Hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam trong những tháng vừa qua đã có xu hướng sụt giảm do nhu cầu trên thị trường quốc tế ở mức thấp; nguồn cung từ các quốc gia xuất khẩu gạo lớn như Thái Lan, Ấn Độ… tương đối dồi dào. Gạo xuất khẩu Việt Nam hiện đang chịu sự cạnh tranh mạnh từ gạo Thái Lan.
Diễn biến xuất khẩu gạo của Việt Nam trong 8 tháng đầu năm 2015 (Nguồn: Cơ sở dữ liệu Tạp chí Công Thương)Trong tháng 8/2015, hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam chỉ đạt 461,21 nghìn tấn tương ứng 205,09 triệu USD, giảm 24,12% về lượng và 19,49% về giá trị so với tháng 7/2015. Tính chung 8 tháng đầu năm 2015, Việt Nam đã xuất khẩu được 4,04 triệu tấn gạo thu về 1,744 tỷ USD; giảm mạnh 9,72% về khối lượng xuất khẩu và giảm 14,3% về kim ngạch xuất khẩu so với cùng kỳ 8 tháng đầu năm 2014. Trong thời gian tới, hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam sẽ tăng lên do Việt Nam vừa qua đã trúng thầu cung cấp 450.000 tấn gạo cho Philippines.
Cơ cấu thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam trong tháng 8/2015 (Nguồn: Cơ sở dữ liệu Tạp chí Công Thương)Hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam sang các thị trường chính như Trung Quốc, Gana, Bờ Biển Ngà… kể từ đầu năm 2015 đến nay biến động không đều và có những thay đổi mạnh giữa các tháng. Hiện gạo xuất khẩu Việt Nam phụ thuộc nhiều vào thị trường Trung Quốc. Kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam sang Trung Quốc chiếm tới 36,81% tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam trong tháng 8/2015. Trong khi đó, Gana và Bờ Biển Ngà là những nước nhập khẩu gạo lớn thứ 2 và thứ 3 của Việt Nam chỉ chiếm lần lượt 10,92% và 10,35% tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam trong tháng.
Diễn biến xuất khẩu gạo Việt Nam sang một số thị trường chính 8 tháng năm 2015 (Nguồn: Cơ sở dữ liệu Tạp chí Công Thương)Việc phụ thuộc nhiều vào thị trường Trung Quốc ảnh hưởng đến xuất khẩu gạo của Việt Nam do đây là thị trường có những thay đổi bất thường, tiềm ẩn nhiều rủi ro, bất lợi cho hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam. Hiện các doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam đang giảm dần mức độ phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc, đa dạng hóa thị trường. Tuy nhiên, mức độ thay đổi của các doanh nghiệp Việt Nam còn chậm chạp - theo đánh giá của nhiều chuyên gia như: chưa xác định được phân khúc tham gia, chưa xây dựng được thương hiệu trên thị trường thế giới.
Đối với thị trường trong nước, thị trường lúa gạo đã xác lập xu hướng tăng giá trong nửa đầu tháng 9/2015 do giá phụ phẩm tăng, song giá lúa gạo đã bắt đầu giảm trở lại bất chấp thông tin Việt Nam trúng thầu cung cấp gạo cho Philippines. Khác với thường lệ, ngay khi có thông tin Việt Nam tham gia đấu thầu cung ứng gạo cho Philippines thì giá lúa gạo tại đồng bằng Sông Cửu Long sẽ ngay lập tức tăng 100 đồng/kg nhưng thông tin lần này, ngay cả việc Việt Nam thắng thầu vẫn không giúp cải thiện giá gạo nội địa. Các thương lái và một số doanh nghiệp thu mua lúa gạo cho biết do không kỳ vọng Việt Nam thắng thầu đợt này nên đã không đẩy mạnh thu mua lúa gạo. Bên cạnh đó, tình trạng giá gạo thế giới đang xuống thấp khiến giá gạo của Việt Nam cũng đã giảm khá nhiều, gạo 5% tấm xuất khẩu hiện chỉ còn khoảng 330 USD/tấn nhưng vẫn khó bán trong khi lượng gạo trong kho của doanh nghiệp còn nhiều do xuất khẩu gạo từ đầu năm đến nay mới chỉ đạt trên 4 triệu tấn. Qua đó, cho thấy giá gạo trong nước sẽ khó có thể tăng cao trong thời gian tới.
Tại Tiền Giang, kết thúc ngày 28/8/2015, giá các loại lúa tăng nhẹ 100 đồng/kg so với hồi đầu tháng 8/2015. Cụ thể, lúa IR 50404 đạt 4.250 đồng/kg; lúa OM 2515, OM 2717 và OM 2419 đạt 4.600 đồng/kg . Tại Vĩnh Long, lúa IR 50404 (lúa ướt) trong tháng 8/2015 tăng 150 đồng/kg, đạt 4.100 đồng/kg; lúa IR 50404 (lúa khô) được giữ ổn định tại mức 4.800 đồng/kg.
Trong khi đó, tại Kiên Giang, giá lúa tẻ thường đến cuối tháng 8/2015 đạt 5.300 đồng/kg, tăng 200 đồng/kg so với mức giá đầu tháng; giá lúa dài được giữ không đổi tại mức 5.600 đồng/kg.
