[Emagazine] “Tick xanh trách nhiệm”: Định hình xu hướng tiêu dùng bền vững tại TP. Hồ Chí Minh

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng, nguồn gốc xuất xứ và tính minh bạch của sản phẩm, việc xây dựng các cơ chế nhận diện hàng hóa đáng tin cậy đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với thị trường.

Tại TP. Hồ Chí Minh, Chương trình Hợp tác kiểm soát chất lượng hàng hóa - gọi tắt là “Tick xanh trách nhiệm” được xem là một trong những sáng kiến nổi bật nhằm thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và khuyến khích doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm đối với sản phẩm của mình.

Được triển khai từ tháng 3/2024 trong hệ thống bán lẻ hiện đại, chương trình hướng tới mục tiêu xây dựng mối liên kết giữa nhà sản xuất, nhà cung ứng và nhà phân phối thông qua các cam kết về chất lượng, nguồn gốc và tính minh bạch của hàng hóa.

Khác với các hình thức chứng nhận mang tính hành chính, “Tick xanh trách nhiệm” được xây dựng trên nguyên tắc “3 tự”: Tự nguyện - Tự cam kết - Tự giám sát. Đây không phải là một loại giấy phép hay điều kiện kinh doanh bắt buộc, mà là cam kết trách nhiệm của doanh nghiệp đối với người tiêu dùng và thị trường.

Sau một thời gian triển khai, chương trình hiện đã thu hút sự tham gia của nhiều hệ thống bán lẻ lớn như Saigon Co.op, Bách Hóa Xanh, Central Retail, AEON Việt Nam, Satra, GS25 cùng nhiều doanh nghiệp cung ứng hàng hóa trên địa bàn thành phố.

Bà Nguyễn Thị Kiều Oanh - Giám đốc điều hành Công ty TNHH Mekong Delta Foods cho biết, trong giai đoạn đầu tham gia chương trình “Tick xanh trách nhiệm”, công ty gặp không ít khó khăn khi một số nông dân phản ứng về việc quá khắt khe trong sản xuất khi công ty thực hiện các yêu cầu của chương trình. Tuy nhiên, sau một thời gian áp dụng, họ dần nhận ra đây chính là yếu tố giúp tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.

“Đến nay, phong trào đã nhận được sự hưởng ứng tích cực. Các sản phẩm được gắn Tick xanh khi đưa ra thị trường đều được công nhận, đánh giá cao và sản lượng tiêu thụ cũng tăng lên”, bà Oanh chia sẻ.

Theo đại diện các hệ thống bán lẻ hiện đại, "Tick xanh trách nhiệm" đã trở thành tiêu chí quan trọng trong quyết định mua sắm của người tiêu dùng hiện nay và còn được xem là lợi thế cạnh tranh thực sự. Do vậy, các doanh nghiệp bán lẻ luôn khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để các nhà cung ứng sớm tham gia chương trình.

Ông Đinh Quang Khôi - Giám đốc Marketing MM Mega Market Việt Nam thông tin, các sản phẩm tham gia chương trình “Tick xanh trách nhiệm” ghi nhận mức tăng trưởng doanh số 20-30%, trong khi các sản phẩm không tham gia chỉ đạt mức tăng trưởng trung bình 5-10%.

"Chúng tôi đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% nhà cung cấp tham gia chương trình Tick xanh trách nhiệm. Khi đó, nhà cung cấp khi muốn vào hệ thống của chúng tôi phải tham gia chương trình, dù đó là doanh nghiệp Việt Nam hay nước ngoài”, ông Khôi nhấn mạnh.

Theo thống kê, trong tổng số 5.327 sản phẩm đăng ký tham gia chương trình tại các hệ thống phân phối, đã có 4.735 sản phẩm được xét duyệt gắn “Tick xanh trách nhiệm”. Những con số này cho thấy ngày càng nhiều doanh nghiệp nhận thức được rằng chất lượng và tính minh bạch không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà đang trở thành lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

Không dừng lại ở hệ thống bán lẻ truyền thống, Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh chính thức mở rộng chương trình sang lĩnh vực thương mại điện tử. Đây được xem là bước đi phù hợp trong bối cảnh mua sắm trực tuyến phát triển mạnh mẽ nhưng cũng kéo theo nhiều thách thức như hàng giả, hàng nhái, quảng cáo sai sự thật hay các hình thức tiếp thị thiếu minh bạch.

