[eMagazine]Phú Thọ: Mở rộng đầu ra cho sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Phú Thọ mới có không gian phát triển rộng lớn, với sự hội tụ của nhiều vùng sinh thái, cộng đồng dân tộc và sản phẩm đặc trưng. Cùng với xúc tiến thương mại truyền thống, tỉnh đã và đang tiếp tục đẩy mạnh thương mại điện tử, chuyển đổi số và kết nối các kênh phân phối, từng bước đưa sản phẩm của đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đến gần hơn với thị trường.

Tỉnh Phú Thọ mới được hình thành trên cơ sở ba tỉnh Phú Thọ, Hòa Bình và Vĩnh Phúc, với diện tích tự nhiên hơn 9.300 km², dân số hơn 4 triệu người. Trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 26% dân số, với hơn 10 dân tộc bản địa cùng sinh sống.

Không gian mới không chỉ mở rộng quy mô dân số và thị trường mà còn tạo nên một vùng nguyên liệu đa dạng, có khả năng bổ trợ lẫn nhau giữa các khu vực. Đây cũng là điều kiện để những sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề và đặc sản gắn với đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số có thêm cơ hội bước ra khỏi thị trường địa phương.

Theo Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Phú Thọ, toàn tỉnh hiện có 696 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó có 6 sản phẩm 5 sao và 106 sản phẩm 4 sao. Đáng chú ý, nhiều sản phẩm được sản xuất tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi hoặc do các hợp tác xã ở khu vực này làm chủ thể.

Đây là nền tảng quan trọng để chuyển từ tư duy sản xuất sản vật địa phương sang phát triển hàng hóa có thương hiệu, tiêu chuẩn và thị trường.

Thực tế, với đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi, sản phẩm hàng hóa thường gắn chặt với điều kiện tự nhiên, tập quán sản xuất và tri thức bản địa. Đó có thể là nông sản, thực phẩm chế biến, sản phẩm thủ công mỹ nghệ, sản phẩm làng nghề hay những đặc sản gắn với văn hóa của từng cộng đồng.

Nếu trước đây đầu ra chủ yếu phụ thuộc vào thị trường tại chỗ thì nay, thông qua các chương trình xúc tiến thương mại, sản phẩm có cơ hội tiếp cận hệ thống phân phối rộng hơn.

Một trong những hướng đi được Phú Thọ chú trọng là đa dạng hóa hoạt động xúc tiến thương mại, giúp các chủ thể sản xuất, đặc biệt là doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất ở khu vực nông thôn, miền núi có thêm cơ hội tìm kiếm khách hàng và đối tác.

Thời gian qua, UBND tỉnh Phú Thọ đã chỉ đạo các ngành Công Thương, Nông nghiệp, Du lịch và các địa phương tăng cường hỗ trợ chủ thể OCOP tham gia hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm trên thị trường trong và ngoài nước, kết nối sản phẩm vào các kênh phân phối hiện đại.

Hội chợ Hùng Vương năm 2026 là một trong những hoạt động xúc tiến thương mại đáng chú ý nằm trong khuôn khổ chương trình Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ. Sự kiện có quy mô hơn 400 gian hàng của gần 200 tổ chức, doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, tập trung giới thiệu sản phẩm OCOP, đặc sản vùng miền, hàng Việt Nam chất lượng cao, công nghệ và dịch vụ du lịch.

Trong không gian ấy, những sản vật từ vùng cao mang về phục vụ Giỗ Tổ Hùng Vương không đơn thuần là hàng hóa. Đó còn là cách đồng bào giới thiệu những giá trị văn hóa, bản sắc và sức sống của cộng đồng mình tới người dân, du khách từ nhiều địa phương.

Từ những sản phẩm vốn quen thuộc trong đời sống địa phương, xúc tiến thương mại tạo ra một không gian mới để người sản xuất gặp gỡ người tiêu dùng, doanh nghiệp gặp gỡ nhà phân phối và các chủ thể tìm kiếm cơ hội hợp tác.

