Lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu nêu 04 nhóm giải pháp trọng tâm tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu

3 nhóm nguyên nhân khiến nhập khẩu nhóm hàng điện tử tăng cao thời gian qua

Tại Họp báo thường kỳ Quý III/2026 của Bộ Công Thương chiều 07/10/2026, tình hình xuất nhập khẩu được nhiều phóng viên báo chí quan tâm.

Một số phóng viên quan tâm việc ngành điện tử có quy mô xuất nhập khẩu trong 9 tháng lên đến 372 tỷ USD, chiếm khoảng 42% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của nền kinh tế và trong cuộc họp tháng 9 với Phó Thủ tướng Thường trực, Phó Thủ tướng đã giao Bộ Công Thương làm việc với một số doanh nghiệp lớn, đặc biệt là các doanh nghiệp FDI.

Về vấn đề này, bà Trịnh Thị Thu Hiền - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết: Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, Bộ Công Thương đã phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương làm việc với doanh nghiệp có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, nhất là doanh nghiệp nhập siêu lớn, bao gồm 15 doanh nghiệp có quy mô xuất nhập khẩu lớn trong ngành điện tử, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện. Sau quá trình làm việc, Bộ Công Thương nhận thấy một số nhóm nguyên nhân khiến nhập khẩu ngành hàng này tăng cao.

Thứ nhất, giá nguyên liệu tăng đột biến: Giá hợp đồng một số dòng bộ nhớ cao cấp dùng trên thiết bị điện thoại di động và máy tính bảng cao cấp đã tăng hơn 300% so với cùng kỳ năm trước do tình trạng khan hiếm chip nhớ dành cho thiết bị di động diễn ra trên toàn cầu vì làn sóng hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Lượng nhập khẩu có thể không tăng so với cùng kỳ năm trước nhưng trị giá tăng 300% nên số liệu nhập khẩu thể hiện trị giá lớn. Dù lượng nhập khẩu nguyên liệu và lượng xuất khẩu sản phẩm không thay đổi nhiều nhưng trị giá nhập khẩu tăng nên số liệu thể hiện nhập siêu hoặc xuất siêu giảm.

Thứ hai, do doanh nghiệp tăng tồn kho để dự phòng sản xuất: Doanh nghiệp tăng tồn kho (một số nhà máy tăng từ 3-6 tuần lên khoảng 12 tuần, từ 100 triệu lên 700 triệu USD) do giá nhập khẩu nguyên liệu ngành điện tử tăng cao liên tục; ngoài ra có một số mặt hàng liên quan đến chính sách kiểm soát của quốc gia xuất khẩu nên cần dự phòng.

Thứ ba, việc mở rộng nhà máy, nâng cao công suất tại Việt Nam: Một số dự án đầu tư mở rộng, dịch chuyển công nghệ trong lĩnh vực này đã được thực hiện. Nhiều dự án đầu tư mới, trong đó có nhiều dự án về kiểm thử chip, dự án về AI (Samsung tái đầu tư nhà máy mới tại Thái Nguyên quy mô ban đầu 1,5 tỷ USD; Intel chuyển dây chuyền chip từ Costa Rica về Việt Nam, Nhà máy điện tử BYD Việt Nam (Hong Kong, Trung Quốc) tăng đầu tư tại tỉnh Phú Thọ, Accton (đối tác của Intel) tăng đầu tư tại Phú Thọ. LG, Quanta, Foxconn cũng tăng vốn đầu tư...

"Số liệu cho thấy những nhóm hàng nhập khẩu và đầu vào thiết yếu, phản ánh nhu cầu mở rộng sản xuất, gia tăng đầu tư và chuẩn bị năng lực cho tăng trưởng trong thời gian tới, không phải sự gia tăng nhập khẩu các mặt hàng tiêu dùng không thiết yếu", Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu thông tin.

