoài? Liệu nó có đạt được những kỳ vọng như ta mong muốn? 

Cục trưởng Đỗ Thắng Hải: Những hoạt động trên đây là một trong những điểm nhấn của XTTM đã có tác động tích cực trong việc quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam, tiềm năng hàng hoá XK và các DN uy tín. Do vậy, các giải thưởng này đã được các đối tác nước ngoài, trong đó có các doanh nhân là người Việt Nam ở nước ngoài quan tâm. Nhiều đối tác trong số đó đã tiến hành khảo sát, xác định nguồn hàng để NK; tìm kiếm cơ hội hợp tác đầu tư, gia công, sản xuất và cả về phát triển du lịch.
Đây là những chương trình, hoạt động mới, tuy đã có những tác động trực tiếp và hiệu quả, nhưng muốn đánh giá về nó chưa thể lượng hoá ngay được, cần phải có thêm thời gian. Trong giai đoạn tới, tôi nghĩ cũng cần tiếp tục có thêm các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả. 

PV: Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!