“Trung bình mỗi ngày, gian hàng của Hợp tác xã đón khoảng 100 lượt khách đến tham quan, tìm hiểu và mua sản phẩm. Qua hội chợ, chúng tôi có thêm cơ hội giới thiệu sản phẩm của đồng bào dân tộc Mường trực tiếp đến người tiêu dùng, đồng thời tìm kiếm những khách hàng, đối tác mới. Doanh thu của Hợp tác xã tăng khoảng 10% so với các hội chợ trước đó. Đây cũng là tín hiệu tích cực để chúng tôi tiếp tục đầu tư nâng cao chất lượng, mẫu mã và từng bước đưa các sản phẩm mang bản sắc văn hóa địa phương đến thị trường rộng hơn", đại diện Hợp tác xã Thành Công cho hay.

Cùng với hội chợ, triển lãm, các chương trình kết nối giao thương, Phú Thọ còn hỗ trợ xây dựng nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, truy xuất nguồn gốc bằng tem điện tử, mã QR; tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia các sự kiện xúc tiến đầu tư, thương mại và quảng bá sản phẩm OCOP xuất khẩu.

Nếu xúc tiến thương mại truyền thống giúp sản phẩm “đi xa” hơn thì chuyển đổi số đang mở ra một phương thức để sản phẩm tiếp cận thị trường mà không bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý.

Từ không gian trực tiếp của Hội chợ Hùng Vương 2026, các đặc sản địa phương đang được mở rộng đầu ra thông qua nền tảng số. Tại Hội chợ, bên cạnh hoạt động trưng bày, giới thiệu sản phẩm, tỉnh Phú Thọ phối hợp với Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và Công nghệ số (eComDX) thuộc Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) tổ chức chuỗi livestream quảng bá sản phẩm đặc trưng. Đây là cách làm mới nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã tiếp cận phương thức phân phối hiện đại, đưa đặc sản địa phương đến người tiêu dùng trên phạm vi rộng hơn.

Đáng chú ý, chỉ trong chưa đầy 1 giờ của phiên livestream đầu tiên, hơn 700 đơn hàng đã được chốt thành công. Kết quả này cho thấy, khi kết hợp giữa không gian trải nghiệm trực tiếp và phương thức bán hàng trên nền tảng số, sản phẩm địa phương có thể nhanh chóng tiếp cận khách hàng ngoài phạm vi thị trường truyền thống.

Cũng trong khuôn khổ chuỗi hoạt động tại hội chợ, tại Hội nghị Kết nối cung cầu tiêu thụ sản phẩm tiêu biểu tỉnh Phú Thọ, các đơn vị đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm OCOP trên các sàn thương mại điện tử.

Theo ông Nguyễn Hữu Tuấn - Giám đốc Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và Công nghệ số (eComDX), mục tiêu lớn nhất khi phối hợp tổ chức chuỗi livestream này là hiện thực hóa tầm nhìn về một nền thương mại điện tử không khoảng cách. Thông qua chương trình, đơn vị mong muốn công nghệ số không chỉ đơn thuần là công cụ bán hàng, mà là giải pháp xóa nhòa ranh giới địa lý giữa vùng nguyên liệu Đất Tổ với người tiêu dùng cả nước. Khi một sản phẩm OCOP, đặc trưng của Phú Thọ được chốt đơn trực tiếp trên sóng livestream, đó là lúc khoảng cách giữa nhà sản xuất và thị trường bằng không, khoảng cách giữa niềm tin và chất lượng được xác lập ngay tức thì.

Những hoạt động này cho thấy xúc tiến thương mại tại Phú Thọ đang từng bước chuyển từ phương thức chủ yếu dựa vào hội chợ, triển lãm sang xúc tiến thương mại đa kênh, trong đó nền tảng số ngày càng giữ vai trò quan trọng. Với đồng bào dân tộc thiểu số, đây không chỉ là thêm một kênh bán hàng mà còn mở ra cơ hội đưa những sản phẩm gắn với nguồn nguyên liệu, tri thức và văn hóa bản địa tiếp cận trực tiếp thị trường rộng lớn hơn.