Tập trung 4 nhóm giải pháp trọng tâm thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu

Liên quan đến nội dung về vấn đề nhập siêu, bà Trịnh Thị Thu Hiền cho biết, Nghị quyết số 01/NQ-CP của Chính phủ đặt mục tiêu tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu: khoảng 15-16%. Nếu không có diễn biến tác động tiêu cực mạnh, xuất khẩu sẽ đạt chỉ tiêu cả năm. Với số liệu thống kê sau 9 tháng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 888 tỷ USD, cán cân thương mại 9 tháng nhập siêu giảm xuống 19,4 tỷ USD, xuất siêu tháng 9 là 1,27 tỷ USD và thời điểm cuối năm mới là mùa vụ của xuất khẩu. Theo đó, chúng ta có căn cứ để kỳ vọng con số nhập siêu trong những tháng cuối năm và cả năm 2026 có thể giảm xuống dưới 10 tỷ USD.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, xu hướng gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại và cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu đồng thời kiểm soát nhập siêu ở mức hợp lý vẫn là nhiệm vụ cần được theo dõi, điều hành sát sao.

Về giải pháp thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu, bà Hiền cho biết, thực hiện Thông báo số 443/TB-VPCP của Văn phòng Chính phủ ngày 20/8/2026 về kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ tại cuộc họp về thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu cũng như Thông báo số 481/TB-VPCP của Văn phòng Chính phủ ngày 14/9/2026 về kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ tại buổi làm việc với Hiệp hội doanh nghiệp điện tử Việt Nam và một số doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn ngành điện tử bán dẫn, trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tập trung vào 04 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, chủ động điều hành nhập khẩu theo hướng hiệu quả và bền vững, bám sát các nhiệm vụ tại Thông báo số 443/TB-VPCP và Thông báo số 481/TB-VPCP.

Thứ hai, tiếp tục tạo động lực cho tăng trưởng xuất khẩu thông qua khai thác các FTA hiện có và đàm phán FTA mới nhằm mở rộng thị trường xuất khẩu.

Thứ ba, tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp để nâng cao năng lực cạnh tranh, cung cấp thông tin quy định của thị trường nhập khẩu, cảnh báo sớm các rào cản kỹ thuật, các biện pháp phòng vệ thương mại.

Thứ tư, về dài hạn, Bộ Công Thương tiếp tục hoàn thiện thể chế và phát triển năng lực sản xuất trong nước, nâng cao khả năng tự chủ về nguyên liệu đầu vào. Để hướng tới cán cân thương mại cân bằng, bền vững trong dài hạn, điều quan trọng là nâng cao năng lực sản xuất trong nước, nâng cao giá trị gia tăng, xuất khẩu theo hướng bền vững.

Theo số liệu do Cục Thống kê công bố ngày 3/10, trong tháng 9/2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 117,69 tỷ USD, tăng 7,3% so với tháng trước và tăng 42,4% so với cùng kỳ năm trước. Cán cân thương mại hàng hóa tháng 9 xuất siêu trở lại sau chín tháng liên tiếp nhập siêu, với mức xuất siêu 1,27 tỷ USD.

Tính chung 9 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 888,02 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu tăng 24,5%; nhập khẩu tăng 36,7%. Cán cân thương mại hàng hóa 9 tháng nhập siêu 19,42 tỷ USD.

Riêng đối với nhập khẩu, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa tháng 9/2026 đạt 58,21 tỷ USD, tăng 6,0% so với tháng trước. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 13,14 tỷ USD, tăng 2,5%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 45,07 tỷ USD, tăng 7,1%. So với cùng kỳ năm trước, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa tháng 9 tăng 45,8%, trong đó khu vực kinh tế trong nước tăng 22,1%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tăng 54,6%.

Trong quý III/2026, kim ngạch nhập khẩu đạt 170,33 tỷ USD, tăng 42,2% so với cùng kỳ năm trước và tăng 8,8% so với quý II/2026.

Tính chung 9 tháng năm 2026, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa đạt 453,72 tỷ USD, tăng 36,7% so với cùng kỳ năm trước, trong đó khu vực kinh tế trong nước đạt 118,17 tỷ USD, tăng 23,5%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 335,55 tỷ USD, tăng 42,0%.

Về cơ cấu nhóm hàng nhập khẩu 9 tháng năm 2026, nhóm hàng tư liệu sản xuất đạt 426,92 tỷ USD, chiếm 94,1%, trong đó nhóm hàng máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng chiếm 58,3%; nhóm hàng nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 35,8%. Nhóm hàng vật phẩm tiêu dùng đạt 26,80 tỷ USD, chiếm 5,9%.