Chế biến, chế tạo tiếp tục dẫn dắt tăng trưởng
Trong bối cảnh kinh tế thế giới phục hồi chưa đồng đều, xung đột địa chính trị, bảo hộ thương mại và biến động giá năng lượng, nguyên liệu, vận tải tiếp tục tác động đến chuỗi cung ứng, sản xuất công nghiệp tại 15 tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc vẫn duy trì đà tăng trưởng trong 9 tháng đầu năm 2026.
Theo Báo cáo của Ban Tổ chức Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc năm 2026, các địa phương đã chủ động tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, thúc đẩy tiến độ dự án, bảo đảm cung ứng năng lượng, hỗ trợ xuất khẩu và tăng cường liên kết vùng. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn chịu sức ép từ chi phí, tỷ giá, cạnh tranh cũng như các yêu cầu ngày càng cao về xuất xứ, giảm phát thải và phòng vệ thương mại.
Điểm đáng chú ý là nhiều địa phương ghi nhận mức tăng chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) hai con số. Trong 9 tháng đầu năm 2026, Ninh Bình ước tăng 26,7%; Thái Nguyên tăng 23%; Phú Thọ tăng 22,02%; Hưng Yên tăng 16%; Bắc Ninh tăng 15,9%; Hải Phòng tăng 15,2%; Điện Biên tăng 12,79% và Tuyên Quang tăng 10,05%.
Kết quả này cho thấy các trung tâm công nghiệp lớn của khu vực tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo là động lực chính của tăng trưởng. Các ngành sản xuất nổi bật tập trung vào điện tử, thiết bị điện, ô tô, cơ khí, kim loại, hóa chất, cao su - plastic, dệt may, da giày, giấy và chế biến thực phẩm. Doanh nghiệp quy mô lớn và doanh nghiệp FDI tiếp tục duy trì, mở rộng sản xuất, đóng góp quan trọng vào xuất khẩu.
Trong khi đó, các tỉnh trung du, miền núi và biên giới phát huy lợi thế về khoáng sản, thủy điện, vật liệu xây dựng và chế biến nông, lâm sản. Dù vậy, tăng trưởng giữa các ngành và địa phương chưa đồng đều; một số dự án còn chậm, trong khi chi phí đầu vào và biến động thị trường tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất.
Cùng với tăng trưởng sản xuất, hạ tầng phục vụ phát triển công nghiệp tiếp tục được củng cố. Đến tháng 9/2026, toàn khu vực có 1.085 cụm công nghiệp trong phương án phát triển đến năm 2030, 638 cụm đã được thành lập và 342 cụm đã đi vào hoạt động. Số cụm đã thành lập tương đương khoảng 58,8% tổng số cụm trong phương án phát triển; số cụm đi vào hoạt động tương đương khoảng 53,6% số cụm đã thành lập.
Các địa phương đã tập trung rà soát, điều chỉnh phương án phát triển cụm công nghiệp phù hợp với quy hoạch và không gian phát triển sau sắp xếp đơn vị hành chính; đồng thời đẩy mạnh tháo gỡ khó khăn về thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, giải phóng mặt bằng và thu hút dự án thứ cấp.
Tuy nhiên, những điểm nghẽn vẫn hiện hữu. Tiến độ triển khai một số cụm công nghiệp còn chậm; hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng bảo vệ môi trường tại một số địa bàn chưa đồng bộ; lựa chọn chủ đầu tư, giải phóng mặt bằng và thu hút dự án thứ cấp còn gặp khó khăn.
Nhìn tổng thể, báo cáo đánh giá sản xuất công nghiệp khu vực tiếp tục tăng trưởng, công nghiệp chế biến, chế tạo giữ vai trò chủ đạo, một số dự án mới và dự án mở rộng sản xuất đã bổ sung năng lực tăng trưởng. Song mức tăng giữa các địa phương chưa đồng đều, năng lực doanh nghiệp và liên kết chuỗi còn hạn chế; tiến độ một số dự án công nghiệp, cụm công nghiệp và năng lượng còn chậm.
Tháo gỡ điểm nghẽn, phát huy năng lực sản xuất mới
Ba tháng cuối năm 2026 được xác định là giai đoạn quan trọng để các địa phương tăng tốc hoàn thành mục tiêu cả năm.