Việc mở rộng chương trình sang môi trường số không chỉ giúp tăng cường bảo vệ người tiêu dùng mà còn góp phần hình thành chuẩn mực mới trong hoạt động kinh doanh trực tuyến, nơi chất lượng và uy tín trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Một trong những điểm tạo nên sức lan tỏa của chương trình là cơ chế giám sát chéo giữa các đơn vị tham gia. Theo đó, doanh nghiệp được tạo điều kiện tiếp cận hệ thống phân phối rộng lớn, nhưng nếu vi phạm cam kết về chất lượng tại một đơn vị, có thể bị loại khỏi toàn bộ mạng lưới tham gia chương trình. Cơ chế này tạo áp lực để doanh nghiệp chủ động kiểm soát chất lượng trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Song song đó, việc ứng dụng mã QR và các nền tảng số giúp tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc, minh bạch thông tin sản phẩm. Người tiêu dùng có thể dễ dàng tiếp cận thông tin về xuất xứ, quy trình sản xuất và các chứng nhận liên quan, từ đó đưa ra quyết định mua sắm trên cơ sở dữ liệu được xác thực thay vì chỉ dựa vào quảng cáo hay cảm tính.

Hơn nữa, khi mở rộng sang thương mại điện tử, chương trình còn đặt ra yêu cầu đối với KOL, KOC và các nhà tiếp thị liên kết trong việc quảng bá trung thực, minh bạch. Đồng thời, người tiêu dùng và các tổ chức xã hội cũng được khuyến khích tham gia giám sát, phản ánh các hành vi vi phạm, góp phần hình thành cơ chế quản lý thị trường với sự tham gia của nhiều chủ thể.

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc sản phẩm, tác động môi trường và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, “Tick xanh trách nhiệm” không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi người mua mà còn tạo động lực để doanh nghiệp hoàn thiện chuỗi cung ứng theo hướng minh bạch và có trách nhiệm hơn.

Chị Gia Linh - khách hàng thường xuyên mua sắm tại siêu thị GO! An Lạc cho biết, những năm gần đây chị có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến nguồn gốc xuất xứ và các thông tin liên quan đến sản phẩm trước khi quyết định mua hàng. Theo chị, giữa rất nhiều mặt hàng được bày bán trên kệ, việc nhận diện đâu là sản phẩm có thông tin minh bạch đôi khi không dễ dàng đối với người tiêu dùng.

“Là người trực tiếp mua sắm cho gia đình, tôi luôn ưu tiên những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và được kiểm soát về chất lượng. Khi mua hàng, tôi thường dành thời gian xem thông tin trên bao bì hoặc tra cứu thêm về sản phẩm. Với những sản phẩm có 'Tick xanh trách nhiệm', tôi cảm thấy thuận tiện hơn vì có thêm cơ sở để lựa chọn. Điều tôi quan tâm không chỉ là giá cả mà còn là sự an tâm về chất lượng và độ tin cậy của sản phẩm. Tôi nghĩ những chương trình như thế này sẽ giúp người tiêu dùng dễ tiếp cận các sản phẩm minh bạch hơn, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp chú trọng hơn đến chất lượng và trách nhiệm đối với khách hàng”, chị Gia Linh chia sẻ.

Theo ông Nguyễn Nguyên Phương - Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, chương trình đã góp phần thay đổi nhận thức của các chủ thể tham gia thị trường, trở thành công cụ hiệu quả để duy trì các cam kết về chất lượng hàng hóa.

Hiện nay, chương trình không chỉ dừng lại ở giai đoạn vận động tham gia mà đang chuyển sang giai đoạn tăng cường giám sát, nâng cao chất lượng và định vị giá trị hàng hóa trên thị trường.

Thực tế cho thấy những sản phẩm đáp ứng các tiêu chí của chương trình đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn từ người tiêu dùng. Tại hệ thống Saigon Co.op, doanh số nhóm hàng đạt chuẩn tăng từ 30 - 40% trong năm 2025. Bách Hóa Xanh cũng ghi nhận mức tăng trưởng ổn định từ 6 - 7% mỗi tháng đối với nhóm sản phẩm tham gia chương trình.

Những kết quả này cho thấy người tiêu dùng ngày càng sẵn sàng ưu tiên lựa chọn các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, thông tin minh bạch và chất lượng được kiểm soát. Đây cũng là tín hiệu tích cực đối với các doanh nghiệp đầu tư theo hướng sản xuất có trách nhiệm và phát triển bền vững.

“Tick xanh trách nhiệm không chỉ là một biểu trưng - đó là khởi đầu cho một hệ sinh thái thương mại tử tế, văn minh và bền vững, nơi trách nhiệm là cốt lõi, và niềm tin là giá trị lâu dài”, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh.

Giai đoạn 2026 - 2030, cùng với việc triển khai Quyết định số 1546/QĐ-UBND về việc phê duyệt Kế hoạch triển khai, áp dụng và quản lý hệ thống truy xuất nguồn gốc trên địa bàn thành phố, TP. Hồ Chí Minh tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu quản lý, đồng thời nghiên cứu mở rộng chương trình sang nhiều nhóm hàng ngoài thực phẩm như mỹ phẩm, đồ gia dụng và đồ chơi trẻ em.

Xa hơn, chương trình được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái thương mại hiện đại dựa trên các giá trị cốt lõi gồm minh bạch, trách nhiệm và niềm tin. Đây cũng là những yếu tố ngày càng được coi trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu và hoạt động xuất khẩu hàng hóa.