Các nước đang phát triển đối mặt với nhiều thách thức

Giá dầu, giá hàng hóa giảm làm chậm tốc độ tăng trưởng

Theo ông Jim Young Kim, Chủ tịch WB, các nước đang phát triển từng là cỗ máy thúc đẩy kinh tế toàn cầu sau thời kỳ khủng hoảng, nhưng hiện phải đối mặt với môi trường kinh tế khó khăn hơn. Nhiều nước đang phát triển phụ thuộc nặng vào xuất khẩu hàng hóa, việc giảm giá dầu và các mặt hàng chiến lược sẽ làm chậm lại tốc độ tăng trưởng của các nước này. Do đó, WB đã hạ mức dự báo tăng trưởng kinh tế của các nước đang phát triển. Cụ thể, từ 4,8% (theo dự báo đưa vào tháng 1/2015) xuống còn 4,4%. Lần lượt năm 2016 cũng được giảm từ 5,3% xuống còn 5,2%, và giữ nguyên mức dự báo 5,4% cho năm 2017.

Kết quả phân tích tại báo cáo cho thấy, các nước thu nhập thấp, trong đó có nhiều nước phụ thuộc vào xuất khẩu hàng hóa và đầu tư, sẽ có thể bị ảnh hưởng bởi điều kiện kinh tế hiện nay. Trong những năm 2000, giá cả hàng hóa tăng, các nước này đã phát triển mạnh nhờ vào khai thác kim loại, khoáng chất và đẩy mạnh xuất khẩu. Tuy nhiên, với dự báo hàng hóa trên thế giới tiếp tục ở mức thấp sẽ ảnh hưởng tới tăng trưởng của các nước này.

Theo chủ biên báo cáo, ông Franzika Ohnosorge, sau 4 năm với mức tăng trưởng đáng thất vọng, các nước đang phát triển vẫn chưa lấy lại được đà cũ. Mặc dù điều kiện tài chính thuận lợi nhưng sụt giảm tăng trưởng vẫn kéo dài tại nhiều nước đang phát triển bị gây ra bởi thiếu hụt các dịch vụ trong nông nghiệp, ngành điện, giao thông, cơ sở hạ tầng và các dịch vụ kinh tế cơ bản khác. Chính vì vậy, tái cơ cấu càng trở nên cấp thiết.

Nhận định của các chuyên gia WB tại báo cáo cho thấy, khi một số rủi ro đang giảm đi thì các rủi ro mới lại xuất hiện, đe dọa viễn cảnh tăng trưởng của các nước mới nổi và đang phát triển. Trong khi lãi suất tại Hoa Kỳ rục rịch tăng thì hệ số tín nhiệm các thị trường mới nổi lại bị lu mờ dần, đặc biệt với các nước xuất khẩu dầu mỏ. Việc gia tăng biến động trên thị trường tài chính và dòng vốn bị giảm cũng là các rủi ro gây ảnh hưởng. Các chuyên gia nhận định, nếu đồng USD tăng giá quá mạnh sẽ làm giảm đà tăng trưởng của Mỹ và gây tác động tiêu cực lên các đối tác thương mại của Mỹ trên toàn thế giới.

Báo cáo cho biết, dự báo lãi suất tại Mỹ sẽ tăng khiến cho vốn vay càng trở nên đắt đỏ hơn với các nước này trong vài tháng tới. Việc tăng lãi suất do Cục Dự trữ Liên bang Mỹ chủ trì có thể sẽ tạo ra một đợt biến động thị trường và giảm luồng vốn chảy vào các thị trường mới nổi khoảng 1,8%so với GDP. Điều này sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đối với các thị trường mới nổi do các thị trường này vốn rất nhạy cảm và triển vọng tăng trưởng tại khu vực này đang yếu đi. Đối với các nước xuất khẩu hàng hóa hiện đang vật lộn với giá hàng hóa thấp và các nước chưa có chính sách rõ ràng thì việc dòng vốn bị cắt giảm lại càng là một thách thức chính sách lớn hơn nữa.

Tăng trưởng khu vực Đông Á - Thái Bình Dương tiếp tục giảm

Nằm trong bối cảnh chung của kinh tế toàn cầu, tăng trưởng của Khu vực Đông Á - Thái Bình Dương giảm xuống còn 6,95% trong năm 2014. Dự báo, tăng trưởng toàn khu vực sẽ tiếp tục giảm xuống còn 6,7% trong năm 2015 và sẽ giữ ổn định trong thời gian sau đó. Tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc sẽ vẫn tiếp tục giảm nhưng các nước còn lại trong khu vực sẽ tăng nhờ vào sự phục hồi kinh tế tại các nước phát triển. Tại Trung Quốc, tăng trưởng dự báo sẽ đạt 7,1% năm 2015 và 7,0% năm 2016 do áp dụng các chính sách nhằm tăng trưởng ổn định hơn. Tăng trưởng toàn khu vực, trừ Trung Quốc dự báo sẽ đạt 4,8% năm 2015 và 5,4% năm 2016 nhờ vào động lực từ các nền kinh lớn trong ASEAN. 

Trong khu vực, Việt Nam được WB nâng mức tăng trưởng kinh tế, dự báo tăng thêm 0,4% so với dự báo hồi tháng 1/2015, lần lượt lên mức 6% cho năm 2015 và 6,2% cho năm 2016, và cho năm 2017 là 6,5% (so với mức dự báo 6% trước đó). Theo WB, nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng khả quan nhờ sự tăng trưởng mạnh của ngành sản xuất, xuất khẩu và đầu tư nước ngoài.

Trong khi đó, với hầu hết các nước khác, WB chủ yếu giữ nguyên hoặc hạ mức dự báo, chẳng hạn như Trung Quốc (giảm 0,1-0,2% so với dự báo trước đó, còn 6,9%, 6,9% và 6,8% cho các năm 2015, 2016 và 2017). Tại Indonesia, tăng trưởng dự báo sẽ giảm xuống 4,7% năm 2015 (dự báo trước đó là 5,2%), sau đó sẽ tăng dần nhờ phục hồi đầu tư và xuất khẩu. Tại Thái Lan, GDP dự tính sẽ tăng 3,5% năm 2015 (giữ nguyên so với dự báo trước đó), trong đó xuất khẩu tăng nhẹ. Tại Malaysia tăng trưởng sẽ giảm xuống còn 4,7% năm 2015 do giá dầu thấp làm giảm đầu tư trong ngành dầu khí trong khi tăng trưởng tín dụng vẫn còn chậm.