Bối cảnh những tháng cuối năm được dự báo có cả thuận lợi và thách thức đan xen. Kinh tế trong nước dự kiến duy trì đà tăng trưởng; các chính sách hỗ trợ sản xuất, đầu tư công và kích cầu tiêu dùng tiếp tục phát huy tác dụng. Cùng với đó, năng lực mới từ các dự án công nghiệp, các hiệp định thương mại tự do (FTA), xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng và lợi thế về hệ thống cảng biển, cửa khẩu, logistics tạo thêm dư địa thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu.
Ở chiều ngược lại, khu vực tiếp tục phải đối mặt với bất ổn địa chính trị, bảo hộ thương mại, điều chỉnh thuế quan và biến động giá nguyên liệu, năng lượng, vận tải, tỷ giá, lãi suất. Áp lực hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cũng gia tăng trong bối cảnh tiến độ một số dự án còn chậm.
Trên cơ sở đó, ngành Công Thương khu vực phía Bắc đặt mục tiêu phấn đấu chỉ số sản xuất công nghiệp của các tỉnh, thành phố đạt hoặc vượt kế hoạch năm 2026, tiếp tục phát huy vai trò của công nghiệp chế biến, chế tạo, các ngành công nghiệp chủ lực và năng lực sản xuất mới.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là theo dõi sát hoạt động sản xuất, kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và các dự án trọng điểm; đẩy nhanh dự án mới, dự án mở rộng và phát huy công suất, qua đó tạo thêm động lực tăng trưởng ngay trong những tháng cuối năm.
Đồng thời, các địa phương tiếp tục định hướng phát triển công nghiệp hiện đại, xanh, công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ; tăng cường kết nối doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn, doanh nghiệp FDI nhằm từng bước nâng cao năng lực tham gia chuỗi sản xuất và chuỗi cung ứng.
Đối với cụm công nghiệp, trọng tâm là đẩy nhanh đầu tư hạ tầng, hệ thống xử lý nước thải và triển khai hiệu quả các chương trình khuyến công. Cùng với đó, các địa phương rà soát, cập nhật phương án phát triển công nghiệp, năng lượng, cụm công nghiệp và logistics phù hợp với không gian phát triển mới; theo dõi sát IIP và các chỉ tiêu chủ yếu để kịp thời điều chỉnh kịch bản tăng trưởng.
Bảo đảm năng lượng cũng là điều kiện quan trọng để duy trì nhịp sản xuất. Ngành Công Thương sẽ tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh các dự án nguồn và lưới điện, bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, liên tục; phát triển năng lượng tái tạo phù hợp với quy hoạch và khả năng giải tỏa công suất, đồng thời thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.
Song song với thúc đẩy sản xuất, yêu cầu chuyển đổi xanh tiếp tục được đặt ra. Các địa phương tăng cường quản lý an toàn, môi trường; thúc đẩy sản xuất sạch hơn, giảm phát thải và chủ động ứng phó với thiên tai, sự cố. Cải cách hành chính, chuyển đổi số, chuẩn hóa và kết nối cơ sở dữ liệu về công nghiệp, năng lượng, cụm công nghiệp và logistics cũng được xác định là giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý.
Đáng chú ý, liên kết vùng tiếp tục là một hướng đi quan trọng nhằm mở rộng không gian phát triển công nghiệp. Các địa phương sẽ thúc đẩy kết nối doanh nghiệp theo chuỗi sản xuất, cung ứng, tiêu thụ và logistics; khai thác hiệu quả các hành lang kinh tế, trục cao tốc và vành đai ven biển; tăng cường chia sẻ dữ liệu về doanh nghiệp, sản phẩm, thị trường và cửa khẩu để kịp thời xử lý các vấn đề liên tỉnh.
Với đà tăng trưởng tích cực trong 9 tháng đầu năm cùng việc tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về dự án, hạ tầng và chuỗi cung ứng, nhiệm vụ trọng tâm trong quý IV là đưa các năng lực sản xuất mới vào hoạt động hiệu quả, duy trì vai trò dẫn dắt của công nghiệp chế biến, chế tạo và tạo nền tảng cho tăng trưởng công nghiệp khu vực phía Bắc trong giai đoạn tiếp theo.
