Cơ hội và thách thức của ngành da giày và túi xách Việt Nam khi Hiệp định TPP được ký kết

Hiệp định Ðối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) đang ở giai đoạn đàm phán nước rút. TPP được các doanh nghiệp tham gia sản xuất hàng xuất khẩu như da giày, túi xách Việt Nam đặt nhiều
Ngành công nghiệp da giày và túi xách Việt Nam đang là một trong những ngành kinh tế xuất khẩu (XK) mũi nhọn của nước ta. Hiện Việt Nam nằm trong danh sách 5 nước có kim ngạch XK giày dép lớn trên thế giới, cùng với Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia và Bangladesh. Theo Hiệp hội Da - Giầy - Túi xách Việt Nam (Lefaso), khả năng ngành da giày Việt Nam sẽ đạt kế hoạch XK 12 tỉ USD trong năm 2014, tăng 16,5% so với năm 2013, nhờ một số yếu tố như nhu cầu tiêu dùng của một số thị trường chính như EU, Mỹ, Nhật Bản được cải thiện và ưu đãi thuế quan GSP tại thị trường EU. Trong 10 tháng qua, kim ngạch XK ngành da giày Việt Nam đạt 8,3 tỉ USD.

TPP  được đánh giá sẽ mở ra cơ hội "vàng" cho ngành da giày, túi xách Việt Nam xuất khẩu vào thị trường thành viên TPP, khi mức thuế nhập khẩu sẽ thấp hơn hiện nay. Một trong những điều kiện để được hưởng ưu đãi thuế quan vào thị trường các nước thành viên TPP là các doanh nghiệp Việt Nam phải chứng minh lô hàng xuất khẩu có xuất xứ nguyên liệu, phụ liệu như da, vải, đế giày... được sản xuất tại Việt Nam hoặc tại các nước thành viên TPP.

Chủ tịch Lefaso Nguyễn Ðức Thuấn nhận định: Hiệp định TPP được ký sẽ là "cú hích" mới cho các DN da giày, túi xách Việt Nam phát triển cả về số lượng, lẫn chất lượng. Số lượng ở đây là quy mô sản xuất và xuất khẩu, chất lượng là nói tới sự hoàn thiện hơn trong hệ thống sản xuất, kinh doanh, cải thiện giá trị gia tăng của sản phẩm da giày, túi xách, ví... của Việt Nam. Khi TPP có hiệu lực, về cơ bản, tất cả các loại hàng hóa xuất nhập khẩu của các nước thành viên của hiệp định này sẽ được ưu đãi thuế quan, trong dài hạn thuế quan có khả năng về mức 0%. Ðây chính là lợi thế để hàng da giày Việt Nam có khả năng cạnh tranh cao hơn so với một số nước như Trung Quốc, Ấn Ðộ... là những nước xuất khẩu da, giày, túi xách hàng đầu thế giới, nhưng không phải là thành viên của TPP. Theo đó, các hãng giày, túi xách lớn của Mỹ và châu Âu sẽ chuyển hướng hoạt động gia công, sản xuất từ Trung Quốc sang Việt Nam nhằm hưởng lợi thế TPP.

Chủ tịch Lefaso Nguyễn Ðức Thuấn khẳng định: Ðối với một ngành tham gia xuất khẩu chủ lực như da giày, túi xách Việt Nam thì việc Việt Nam hội nhập sâu, rộng với các thị trường lớn trên thế giới chắc chắn sẽ có tác động tích cực trong việc tăng trưởng xuất khẩu. Tuy nhiên, cơ hội cũng đi kèm thách thức, DN da giày, túi xách Việt Nam muốn tận dụng hiệu quả cao nhất TPP thì phải hình thành chuỗi cung ứng bên trong, có sự liên kết hữu cơ giữa các khâu. Một chuỗi cung ứng hoàn chỉnh từ thiết kế - nguyên, phụ liệu - sản xuất - phân phối phải được hình thành trong cộng đồng các thành viên tham gia ký kết Hiệp định TPP. Các DN nên tận dụng tốt cơ hội này để gia tăng năng lực cạnh tranh, xây dựng chiến lược phát triển bền vững.

Ngành da giày, túi xách cũng phải đối mặt với khó khăn về phương thức sản xuất vì các DN chủ yếu sản xuất theo phương thức gia công xuất khẩu. Bên cạnh đó, sự thông hiểu luật pháp và tận dụng lợi thế trong TPP của các DN cũng còn rất hạn chế trong khi lại phải đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng, giao hàng, tiêu chuẩn kỹ thuật từ các đối tác nước ngoài. Ðặc biệt, tỷ lệ nội địa hóa và nhập vật tư trong khối để bảo đảm các điều kiện thụ hưởng mức thuế ưu đãi từ TPP còn thấp. Cùng với việc mở cửa thị trường, ngành da giày cũng sẽ phải đối mặt với áp lực cạnh tranh lớn ngay với các DN nước ngoài tại thị trường trong nước.

Ðể có thể tận dụng được các lợi thế TPP, ngay từ bây giờ, các DN cần phải thay đổi phương thức kinh doanh chuyển từ gia công sang FOB (mua nguyên liệu về sản xuất rồi bán thành phẩm), đồng thời chuẩn hóa  các hoạt động kinh doanh. Ðặc biệt, các DN cần phải thông hiểu các nội dung và giải pháp để tận dụng tối đa lợi thế từ TPP, đặc biệt là các quy tắc và cách tính xuất xứ.