Các chuyên gia ngành Dệt may đều cho rằng, TPP sẽ là một "cú hích" tăng trưởng mạnh mẽ cho ngành Dệt may Việt Nam, cả về số lượng và chất lượng. Số lượng ở đây là quy mô sản xuất, xuất khẩu, chất lượng là sự hoàn thiện hơn trong hệ thống sản xuất, kinh doanh hàng dệt may, nâng cao giá trị gia tăng cho ngành. Bởi, khi tham gia TPP, chúng ta được hưởng những ưu đãi đáng kể về tự do hóa hàng hóa, thuế nhập khẩu sẽ về 0% - là những yếu tố thuận lợi cho các doanh nghiệp (DN) ngành Dệt may mở rộng thị phần, đặc biệt là ở thị trường Mỹ - thị trường xuất khẩu lớn nhất của ngành Dệt may Việt Nam.
Cụ thể, hiện nay, mức thuế suất của 1.000 dòng thuế nhập khẩu sản phẩm dệt may của Việt Nam vào Mỹ là từ 17-18%, thậm chí nhiều dòng sản phẩm phải chịu thuế suất lên tới 30%... Nếu TPP được ký kết, thuế suất này sẽ giảm dần về 0%. Điều đó cũng có nghĩa, sức cạnh tranh của hàng dệt may Việt Nam tại Mỹ sẽ ở một tầm cao mới và không kém so với các “ông lớn” khác như Trung Quốc, Ấn Độ, Banglades… Những năm gần đây, kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam vào Mỹ luôn tăng 12-13% mỗi năm. Dự kiến, khi TPP chính thức có hiệu lực vào năm 2015, tốc độ tăng trưởng sẽ đạt mức 15% và giá trị xuất khẩu cán mốc 13 tỷ USD.
Hơn nữa, một số thị trường lớn và tiềm năng của ngành như:Nhật Bản, Canada, Australia… đều là thành viên TPP, nên cơ hội mở rộng thị phần của dệt may Việt Nam là rất lớn.
Theo ông Lê Tiến Trường - Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam: “Khi TPP được ký kết, ngành Dệt may có thể duy trì tốc độ tăng trưởng kim ngạch 15-20% trong giai đoạn 2013-2017. Đến năm 2017, quy mô xuất khẩu của ngành Dệt may có thể đạt 25 tỷ USD, năm 2020 có thể đạt 50 tỷ USD. So với 20 tỷ USD kim ngạch năm 2013, ngành Dệt may Việt Nam có thể đạt tốc độ tăng trưởng 2,5 lần trong 7 năm…”.
Tuy nhiên, song hành với đó là những "quy tắc mềm", hàng rào phi thuế quan, như: Quy tắc xuất xứ và yêu cầu về tỷ trọng sản xuất trong nước; vấn đề đầu tư; dịch vụ bán lẻ, phân phối; vấn đề sở hữu trí tuệ và quyền của người lao động… cũng là những trở ngại không dễ vượt qua.
Quy tắc xuất xứ từ sợi hiện là nỗi lo lớn nhất của các DN trong ngành, bởi để được hưởng thuế suất nhập khẩu 0%, TPP yêu cầu các công đoạn từ sợi, vải, cắt may phải được thực hiện tại quốc gia tham gia TPP. Trong khi đó, một phần không nhỏ nguyên phụ liệu của ngành Dệt may Việt Nam được nhập khẩu từ Trung Quốc - thị trường không thuộc khối TPP.
Hơn nữa, việc chứng minh cho được xuất xứ của sản phẩm cũng không phải điều dễ dàng do bản thân thủ tục, chứng từ chứng minh cho thỏa mãn quy tắc xuất xứ rất phức tạp và chắc chắn sẽ là rào cản lớn cho các nhà sản xuất.
Xét trên khía cạnh tích cực hơn, ông Lê Tiến Trường cho rằng, quy tắc xuất xứ từ sợi một mặt cũng là rào cản, nhưng đó cũng là động lực đẩy nhanh tiến trình nội địa hóa nguyên phụ liệu của ngành Dệt may Việt Nam.
Các doanh nghiệp ngành dệt may đang gấp rút chuẩn bị để đón đầu cơ hội khi TPP được ký kết (Ảnh minh họa)
Thực tế, từ năm 2003 trở lại đây, chưa bao giờ nguồn vốn đổ vào các dự án sợi, dệt, nhuộm mạnh mẽ như hai năm 2012, 2013. Hàng tỷ USD đã được cả DN FDI và DN trong nước đầu tư phát triển nguồn nguyên phụ liệu.
Riêng Tập đoàn Dệt may Việt Nam đã đưa 3 dự án sản xuất sợi đi vào hoạt động, gồm: Nhà máy Sợi Phú Bài 2, Nhà máy Sợi Vinatex - Hồng Lĩnh, Nhà máy Sợi Đồng Văn. Ba nhà máy này đã góp phần tăng thêm 1.270 tấn sợi Ne30 cho ngành Dệt may. Ngoài các dự án trên, 4 dự án nguyên phụ liệu lớn cũng đang được đẩy nhanh tiến độ, đưa vào sản xuất, gồm: Nhà máy Sợi Pvtex Nam Định, quy mô 60.000 cọc sợi; Nhà máy Sợi Pvtex Phú Bài 3, 10.000 cọc sợi; Nhà máy Sợi Đông Phú, 15.000 cọc sợi và Nhà máy Sợi Phú Hưng, 21.600 cọc sợi.
Tổng công ty 28 (Agtex) cũng đang hợp tác với một tập đoàn sản xuất vải len hàng đầu của Nhật Bản đầu tư nhà máy sản xuất tại Việt Nam. Các DN khác như: Nhà máy Dệt 8-3 với các sản phẩm dệt kim, dệt nhuộm kim, Nhà máy Dệt Nam Định, Công ty CP Dệt may Thành Công, Tổng công ty CP Phong Phú… cũng có năng lực và nền tảng tốt về sản xuất sợi, dệt.
Có phần vượt trội hơn các DN trong nước về quy mô đầu tư, hàng loạt công ty, tập đoàn lớn chuyên sản xuất xơ, sợi, dệt nhuộm đến từ các quốc gia có ngành Dệt may phát triển như: Texhong (Trung Quốc), Toray International và Mitsui (Nhật Bản), Lenzing (Áo), Công ty TNHH Dệt may Sunrise (Trung Quốc)… cũng đã và sắp triển khai nhiều dự án sản xuất nguyên phụ liệu tại các địa phương của Việt Nam.
Với hàng loạt dự án đầu tư mới, diện mạo ngành sản xuất nguyên phụ liệu dệt may sẽ có sự thay đổi lớn trong thời gian tới. Và mục tiêu đến năm 2015, tỷ lệ nội địa hóa của ngành Dệt may Việt Nam sẽ vượt 60% là hoàn toàn có thể trong tầm tay.
