Kiến tạo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch
Theo đó, phê duyệt Đề án “Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật cạnh tranh đến năm 2030” với những nội dung chủ yếu, cụ thể:
Về quan điểm, thực thi pháp luật cạnh tranh là một trụ cột quan trọng trong kiến tạo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Việc nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật cạnh tranh phải được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên và lâu dài của cả hệ thống chính trị, đảm bảo sự vận hành đúng đắn của cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Bảo đảm sự nhất quán, đồng bộ giữa pháp luật cạnh tranh với pháp luật chuyên ngành và các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và sự xuất hiện ngày càng nhiều thực tiễn cạnh tranh phức tạp, đa dạng. Việc thực thi pháp luật cạnh tranh cần thích ứng linh hoạt với các mô hình kinh doanh mới, xu hướng số hóa và chuyển đổi xanh của nền kinh tế. Tiếp thu có chọn lọc các xu hướng thực thi pháp luật cạnh tranh trên thế giới, điều chỉnh để phù hợp với điều kiện trong nước.
Lấy doanh nghiệp và người tiêu dùng làm trung tâm trong quá trình thực thi pháp luật cạnh tranh, đảm bảo quyền được cạnh tranh công bằng của doanh nghiệp và quyền lựa chọn của người tiêu dùng. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, thiết lập khung pháp lý rõ ràng, minh bạch, đồng thời tăng cường giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Gắn thực thi pháp luật cạnh tranh với thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân và chuyển đổi số.
Đẩy mạnh phân công, phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan trong hệ thống thực thi pháp luật cạnh tranh, từ trung ương đến địa phương, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình. Phát huy vai trò của tổ chức xã hội - nghề nghiệp, cộng đồng doanh nghiệp và xã hội trong giám sát và bảo đảm minh bạch thị trường. Khuyến khích sự tham gia của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, báo chí và người dân trong giám sát thực thi pháp luật cạnh tranh nhằm bảo đảm tính khách quan, công bằng và minh bạch.
Đề cao phương pháp tiếp cận thực thi pháp luật cạnh tranh dựa trên tính hiệu quả, phòng ngừa, chủ động, thay vì chỉ xử phạt thụ động. Phát triển nguồn nhân lực chuyên sâu và hiện đại hóa công cụ, phương pháp thực thi. Ưu tiên ứng dụng công nghệ thông tin, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong giám sát, phát hiện, điều tra và xử lý hành vi vi phạm pháp luật cạnh tranh. Đồng thời, từng bước xây dựng văn hóa cạnh tranh lành mạnh trong xã hội và cộng đồng doanh nghiệp; khuyến khích doanh nghiệp tuân thủ, tăng cường nhận thức cộng đồng, nâng cao tính phòng ngừa và tự giác chấp hành pháp luật về cạnh tranh.
Việc triển khai Đề án phải gắn với thực hiện nghiêm các quy định của Đảng, Quốc hội, Chính phủ về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; bảo đảm công khai, minh bạch, phòng ngừa lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ trong hoạt động thực thi pháp luật và quản lý nhà nước về cạnh tranh.
Đồng bộ khung pháp lý về cạnh tranh
Đề án đặt mục tiêu tổng quát là nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật cạnh tranh nhằm tạo lập, duy trì và bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, bình đẳng, minh bạch, lành mạnh; thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, tăng cường khả năng tiếp cận thị trường, nâng cao hiệu quả kinh tế, phúc lợi xã hội và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, phù hợp với chủ trương, đường lối, quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước trong tình hình mới.
Trong đó, đặt một số mục tiêu cụ thể, bao gồm:
Về hoàn thiện thể chế và chính sách cạnh tranh, hoàn thiện đồng bộ khung pháp lý về cạnh tranh, phù hợp với thực tiễn Việt Nam, bảo đảm tính minh bạch, khả thi, thống nhất và tiệm cận với thông lệ quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa theo hướng xóa bỏ, tháo gỡ các rào cản thị trường không cần thiết, thúc đẩy cạnh tranh bình đẳng, lành mạnh giữa các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế phù hợp với quy định của pháp luật và các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.
Tham gia xây dựng, rà soát, đảm bảo các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên, các văn bản hợp tác với cơ quan, tổ chức quốc tế về cạnh tranh phù hợp với quan điểm chỉ đạo, chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước.
Về nâng cao năng lực thực thi pháp luật cạnh tranh, tăng dần số lượng và chất lượng các vụ việc cạnh tranh được phát hiện, điều tra, xử lý hằng năm, bảo đảm tính răn đe, ngăn chặn và phòng ngừa hành vi vi phạm.
Nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn, kỹ năng, nghiệp vụ của đội ngũ điều tra viên vụ việc cạnh tranh, công chức công tác trong lĩnh vực cạnh tranh nhằm tăng cường khả năng chủ động phát hiện, điều tra và xử lý kịp thời, hiệu quả các vụ việc cạnh tranh; ngăn ngừa, đấu tranh chống hành vi hạn chế cạnh tranh, cạnh tranh không lành mạnh hoặc gây cản trở cạnh tranh trên thị trường.
Cải tiến, nâng cấp cơ sở vật chất hạ tầng, trang thiết bị, xây dựng và từng bước hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu về cạnh tranh, tích cực ứng dụng công nghệ hiện đại phục vụ công tác giám sát cạnh tranh, phát hiện và cảnh báo sớm các hành vi vi phạm, điều tra, xử lý vụ việc cạnh tranh kịp thời, hiệu quả, quản lý hồ sơ, dữ liệu các vụ việc cạnh tranh.
Tăng cường xây dựng và duy trì cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức trong và ngoài nước trong công tác thực thi chính sách và pháp luật cạnh tranh, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực cạnh tranh nhằm trao đổi kinh nghiệm, đào tạo công chức công tác trong lĩnh vực cạnh tranh và nâng cao năng lực phối hợp trong điều tra, xử lý các vụ việc cạnh tranh, đặc biệt là các vụ việc cạnh tranh xuyên biên giới.
Về nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cơ quan, doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và người tiêu dùng về pháp luật cạnh tranh, tăng cường tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật cạnh tranh nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội ngành nghề và cộng đồng doanh nghiệp tại Việt Nam về cạnh tranh công bằng, bình đẳng, minh bạch, lành mạnh.
Khuyến khích sự chủ động hợp tác của cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng trong việc phát hiện, thông báo các hành vi vi phạm pháp luật cạnh tranh thông qua hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật và xây dựng các kênh tiếp nhận thông tin, phản ánh về hành vi vi phạm pháp luật cạnh tranh.
Một số chỉ tiêu giai đoạn 2026 - 2030
Đề án đề ra một số chỉ tiêu phấn đấu đạt được trong giai đoạn 2026 - 2030 bao gồm:
- Tối thiểu 03 văn bản quy phạm pháp luật về cạnh tranh được rà soát nhằm sửa đổi, bổ sung;
- 100% văn bản quy phạm pháp luật trong các lĩnh vực chuyên ngành có quy định liên quan đến cạnh tranh và được gửi lấy ý kiến của Bộ Công Thương trong quá trình soạn thảo được rà soát, tích cực đóng góp ý kiến xây dựng và hoàn thiện;
- 100% cam kết có nội dung về cạnh tranh trong các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam tham gia đàm phán, ký kết có sự tham gia xây dựng, đóng góp ý kiến của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Bộ Công Thương;
- Tối thiểu 80-100 vụ việc cạnh tranh được phát hiện, điều tra và xử lý trong giai đoạn 2025-2030, trung bình 16-20 vụ/năm, trong đó có ít nhất 25% vụ việc cạnh tranh được khởi xướng điều tra trên cơ sở kết quả của việc chủ động giám sát thị trường;
- 100% đơn, thư có nội dung phản ánh, khiếu nại, tố cáo hành vi vi phạm pháp luật cạnh tranh được tiếp nhận, xử lý đúng hạn theo quy định của pháp luật;
- Trên 80% điều tra viên vụ việc cạnh tranh, công chức công tác trong lĩnh vực cạnh tranh được đào tạo, tập huấn chuyên môn, kỹ năng, nghiệp vụ mỗi năm, bao gồm cả kỹ năng về phân tích kinh tế cạnh tranh hoặc sử dụng các phần mềm thu thập, phân tích dữ liệu cạnh tranh; quản lý, xử lý hồ sơ vụ việc cạnh tranh;
- Xây dựng, hoàn thiện 01 cơ sở dữ liệu về cạnh tranh, đảm bảo cập nhật thường xuyên;
- Tối thiểu 10.000 lượt người (cơ quan, doanh nghiệp, hiệp hội, người tiêu dùng) được tiếp cận tài liệu về cạnh tranh qua sự kiện trực tiếp hoặc qua phương thức điện tử;
- Tối thiểu 500 sản phẩm, bao gồm video clip, infographic, tin tức, bài viết chuyên đề, ấn phẩm in ấn, điện tử có nội dung tuyên truyền về pháp luật, chính sách cạnh tranh, kết quả thực thi pháp luật cạnh tranh được phát hành;
- Trên 70% doanh nghiệp lớn được khảo sát có hiểu biết cơ bản đúng về pháp luật cạnh tranh vào năm 2030.
Chi tiết Quyết định, xem tại đây.