Thương mại điện tử vì vậy đang dần trở thành một kênh phân phối mới đối với sản phẩm OCOP, nông sản đặc trưng và sản phẩm công nghiệp nông thôn của Phú Thọ. Từ những mô hình bước đầu tại các sự kiện xúc tiến thương mại, tỉnh đang từng bước xây dựng hạ tầng và nâng cao năng lực để thương mại điện tử trở thành một kênh tiêu thụ thường xuyên, nhất là đối với khu vực nông nghiệp, làng nghề, kinh tế hộ và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Sở Công Thương đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất đưa sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng của tỉnh lên các sàn thương mại điện tử; đồng thời tổ chức tập huấn, hướng dẫn kỹ năng chuyển đổi số và ứng dụng thương mại điện tử trong tiêu thụ sản phẩm cho cán bộ quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất và hội viên nông dân.

Đối với khu vực miền núi, đây là hướng đi có ý nghĩa khi khoảng cách địa lý từng là một trong những yếu tố hạn chế khả năng tiếp cận thị trường. Thông qua môi trường số, sản phẩm được sản xuất tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số có thể tiếp cận người tiêu dùng ở các đô thị lớn mà không nhất thiết phải đưa hàng hóa đến tận nơi để trưng bày. Livestream, quảng bá trực tuyến, mã QR, sàn thương mại điện tử và các kênh bán hàng số đang giúp rút ngắn khoảng cách giữa người sản xuất và thị trường.

Đến nay, toàn tỉnh có 5 sàn giao dịch thương mại điện tử và 272 website thương mại điện tử đang hoạt động. Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất đã chủ động ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, tìm kiếm khách hàng và tiêu thụ sản phẩm. Thương mại điện tử cũng từng bước được mở rộng tới khu vực nông nghiệp, làng nghề và kinh tế hộ.

Trong đó, Sàn giao dịch thương mại điện tử tỉnh Phú Thọ tại địa chỉ giaothuong.net.vn tiếp tục được duy trì, nâng cấp và kết nối với các sàn thương mại điện tử của nhiều tỉnh, thành phố, tạo thêm kênh giao dịch trực tuyến cho doanh nghiệp và hợp tác xã.

Định hướng này được cụ thể hóa trong Kế hoạch phát triển thương mại điện tử tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 có trên 70% doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử, khoảng 60% doanh nghiệp vừa và nhỏ kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, 100% xã, phường có thương nhân bán hàng hoặc cung ứng dịch vụ trực tuyến; đồng thời 100% sản phẩm chủ lực của tỉnh có mã QR và hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử.

Phú Thọ cũng phấn đấu đến năm 2030 có 70% dân số trưởng thành tham gia mua sắm trực tuyến; thanh toán không dùng tiền mặt trong thương mại điện tử đạt 80%; 100% giao dịch trên nền tảng thương mại điện tử có hóa đơn điện tử và triển khai các mô hình “Gian hàng xanh” trên Sàn giao dịch thương mại điện tử tỉnh.

Để những mục tiêu này thực sự lan tỏa tới khu vực miền núi và đồng bào dân tộc thiểu số, vấn đề không chỉ nằm ở hạ tầng số mà còn ở năng lực của chính các chủ thể sản xuất. Cùng với đầu tư hạ tầng, tỉnh xác định doanh nghiệp là chủ thể, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo môi trường, hỗ trợ chính sách, hạ tầng và nguồn nhân lực. Doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh được định hướng chủ động đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu số, phát triển bán hàng đa kênh và ứng dụng dữ liệu, trí tuệ nhân tạo trong quản trị.

Với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, chuyển đổi số vì thế không chỉ nhằm tạo thêm một kênh bán hàng. Quan trọng hơn, đây là quá trình thay đổi phương thức tiếp cận thị trường, giúp người sản xuất từng bước làm chủ câu chuyện sản phẩm của mình, phát huy giá trị tài nguyên bản địa, văn hóa và tri thức cộng đồng, đồng thời tạo thêm động lực phát triển kinh tế tại khu vực miền núi tỉnh Phú Thọ.