Tín hiệu tích cực của “bộ 3” chỉ số
Theo Tổng cục Thống kê (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), kinh tế Việt Nam 9 tháng năm 2015 diễn ra trong bối cảnh thị trường toàn cầu có nhiều biến động mạnh; khủng hoảng nợ công ở châu Âu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, kinh tế Trung Quốc suy giảm; giá một số mặt hàng nông sản, vốn là thế mạnh của nước ta giảm. Đặc biệt, giá dầu thô liên tục giảm và giảm ở mức sâu, ảnh hưởng tiêu cực tới các nước xuất khẩu dầu, trong đó có Việt Nam
Mặc dù vậy, nền kinh tế nước ta vẫn phục hồi mạnh mẽ, đạt tốc độ tăng trưởng cao so với kế hoạch đề ra và cao hơn so với dự báo trước đây. So với cùng kỳ năm 2014, quý I tăng 6,12%; quý II tăng 6,47%; quý III tăng 6,81%; 9 tháng tăng 6,5%, mức tăng cao nhất trong 5 năm qua. Với đà này, GDP cả năm chắc chắn đạt trên 6,5%, cao nhất trong 8 năm gần đây.
GDP 9 tháng đầu năm giai đoan 2011 - 2015 (đơn vị tính: %)
2011
2012
2013
2014
2015
5,76
5,1
5,14
5,62
6,5
Nguyên nhân chính là được sự “đỡ đầu” của tăng trưởng công nghiệp với “bộ 3”: chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP); chỉ số tiêu thụ ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và chỉ số tồn kho ngành công nghiệp chế biến chế tạo đều có tín hiệu tích cực.
So với 9 tháng năm 2014, chỉ số sản xuất công nghiệp toàn ngành tăng 9,8%, mức tăng cao nhất kể từ năm 2011 - năm đầu tiên chuyển đổi từ tính giá trị sản xuất công nghiệp sang tính chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP). Nhìn trên biểu đồ, những năm 2012, 2013, 2014 IIP tăng tiệm tiến, riêng 9 tháng năm 2015 đạt đến mức tăng đột biến.
Cùng với đó, mức tăng trưởng của 2 nhóm ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và sản xuất, phân phối điện cao hơn tốc độ tăng trưởng chung của toàn ngành (lần lượt tăng 10,2%, 11,4%) cho thấy xu hướng tăng trưởng của IIP sẽ tiếp tục duy trì trong thời gian tới.
Đặc biệt là ngành than, mặc dù gặp nhiều khó khăn do thiên tai nhưng với sự cố gắng, nỗ lực của toàn ngành, các chỉ tiêu 9 tháng năm 2015 đạt cao hơn so với cùng kỳ năm trước: sản lượng than sạch ước đạt trên 30,6 triệu tấn, tăng 5,1%; trong đó sản lượng than sạch của TKV ước đạt 26,8 triệu tấn, tăng 7,1% so với cùng kỳ.
Tình hình tiêu thụ của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo hết sức khả quan, tăng 13,2% so với cùng kỳ, cao hơn so với mức tăng của cùng kỳ nhiều năm trước, năm 2014 với 8,9%, năm 2013 tăng 10,1%, năm 2012 và 2011 tăng dưới 6%.
Tồn kho toàn ngành công nghiệp chế biến chế tạo tiếp tục duy trì ở mức thấp. Thời điểm ngày 01/9/2015, chỉ số tồn kho của ngành tăng 9,9%, tăng thấp hơn 1,7% so với cùng kỳ năm trước; và tính từ thời điểm chỉ số tồn kho có mức tăng cao nhất là ngày 01/01/2013 với 21,5%, đến nay chỉ số này đã giảm đến hơn một nửa.
Với “bộ 3” chỉ số: IIP tăng đột biến, chỉ số tiêu thụ của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo hết sức khả quan và chỉ số tồn kho toàn ngành công nghiệp chế biến chế tạo tiếp tục duy trì ở mức thấp, đã giúp GDP 9 tháng tăng trưởng mạnh mẽ. Trong đó riêng công nghiệp chế biến, chế tạo đạt mức tăng cao đã đóng góp tới 1,58 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng GDP.
Vượt qua tác động của giá xuất khẩu
Một trong những vấn đề “nóng” nhất của kinh tế 9 tháng qua là tổng kim ngạch xuất khẩu đạt gần 120,7 tỷ USD, chỉ tăng có 9,6% so với cùng kỳ 2014. Trong khi cùng kỳ những năm gần đây đều tăng trên 10%. Đâu là nguyên nhân?
So với giá hàng hóa năm 2014, giá hàng hóa xuất khẩu 9 tháng năm nay giảm rất mạnh. Đối với nhóm hàng nhiên liệu và khoáng sản, sự sụt giảm giá các mặt hàng chủ lực như dầu thô, xăng dầu, khoáng sản đã làm giảm kim ngạch 3,38 tỷ USD (gần bằng với 3,9 tỷ USD kim ngạch thực hiện).
Một không may nữa với xuất khẩu nước ta là trận lũ lịch sử cuối tháng 7, đầu tháng 8 đã khiến kim ngạch xuất khẩu than giảm trên 330 triệu USD do giảm lượng xuất khẩu. Tương tự như vậy, hạn hán cũng làm cho lượng xuất khẩu cà phê và hạt tiêu giảm mạnh, tương đương trên 1 tỷ USD.
Nếu tính chung cả tăng giảm giá và tăng giảm lượng của nhóm hàng nông sản và nhiên liệu khoáng sản đã làm giảm khoảng 4,2 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu chung của cả nước.
Nếu loại trừ yếu tố giá, tăng trưởng xuất khẩu 9 tháng khoảng trên 13%, xấp xỉ với mức tăng trưởng so với cùng kỳ năm 2014.
Không để yếu tố giá ảnh hưởng đến kế hoạch xuất khẩu 165 tỷ USD cả năm, Bộ Công Thương đã đưa ra hàng loạt các giải pháp, trong đó tiếp tục rà soát, đánh giá các quy định pháp luật về quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu thuộc diện quản lý chuyên ngành; tích cực triển khai công tác xúc tiến thương mại; đối với mặt hàng nông sản, bên cạnh việc nâng cao khả năng dự trữ, tạo điều kiện cho việc ứng phó và điều tiết trước những biến động về giá trên thị trường thế giới, cần chú trọng hơn nữa về chất lượng sản phẩm; tiếp tục thực hiện tốt việc mua tạm trữ hàng hóa để giữ giá xuất khẩu, hỗ trợ doanh nghiệp về vốn, đáo hạn ngân hàng... góp phần thúc đẩy xuất khẩu...
